• ફ્રાંસના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેનુઅલ મૈક્રોંને આપણા દેશે પ્રજાસત્તાક દિવસની ઉજવણીમાં મુખ્ય મહેમાન તરીકે હાજરી આપવા આમંત્રણ આપ્યું છે. ભારત અને ફ્રાંસના સંબંધો સારા જ છે અને વધુ સારા થવાના છે. મૈક્રોં વડાપ્રધાન મોદીની કાર્ય પદ્ધતિના વખાણ કરતા રહે છે
  • આપણા દેશે પ્રજાસત્તાક દિવસની ઉજવણીમાં હાજરી આપવા માટે અમેરિકાના પ્રેસિડેન્ટ જો બાઇડેનને ઇન્વિટેશન આપ્યું હતું. તેમની મુલાકાત વખતે જ ક્વાડની બેઠક યોજવાનું પણ વિચારાયું હતું. બાઇડેન આવવાના નથી એટલે મૈક્રોંને આમંત્રણ મોકલાયું છે

આપણે આપણા ઘરે કોને બોલાવીએ છીએ, આપણા કાર્યક્રમમાં કોને સ્ટેજ પર બેસાડીએ છીએ, એના પરથી આપણા તેની સાથેના સંબંધો કેવા છે એ છતું થતું હોય છે. બે દેશોના સંબંધોમાં પણ એવું જ હોય છે કે, જે નજીકના હોય એને વધુ માન-પાન આપવામાં આવે છે. આપણા દેશમાં પ્રજાસત્તાક દિવસની ઉજવણીમાં દુનિયાના દેશોમાંથી નેતાઓને મુખ્ય મહેમાન તરીકે બોલાવવાની એક પરંપરા રહી છે. દર વર્ષે ભારત કોને બોલાવે છે તેના પર બધાની નજર હોય છે. આવતા વર્ષે એટલે કે તારીખ 26મી જાન્યુઆરી, 2024ના રોજ પ્રજાસત્તાક દિવસની ઉજવણીમાં મુખ્ય મહેમાન તરીકે હાજરી આપવા આપણા દેશે ફ્રાંસના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેનુએલ મૈક્રોંને આમંત્રણ પાઠવ્યું છે. ભારતે ફ્રાંસના વડાને આમંત્રણ આપ્યું એ ઘટનાને અનેક રીતે સૂચક માનવામાં આવે છે. ભારત અને ફ્રાંસના સંબંધો ખૂબ જ સારા રહ્યા છે. ફ્રાંસની ભૂમિકા ઇન્ટરનેશનલ રિલેશન્સમાં પણ ખૂબ મહત્ત્વની રહી છે. ફ્રાંસ અને અમેરિકા મિત્રો છે પણ છેલ્લા થોડા સમયથી બંને દેશ વચ્ચે અંતર આવ્યું છે. રશિયા અને યૂક્રેન તથા ઇઝરાયેલ અને હમાસના યુદ્ધ બાદ દુનિયાના સંબંધોના સમીકરણોમાં ઘણી ઉથલપાથલ થઇ છે. ફ્રાંસના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેનુઅલ મૈક્રોં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના પ્રશંસક રહ્યા છે. મૈક્રોંએ તો ઇન્ટરનેશનલ પ્લેટફોર્મ પરથી એવી વાત કરી છે કે, દુનિયા સાથે સંબંધો કેવી રીતે રાખવા જોઇએ એ બધાએ ભારત અને મોદી પાસેથી શીખવું જોઇએ. હવેનો સમય આંખ મીંચીને કોઇની પડખે ચડવાનો નથી. ભારતની જેમ દરેકે પોતાનો વિચાર સૌથી પહેલા કરવાની જરૂર છે.

26મી જાન્યુઆરી, 2024ની ઉજવણીમાં હાજરી આપવા માટે આમ તો અમેરિકાના પ્રેસિડેન્ટ જો બાઇડેનને આમંત્રણ પાઠવવામાં આવ્યું હતું. બાઇડેન આવે ત્યારે જ ભારતમાં ક્વાડની બેઠક યોજવાનું પણ વિચારાઇ રહ્યું હતું. બાઇડેને ભારત આવવાની અસમર્થતા બતાવી છે એટલે મૈંક્રોને ઇન્વિટેશન મોકલાયું છે. અમેરિકાએ કહ્યું કે, જાન્યુઆરી, 2024માં બાઇડેનનું શિડ્યુલ એકદમ ટાઇટ છે એટલે ભારત આવવું શક્ય બને એમ નથી. અમેરિકા ઉપરાંત જાપાન અને ઓસ્ટ્રેલિયા ક્વાડના સભ્યો છે. જાપાનના વડાપ્રધાન ફૂમિયો કીશિદા અને ઓસ્ટ્રેલિયાના વડાપ્રધાન એન્થની અલ્બનીઝને પણ આ સમય દરમિયાન વ્યસ્ત હોવાનું બહાર આવ્યું હતું. ક્વાડની બેઠક પણ હવે મુલત્વી રાખવામાં આવી છે. અત્યાર સુધીમાં અમેરિકાના એક જ પ્રેસિડેન્ટ ભારતના પ્રજાસત્તાક દિવસની ઉજવણીમાં હાજર રહ્યા છે. ભૂતપૂર્વ પ્રેસિડેન્ટ બરાક ઓબામા વર્ષ 2015માં મુખ્ય મહેમાન બન્યા હતા. બરાક ઓબામાએ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે મન કી બાત કાર્યક્રમમાં પણ ભાગ લીધો હતો. દિલ્હી શહેર એર પોલ્યુશન માટે આખી દુનિયામાં બદનામ છે. અમેરિકન પ્રેસિડેન્ટને એવી સલાહ આપવામાં આવી હતી કે, તમે ખુલ્લામાં બેસશો તો તમને વાયુ પ્રદૂષણની અસર થશે. બરાક ઓબામા આ વાત ગણકાર્યા વગર હાજર રહ્યા હતા. 81 વર્ષના જો બાઇડેનની હેલ્થ વિશે જાતજાતની વાતો ચાલતી રહે છે. બાઇડેનની તબિયતના કારણે પણ આ વખતનો પ્રવાસ ટાળ્યો હોય એવી શક્યતાઓ છે. જે હોય તે, હવે બાઇડેન આવવાના નથી અને તેના બદલે ફ્રાંસના પ્રેસિડેન્ટ મૈક્રોંને આમંત્રણ મોકલાયું છે. બાઇડેન ભારત આવવાના નથી એની પાછળ અમેરિકાની ચૂંટણી પણ ઘણા બધા અંશે કારણભૂત છે. 23મી જાન્યુઆરી, 2024થી ડેમોક્રેટિક પાર્ટીનું પ્રાયમરી ઇલેકશન પણ શરૂ થવાનું છે.

ફ્રાંસના પાંચ પ્રેસિડેન્ટ અત્યાર સુધીમાં ભારતના પ્રજાસત્તાક દિવસની ઉજવણીમાં હાજરી આપી ચૂક્યા છે. સૌથી પહેલા 1976માં ફ્રાંસના તત્ત્કાલીન પ્રેસિડેન્ટ જૈક્સ શિરાક પ્રજાસત્તાક દિવસની ઉજવણીમાં હાજર રહ્યા હતા. એ પછી 1980માં ભૂતપૂર્વ પ્રેસિડેન્ટ વૈલરી ગિસ્કાર્ડ, 1998માં ફરીથી જૈક્સ શિરાક, 2008માં નિકોલસ સરકોઝી અને 2016માં ફ્રેંકોઇસ હોલેન્ડે હાજરી આપી હતી. નિકોલસ સરકોઝી વખતે તો એક મુદ્દે ખૂબ ચર્ચાઓ થઇ હતી. સરકોઝી સાથે તેમની ગર્લ ફ્રેન્ડ કાર્લા બ્રુની ભારત આવ્યા હતા. બંનેએ મેરેજ કર્યા નહોતા. સત્તાવાર પત્ની ન હોવાના કારણે નિકોલસ સરકોઝી સાથે એ કાર્યક્રમમાં બધે હાજર રહી શકે નહીં એટલે તેઓને કેટલાંક પ્રસંગોથી દૂર રાખવા પડ્યા હતા. અલબત્ત, કાર્લા બ્રુનીએ ભારતની મુલાકાત બદલ પ્રસન્નતા વ્યક્ત કરી હતી. ફ્રાંસના વર્તમાન પ્રમુખ ઇમેનુએલ મૈક્રોં અગાઉ ભારત આવી ચૂક્યા છે. હજુ ગયા સપ્ટેમ્બર મહિનામાં જ આપણે ત્યાં યોજાયેલી જી-20ની બેઠકમાં હાજરી આપવા માટે મૈક્રોં ભારતની મુલાકાતે આવ્યા હતા. આપણા દેશે મૈક્રોંને મુખ્ય મહેમાન તરીકે બોલાવ્યા એ પહેલા જ ફ્રાંસે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને પોતાને ત્યાં નેશનલ ડેની ઉજવણીમાં મુખ્ય અતિથિ તરીકે બોલાવ્યા હતા. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી તારીખ 13 અને 14 જુલાઇ, 2023 દરમિયાન ફ્રાંસની મુલાકાતે ગયા હતા અને તેમણે ફ્રાંસની બ્રૈસ્ટિલ ડે પરેડમાં ચીફ ગેસ્ટ તરીકે હાજરી આપી હતી. આપણી સેનાની ત્રણે પાંખ આર્મી, નેવી અને એરફોર્સના 269 જવાનોએ પણ ફ્રાંસની આ પરેડમાં હાજરી આપી હતી.

 આપણો દેશ આઝાદ થયો એ પછી પશ્ચિમી દેશોનું વલણ ભારત પ્રત્યે બહુ સારું નહોતું. જો કે, ત્યારે પણ ફ્રાંસને ભારત તરફ સોફ્ટ કોર્નર હતો. અમેરિકા, બ્રિટન અને બીજા દેશો સાથે અત્યારના સમયમાં ભારત સાથે સારાસારી છે છતાં માનવ અધિકારો સહિત અનેક મામલે એ બધા દેશો ભારત સાથે ઘણી વખત સખણાં રહ્યા નથી. ફ્રાંસ દર વખતે ભારતની સાથે રહ્યું છે. એક ઉદાહરણ તો જગજાહેર છે. આપણા દેશે 1998માં ન્યૂક્લિયર ટેસ્ટ કર્યો હતો. અમેરિકા સહિત અનેક દેશોએ ભારતના અણુ પ્રયોગો સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. અમેરિકાએ તો ભારત સામે અનેક પ્રતિબંધો લાદ્યા હતા. એ સમયે પણ ફ્રાંસના તત્ત્કાલીન પ્રેસિડેન્ટ જૈક્સ શિરાકે ભારતને સમર્થન આપ્યું હતું. રશિયા પછી ફ્રાંસ એક માત્ર એવો દેશ છે જેણે ભારતને ન્યૂક્લિયર પ્રોગ્રામમાં મદદ કરી છે. મહારાષ્ટ્રના જૈતપુરના અણુ મથક ફ્રાંસની મદદથી જ શક્ય બન્યું છે. ભારતે ફ્રાંસ પાસેથી રાફેલ ફાઇટર જેટ પણ ખરીદ્યા છે.

અમેરિકા અને ફ્રાંસના સંબંધોમાં અત્યારે ખટાશ આવી ગઇ છે. ફ્રાંસ અને ઓસ્ટ્રેલિયા વચ્ચે 2016માં 12 સબમરિન માટે 37 અબજ ડોલરની સમજૂતી થઇ હતી. વર્ષ 2021માં અમેરિકાએ તેમાં ફાચર મારી હતી. અમેરિકાએ ઓસ્ટ્રેલિયા સાથે રક્ષા સમજૂતી કરી હતી. આ સમજૂતીના કારણે ઓસ્ટ્રેલિયાએ ફ્રાંસ સાથેનો સોદો ફોક કરી નાખ્યો હતો. ફ્રાંસે કહ્યું હતું કે, દોસ્તીના દાવાઓ કરતા અમેરિકાએ ફ્રાંસની પીઠમાં છરો ભોંક્યો છે. રાષ્ટ્રપતિ મૈક્રોંએ એ પછી મેળ પડ્યે ત્યારે અમેરિકાને આડા હાથે લીધું છે. આ વર્ષે એપ્રિલ, 2023માં ઇમેનુઅલ મૈક્રોં ચીનની મુલાકાતે ગયા હતા. આ મુલાકાત વખતે મૈક્રોંએ એવું કહ્યું હતું કે, અમે કંઇ અમેરિકાની જાગીર નથી કે એ કહે એમ કરીએ. અમે અમારી રીતે જ નિર્ણયો લેશું. મૈક્રોંએ તો અમેરિકાના સાથી દેશોને પણ એવું કહ્યું હતું કે, આંખો મીંચીને અમેરિકાને ફોલો ન કરો. ભારત પાસેથી કંઇક શીખો. ભારતને અમેરિકા સાથે સારા સંબંધો છે પણ ભારત પોતાનું ધાર્યું જ કરે છે અને પોતાના હિતો સાથે કોઇ બાંધછોડ કરતું નથી. જે રીતે બધું ચાલી રહ્યું છે એ જોતા એ વાત નક્કી છે કે, ભારત અને ફ્રાંસના સંબંધો વધુ ઘનિષ્ઠ બનવાના છે.

  • Follow us on: