• સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં યોજાયેલી યુક્રેન પીસ કોન્ફરન્સમાં 80 દેશોએ રશિયાને યુદ્ધ પૂરું કરવાની અપીલ કરી. રશિયાના પ્રેસિડેન્ટ વ્લાદીમિર પુટિન કોઇની વાત માને એ વાતમાં માલ નથી. પીસ કોન્ફરન્સમાં ભારતે હાજરી આપી પણ સહી કરવાથી દૂર રહ્યું
  • પીસ કોન્ફરન્સ પહેલા જ પુટિને યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટેની ફોર્મ્યુલા રજૂ કરી હતી. યૂક્રેન નાટો સાથે ન જોડાય અને યૂક્રેન પોતાના જ કેટલાંક વિસ્તારોમાંથી સેના પાછી ખેંચે એવી રશિયાની માંગણી છે. રશિયાની વાત યૂક્રેન માનવાનું નથી

રશિયા અને યૂક્રેન યુદ્ધને બે વર્ષ અને માથે ચાર મહિના થઇ ગયા છે. તારીખ 24મી ફેબ્રુઆરી, 2022ના રોજ રશિયાએ યૂક્રેન પર આક્રમણ કરી દીધું હતું. એ સમયે કોઇને કલ્પના ન હતી કે, આ યુદ્ધ આટલું લાંબુ ચાલશે. યુદ્ધ રોકવા માટે અનેક પ્રયાસો થયા છે પણ કોઇને સફળતા મળી નથી. આ દરમિયાનમાં સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં તારીખ 15 અને 16 જૂન એમ બે દિવસ માટે યુક્રેન પીસ કોન્ફરન્સ યોજવામાં આવી હતી. યુદ્ધ રોકવા માટેનો આ સૌથી મોટો આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રયાસ છે. આપણા દેશ સહિત નેવું દેશોએ આ કોન્ફરન્સમાં હાજરી આપી હતી. બે દિવસના અંતે એક જોઇન્ટ ડેકલેરેશન રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. દુનિયાના 80 દેશોએ તેમાં સહી કરી હતી. આપણા દેશે આ પીસ કોન્ફરન્સમાં પ્રતિનિધિમંડળ મોકલીને હાજરી આપી હતી પણ ભારત ડેકલેરશનમાં સહી કરવાથી દૂર રહ્યું હતું. ભારત ઉપરાંત સાઉદી અરેબિયા, દક્ષિણ આફ્રિકા, થાઇલેન્ડ, ઇન્ડોનેશિયા, મેક્સિકો અને યુનાઇટેડ આરબ અમિરાતે પણ ડેકલેરશનમાં સહી કરી નહીં. ચીન આ કોન્ફરન્સથી જ દૂર રહ્યું હતું. 80 દેશોએ રશિયાને અપીલ કરી છે કે, એ યુદ્ધ વહેલી તકે ખતમ કરે. એ વાત જુદી છે કે, રશિયાના પ્રેસિડેન્ટ વ્લાદીમિર પુટિન કોઇની વાત ગણકારવાના નથી. પીસ કોન્ફરન્સ યોજાઇ એના બે દિવસ પહેલા જ પુટિને યુદ્ધ પૂરું કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. પુટિને શરતો મૂકી હતી કે, યૂક્રેન આટલી વાત માને તો અમે યુદ્ધ પૂરું કરવા તૈયાર છીએ. બે શરત સૌથી મોટી હતી. એક તો યૂક્રેન નોટામાં નહીં જોડાય. બીજી શરત એ કે, યૂક્રેને દોનેત્સ્ક, લુહાંસ્ક, ખેરસોન અને જાપોરજિયામાંથી પોતાની સેના હટાવી લે. આ બેમાંથી એકેય શરત યૂક્રેન માનવાનું નથી. કોઇ પણ ઝઘડો, વિવાદ, સંઘર્ષ કે મતભેદ હોય એનું સમાધાન તો જ થાય જો બંને પક્ષે થોડું ઘણું જતું કરવાની તૈયારી હોય. આ કિસ્સામાં બેમાંથી એકેય ટસના મસ થતા નથી એટલે સમાધાન થાય એવી શક્યતા નથી.

આપણા દેશે ડેકલેરેશનમાં સહી ન કરીને રશિયાને સાથ આપ્યો છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ઇટાલીમાં યોજાયેલી જી7 સમિટમાં હાજરી આપવા ગયા હતા. આ સમિટ દરમિયાન તેઓ યૂક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોદીમિર ઝેલેન્સ્કીને રૂબરૂ મળ્યા હતા. મોદીએ યૂક્રેન પ્રત્યે સહાનુભૂતિ વ્યક્ત કરી હતી. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને સ્વિટ્ઝર્લેન્ડની પીસ કોન્ફરન્સમાં હાજરી આપવાનું આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું હતું પણ મોદી ગયા નહીં. વિદેશ મંત્રાલયના સચિવ પવન કપૂરને ભારત વતી સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ મોકલ્યા હતા. ભારતે ડેકલેરશનમાં સહી ન કરીને કૂટનીતિ વાપરી છે. રશિયા સાથે ભારતને સારા સંબંધો રહ્યા છે. અમેરિકાના અસંખ્ય પ્રતિબંધો છતાં ભારતે રશિયા સાથેના સંબંધોમાં ઘટાડો તો નથી કર્યો, ઉલટું વધારો કર્યો છે. ભારત રશિયા પાસેથી વાજબી ભાવે ઓઇલ ખરીદે છે. રશિયાનું ઓઇલ રિફાઇન કરીને યુરોપના દેશોમાં નિકાસ પણ કરે છે. ભારતનું અર્થતંત્ર અત્યારે મજબૂત અવસ્થામાં હોય તો એનું એક કારણ રશિયા સાથે સારા સંબંધો પણ છે. આપણો દેશ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહે છે કે, અમે યુદ્ધમાં માનતા નથી અને કોઇના હાથા પણ ક્યારેય બનતા નથી. અમે એ જ નિર્ણય કરીશું જે અમારા દેશના હિતમાં હોય. ડેકલેરેશનમાં સહી ન કરીને પણ ભારતે એ જ મેસેજ આખી દુનિયાને આપ્યો છે.

80 દેશોની અપીલ મુદ્દે સરવાળે વાત કરીએ તો કંઇ થવાનું નથી. દુનિયા અત્યારે બે મોટા યુદ્ધના પરિણામો ભોગવી રહી છે. ઇઝરાયેલ અને હમાસનું યુદ્ધ પણ દિવસે ને દિવસે ખતરનાક થઇ રહ્યું છે. અમેરિકા અને ઇઝરાયેલ તો ખાસમ ખાસ દોસ્ત છે. યુદ્ધ ખતમ કરવાની અમેરિકાની વાત દોસ્ત ઇઝરાયેલ પણ માનતું નથી, આવા સંજોગોમાં રશિયા ક્યાંથી કોઇની વાત માનવાનું છે? બેમાંથી એકેય યુદ્ધ નજીકના દિવસોમાં પતે એવું લાગતું નથી. આપણા દેશ રશિયાની સાથે રહ્યો છે પણ સાથોસાથ આપણે યૂક્રેનની નજીક પણ રહ્યા છે. યૂક્રેનમાં માનવીય સહાયતા માટે આપણા દેશે પંદર લોકોના પ્રતિનિધિમંડળને મોકલ્યું છે. પશ્ચિમના દેશો એક તરફ યુદ્ધ રોકવાની વાતો કરે છે અને બીજી તરફ જી7ની બેઠકમાં પચાસ અબજ ડોલરની લોન આપવાનો નિર્ણય કર્યો છે. આ લોન પાછી રશિયાની જપ્ત કરાયેલી સંપત્તિમાંથી ચૂકવવાની છે. યૂક્રેનને આપવામાં આવેલી લોન રશિયાથી સહન થઇ નથી. પુટિને કહ્યું કે, આનાથી તો યુદ્ધ વધુ વકરશે.

યૂક્રેન રશિયા સાથેના યુદ્ધમાં ક્યારનુંયે પાયમાલ થઇ ગયું છે. હવે તો રશિયા સામે યૂક્રેનના ખભે બંદુક રાખીને અમેરિકા અને તેના સાથી દેશો જ લડી રહ્યા છે. અમેરિકા ખરેખર યુદ્ધ રોકવા માંગે છે કે કેમ એ સૌથી મોટો સવાલ છે. અમેરિકાના પ્રેસિડેન્ટ જો બાઇડેને ગયા વર્ષે યુદ્ધ રોકવા માટે મધ્યસ્થી બનવાની વાત કરી હતી. બાઇડેને કહ્યું હતું કે, જો રશિયા અમુક શરતો માને તો હું પોતે પુટિન સાથે વાત કરવા તૈયાર છું. પુટિને કહ્યું હતું કે, કોઇ શરત અમને માન્ય નથી. રશિયા યુદ્ધથી થાક્યું છે એમાં ના નહીં પણ પુટિનની ફિતરત ઝૂકવાની નથી. અમેરિકાના આકરા પ્રતિબંધો છતાં રશિયા ટકી રહ્યું છે. આ યુદ્ધના કારણે અમેરિકાનું દુનિયા પરનું પ્રભુત્ત્વ પણ ઘટ્યું છે. અમેરિકાના પ્રતિબંધોનો અનેક દેશોએ ઉલાળિયો કર્યો છે. ઉલટુ અમેરિકા સામે એક વધુ મજબૂત ધરી રચાઇ છે. રશિયા, ચીન, ઇરાન, પાકિસ્તાન, નોર્થ કોરિયા અને બીજા કેટલાંક દેશો રશિયાની સાથે છે. અમેરિકા એ દેશોનું કંઇ બગાડી શક્યું નથી. અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે તનાતની ચાલતી રહે છે. ચીન પાછલા બારણે રશિયાને મદદ કરતું રહે છે. અમેરિકાએ ચીનની કેટલીક કંપનીઓ પર પ્રતિબંધો લાદ્યા છે પણ એક હદથી વધારે અમેરિકા ચીનનું પણ કંઇ બગાડી શકે એમ નથી. આખી દુનિયા અત્યારે એ સ્તરે પહોંચી ગઇ છે કે, કોઇને એક-બીજા વગર ચાલે નહીં. ચીન વગર અમેરિકાને પણ ચાલવાનું નથી. રશિયા સાથે અમેરિકાને દુશ્મની હોવા છતાં સ્પેસ પ્રોગ્રામ અને બીજા કેટલાંક ક્ષેત્રોમાં આજની તારીખે બંને સાથે મળીને કામ કરી રહ્યા છે. અમેરિકા અત્યારે પોતાના ગાલે તમાચા મારીને ગાલ લાલ રાખી રહ્યું છે. એ વાત પણ નક્કી છે કે, આ બધું જો લાંબું ચાલ્યું તો અમેરિકાની દશા પણ ખરાબ થવાની છે. અમેરિકાના આર્થિક નિષ્ણાતો ક્યારનાયે કહી રહ્યા છે કે, આંતરરાષ્ટ્રીય ખટપટમાંથી નજર હટાવીને દેશના અર્થતંત્ર પર ધ્યાન આપો બાકી મોટી તકલીફ ઊભી થશે. અમેરિકાના સાથી દેશો પણ હવે થાક્યા છે. અમેરિકાના રવાડે ચડવાના પરિણામો તેઓ ભોગવી રહ્યા છે. યુદ્ધો લાંબા ચાલ્યા તો અમેરિકાના મિત્રો જ તેનાથી દૂર જાય એવી શક્યતાઓ પણ નકારી શકાય એમ નથી. ડર તો એ વાતનો પણ છે કે, ક્યાંક આ યુદ્ધો વકરીને ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધ સુધી ન પહોંચી જાય. યુદ્ધ ખતમ કરવા માટે માત્ર દેખાડા નહીં, કંઇક નક્કર થાય એ વધુ જરૂરી છે.


  • Follow us on: