યુદ્ધવિરામનો અંત? : હુમલાઓ ચાલુ : ટ્રમ્પને ટેન્શન

ઇરાન અને ઇઝરાયેલ વચ્ચે ફરીથી યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું છે. અમેરિકા ઇરાન યુદ્ધ પતાવવા માટે પ્રયાસો કરી રહ્યું છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની મહેનત પર પાણી ફરી વળ્યું છે. અમેરિકા અને ઇરાન વચ્ચે યુદ્ધના અંત માટેની એક શરત એ હતી કે, ઇઝરાયેલ લેબેનોનમાં હિઝબુલ્લાહ પર હુમલાઓ નહીં કરે. ઇઝરાયેલે અમેરિકાના આગ્રહ છતાં લેબેનોન પર હુમલાઓ ચાલુ રાખ્યા. એક તબક્કે તો ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામીન નેતન્યાહૂને પાગલ કહીને લેબેનોન પર હુમલા બંધ કરવા ધમકાવ્યા હતા. નેતન્યાહૂએ કહ્યું કે, અમે હુમલાઓ ચાલુ રાખવાના છીએ. અમેરિકા અને ઇઝરાયેલે સાથે મળીને તારીખ 28મી ફેબ્રુઆરી, 2026ના રોજ ઇરાન પર હુમલા કરીને યુદ્ધ છેડી દીધું હતું. ચાલીસ દિવસ યુદ્ધ ચાલ્યું હતું.

આ યુદ્ધ દરમિયાન અમેરિકા અને ઇઝરાયેલની તમામ ગણતરીઓ ઇરાને ખોટી પાડી હતી. આખરે અમેરિકાએ તારીખ 8મી એપ્રિલ, 2026ના રોજ યુદ્ધવિરામ જાહેર કર્યું હતું. યુદ્ધવિરામ બાદ બંને દેશો પોતપોતાની શરતો મૂકતા રહ્યા. પાકિસ્તાનમાં બેઠકો પણ થઇ. જોકે, સમાધાન સુધી પહોંચી શકાયું નહીં. યુદ્ધવિરામના 61 દિવસ બાદ ઇરાન અને ઇઝરાયેલે નવેસરથી એક-બીજા પર હુમલાઓ કરતા વધુ એક વખત યુદ્ધ સામે અનેક સવાલો સર્જાયા છે. જે થઇ રહ્યું છે એ જોઇને નિષ્ણાતો કહી રહ્યા છે કે, આવું જ ચાલ્યું તો યુદ્ધ વકરી શકે છે. ટ્રમ્પ ડીલની વાતો કરી રહ્યા છે. રોજ નવી ધમકીઓ આપી રહ્યા છે. હજુ બે દિવસ પહેલા જ ટ્રમ્પે ધમકી આપી હતી કે, જો ઇરાન યુરેનિયમ નહીં સોંપે તો અમે હુમલા કરીને યુરેનિયમ પડાવી લેશું. તાજા હુમલાઓએ ટ્રમ્પનું ટેન્શન વધારી દીધું છે. ગમે કે ન ગમે, અમેરિકા પાસે ઇઝરાયેલને સાથ આપવા સિવાય બીજો કોઇ વિકલ્પ પણ બચ્યો નથી. ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામીન નેતન્યાહૂનો ઇરાદો પહેલેથી યુદ્ધ ખતમ કરવાનો નથી. નવા હુમલાની શરૂઆત ઇરાને કરતા ઇઝરાયેલને વળતો પ્રહાર કરવાનું બહાનું મળી ગયું છે.

ઇરાનના હુમલા અને ઇઝરાયેલનો પ્રહાર

ઇરાને રવિવારે રાતે ઇઝરાયેલ પર બેલેસ્ટિક મિસાઇલો છોડી. ઇરાનના દાવા મુજબ તેણે ઇઝરાયેલના નેવાતિમ, તેલ નોફ અને રામત ડેવિડ એરબેઝને નિશાન બનાવ્યા છે. ઇરાને એમ પણ કહ્યું કે, ઇઝરાયેલ લેબેનોન પર સતત હુમલા કરી રહ્યું છે એટલે અમે ઇઝરાયેલ પર હુમલા કર્યા છે. ઇરાનના હુમલા બાદ ઇઝરાયેલે પણ ઇરાન પર મિસાઇલોનો મારો કર્યો. ઇઝરાયેલે ઇરાનના તહેરાન, ઇસ્ફહાન અને તબરીઝ પર હુમલા કર્યા છે. યમનથી હૂથીઓએ પણ ઇઝરાયેલ પર હુમલા કર્યા. યુદ્ધવિરામ બાદ આ સૌથી મોટા હુમલા છે. સવાલ એ છે કે, આટલાથી પૂરું થશે કે વાત વણસી જશે? અમેરિકા શું કરશે એના વિશે પણ ચર્ચાઓ થઇ રહી છે.

દુનિયાના દેશોમાં ફરીથી ચિંતાના વાદળો છવાયા

ઇરાન યુદ્ધના કારણે આખી દુનિયા પહેલેથી જ ટેન્શનમાં છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ હોવાના કારણે દુનિયાના અનેક દેશોમાં ઉર્જા સંકટ પેદા થયું છે. પેટ્રોલ ડિઝલની અછતના કારણે અનેક દેશોની સ્થિતિ કફોડી થઇ ગઇ છે. યુદ્ધવિરામ બાદ પણ હોર્મુઝ ખુલ્લું ન થતા દુનિયાના દેશોની દશામાં કંઇ ફેર પડ્યો નથી. ફરીથી હુમલાઓ શરૂ થતા દુનિયા પર જોખમ વધ્યું છે. ઇરાન આસાનીથી નમતું જોખે એવું લાગતું નથી. અમેરિકાની કોઇ વાત માનવા ઇરાન તૈયાર નથી. ઇરાનને એક વાત સમજાઇ ગઇ છે કે, અમેરિકાને યુદ્ધ લડવું નથી એટલે એ પોતાનું ધાર્યું કરવા મથી રહ્યું છે.

હોર્મુઝ તો ઓલરેડી બંધ છે, હવે ઇરાને બીજો દરિયાઇ માર્ગ બાબ અલ મંદેબ પણ બંધ કરી દેવાની ધમકી આપી છે. લાલ સમુદ્ર અને એડનની ખાડીને જોડતો આ બાબ અલ મંદેબ દરિયાઇ માર્ગ એશિયા અને યુરોપ વચ્ચેના વેપાર માટે લાઇફલાઇન ગણાય છે. વિશ્વમાં ઓઇલનો 30 ટકા જથ્થો આ દરિયાઇ માર્ગ પરથી પસાર થાય છે. જો આ માર્ગ બંધ થયો તો હાલત કોઇને કલ્પના પણ ન આવે એવી થઇ જવાની છે. ઇઝરાયેલ અને ઇરાન વચ્ચેના નવા હુમલાઓના કારણે વધુ એક વખત ઓઇલના ભાવ અને દુનિયાના દેશોના શેરબજારમાં ખળભળાટ મચ્યો છે.

ઇઝરાયેલ માનતું નથી એટલે અમેરિકા તેના પર ખફા છે. નેતન્યાહૂ ટ્રમ્પનો ઉલાળિયો કરી રહ્યા છે. ટ્રમ્પે જો પોતાની વાત મનાવવી હશે તો વધુ આકરાપાણીએ થવું પડશે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઇઝરાયેલને એક હદથી વધારે છંછેડવાનું જોખમ લેવા ન માંગતા હોય એવું લાગી રહ્યું છે. અમેરિકા પર ખાડી દેશો સહિત આખી દુનિયાનું પ્રેશર વધી રહ્યું છે કે, ગમે તેમ કરીને યુદ્ધ રોકાવો. ખાડીના દેશોને એ વાતનો ભય સતાવે છે કે, ક્યાંક યુદ્ધ ફરી શરૂ થયું તો ઇરાન અમારા પર પણ હુમલા કરશે. ખાડીના દેશોને ઓલરેડી મોટું નુકશાન થઇ ગયું છે. હવે કોઇ નવો ફટકો એનાથી પણ સહન થાય એમ નથી. યુદ્ધ કેવા વળાંક લે છે તેના પર બહુ મોટો આધાર રહેવાનો છે. દુનિયા પરથી આફતોના વાદળો આસાનીથી હટે એવું લાગતું નથી.