20 નવેમ્બર, 1990 ની રાત્રે બેંગ્લોરના સદાશિવનગરમાં એક એપાર્ટમેન્ટની શાંતિ એક ભયાનક શોધથી તૂટી ગઈ. `ઓઇલ કુમાર' તરીકે જાણીતા બેનકાનહલ્લી અલ્લાપ્પા શિવકુમાર તેના જ ઘરમાં મૃત હાલતમાં મળી આવ્યો હતો. લોહીથી લથપથ રૂમનો ફ્લોર અને એક રહસ્યમય ખૂની - આ દૃશ્ય કોઈ ગુનાહિત નવલકથાથી ઓછું નહોતું. ઓઇલ કુમાર કોઈ સામાન્ય માણસ નહોતો, તે બેંગ્લોરના અંડરવર્લ્ડનો એક નિર્વિવાદ અને બિનહરીફ ડોન હતો કે જે હિંસાને બદલે વ્યૂહરચના અને પોતાના નામના ડરથી શહેર પર રાજ કરતો હતો. તેના મૃત્યુથી તેનું સામ્રાજ્ય તૂટી પડ્યું એટલું જ નહીં, પણ અસંખ્ય પ્રશ્નો પણ પાછળ ઊઠ્યા. આ એક એવા માણસની વાર્તા છે કે જેણે બેંગ્લોરની શેરીઓથી લઈને સત્તાના કોરિડોર સુધી પોતાની છાપ છોડી હતી અને જેનો અંત આજે પણ રહસ્યથી ઘેરાયેલો છે.
શિવકુમારનો જન્મ વર્ષ 1951માં બેંગ્લોરના અક્કીપેટ વિસ્તારમાં નિવાસ કરતાં એક સામાન્ય પરિવારમાં થયો હતો. તે સમયે અક્કીપેટ એક જીવંત વિસ્તાર હતો, જ્યાં નાના વ્યવસાયો અને સમુદાયો એકબીજા સાથે નજીકથી જોડાયેલા હતા. તેના પિતા જૂતાંની દુકાન ચલાવતા હતા, જે પરિવાર માટે આજીવિકાનો મુખ્ય સ્રોત હતો. પાંચ ભાઈઓમાં બીજા નંબરના શિવકુમારનું બાળપણ સામાન્ય હતું, પણ તેની મહત્ત્વાકાંક્ષાઓ અસામાન્ય હતી. તેને શાળામાં બહુ રસ નહોતો અને ટૂંક સમયમાં જ તેણે અભ્યાસ છોડી દીધો અને તેના મિત્રો સાથે સમય વિતાવવાનું શરૂ કર્યું. સટ્ટાબાજી અને જુગાર જેવી નાની-મોટી ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓએ તેને નાની ઉંમરે જ ગુનાની દુનિયાનો પરિચય કરાવ્યો.
વર્ષ 1975માં એક દુ:ખદ ઘટનાએ તેમનું જીવન બદલી નાખ્યું. તેના મોટા ભાઈનું હૃદયરોગના હુમલાથી અવસાન થયું અને માત્ર 24 વર્ષની ઉંમરે શિવકુમારને પરિવારની જૂતાંની દુકાન સંભાળવી પડી. તેણે દુકાનનું નામ `અમેરિકન બૂટ હાઉસ' રાખ્યું. આ નામના કારણે તેને `બૂટ હાઉસ કુમાર' ઉપનામ મળ્યું કે જે પાછળથી તેના ગુનાહિત જીવનનો એક ભાગ બની ગયું, પરંતુ જૂતાંનો વ્યવસાય તેની મહત્ત્વાકાંક્ષાઓને સંતોષવા માટે પૂરતો ન હતો. તેને કંઈક મોટું જોઈતું હતું અને ટૂંક સમયમાં તેને તે તક મળી ગઈ.
વર્ષ 1970ના દાયકાના અંતમાં બેંગ્લોર ઝડપથી બદલાતું શહેર હતું. ઔદ્યોગિક વિકાસ અને આર્થિક તેજીએ ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ માટે તકો તેમજ માર્ગો ખોલ્યા. શિવકુમારનો સાચો રસ્તો ત્યારે ખૂલ્યો જ્યારે તે તેના મિત્ર સંપતને મળ્યો. સંપત ટ્રકોમાંથી ડીઝલ ચોરવામાં નિષ્ણાત હતો કે જે તે સમયે નફાકારક વ્યવસાય ગણાતો હતો. ડીઝલની માંગ વધુ હતી અને તે કાળા બજારમાં ઊંચા ભાવે વેચાઈ શકતું હતું. શિવકુમારે સંપત સાથે મળીને આ કામ શરૂ કર્યું.
ચાંદની રાત્રે બેંગ્લોરની સીમમાં બંને મિત્રો એક ટ્રકને નિશાન બનાવે છે. રસ્તાની બાજુમાં છુપાઈને તેઓ ટ્રક ધીમી પડે તેની રાહ જોતા હતા. ટ્રક એક વળાંક પર ઊભી રહી જતાં તેઓ ટ્રકમાંથી બહાર નીકળી ગયા અને ડ્રાઇવરને છરીઓથી ધમકાવી રહ્યા હતા. `ડીઝલ કાઢી નાખ, નહીંતર...' શિવકુમારના અવાજમાં એક અલગ પ્રકારનો ભાવ હતો, જે ડ્રાઇવરના હૃદયમાં ભય પેદા કરવા માટે પૂરતો હતો. થોડી જ મિનિટોમાં તેઓએ કાળા બજારમાં વેચવા માટે પોતાના કન્ટેનરમાં ડીઝલ ભરી દીધું. આ તો માત્ર શરૂઆત હતી.
ટૂંક સમયમાં શિવકુમારે જોયું કે ઉદ્યોગો માટે જરૂરી ફર્નેસ ઓઇલ એ ડીઝલ કરતાં પણ વધુ નફાકારક હતું. તેમણે ટ્રક રોકવાની અને ઓઇલ ચોરી કરવાની તેમની વ્યૂહરચનાને સુધારીને, તેમની કામગીરી આ તરફ વાળી. પોલીસ અને ટ્રક ડ્રાઈવરોને લાંચ આપીને તેઓ ખાતરી કરતા હતા કે તેમની પ્રવૃત્તિઓ ગુપ્ત રહે. આ વ્યવસાયને કારણે તેને `ઓઇલ કુમાર' ઉપનામ મળ્યું અને બેંગ્લોરના અંડરવર્લ્ડમાં તેની ઓળખ બની ગઈ.
ઓઇલ કુમારનું ગુનાહિત સામ્રાજ્ય ફક્ત ઓઇલ પૂરતું મર્યાદિત નહોતું. તેણે કૌભાંડ શરૂ કર્યું. રક્ષણના બદલામાં વ્યવસાયો પાસેથી પૈસા પડાવવા લાગ્યો. વધુમાં તેઓએ મજૂર સંગઠનો પર નિયંત્રણ સ્થાપિત કર્યું, જેનાથી તેઓ શહેરના કાર્યબળને પ્રભાવિત કરી શક્યા. તેની સૌથી રસપ્રદ પ્રવૃત્તિઓમાંની એક ફિલ્મ વિતરણ પણ હતી. ગાંધીનગરમાં તેની કંપની એસકે પિક્ચર્સ કન્નડ ફિલ્મોનું વિતરણ કરતી હતી કે જે માત્ર કાયદેસર વ્યવસાયનો ઢોંગ જ નહોતો, પણ મની લોન્ડરિંગનું સાધન પણ હતું.
ઓઇલ કુમાર અન્ય ગેંગલોર્ડ્સથી અલગ હતો. તે પોતાને હિંસાથી દૂર રાખતો. તેનું માનવું હતું કે હિંસા વ્યવસાય માટે ખરાબ છે. તેના બદલે તેણે પોતાના વશીકરણ, વાટાઘાટો કૌશલ્ય અને વ્યૂહાત્મક મગજનો ઉપયોગ કર્યો. તેણે વાટાઘાટો દ્વારા પોતાના હરીફોને હરાવ્યા અને પોતાના સાથીઓને પોતાના પક્ષમાં રાખ્યા. તેની શૈલી એટલી અસરકારક હતી કે તેના સમય દરમિયાન કોઈ મોટો રક્તપાત થયો ન હતો. વર્ષ 1980ના દાયકાના અંત સુધીમાં ઓઇલ કુમાર બેંગ્લોરના અંડરવર્લ્ડના સૌથી શક્તિશાળી માણસોમાંનો એક બની ગયો હતો. તેની પહોંચ શેરીઓથી લઈને સત્તાના કોરિડોર સુધી વિસ્તરી હતી, જ્યાં તેણે રાજકારણીઓ અને અમલદારોને લાંચ આપીને પોતાનાં હિતોનું રક્ષણ કર્યું.
વર્ષ 1980ના દાયકાનું બેંગ્લોર અંડરવર્લ્ડ એક જટિલ અને ખતરનાક દુનિયા હતી, જ્યાં નેટવર્ક અને હરીફાઈઓ દરરોજ બદલાતી રહેતી હતી. આ દુનિયાના મુખ્ય ખેલાડીઓ એમ.પી. હતા. જયરાજ અને કોટવાલ રામચંદ્ર બંને તેમની હિંસક વ્યૂહરચના માટે કુખ્યાત છે. વર્ષ 1970ના દાયકામાં બેંગ્લોરના અંડરવર્લ્ડ પર રાજ કરનારા જયરાજે પોતાની શક્તિનો ઉપયોગ વિરોધીઓને કચડી નાખવા માટે કર્યો. જયરાજને જેલમાં ધકેલી દેવામાં આવ્યા પછી કોટવાલ રામચંદ્ર કે જે ભૂતપૂર્વ નૌકાદળ અધિકારી હતો તેણે અંડરવર્લ્ડ પર પોતાના શાસનની શરૂઆત કરી અને ટૂંક સમયમાં એક શક્તિશાળી ગેંગલોર્ડ બની ગયો.
ઓઇલ કુમાર વ્યૂહાત્મક જોડાણની શક્તિને સમજી ગયો અને કોટવાલ રામચંદ્ર સાથે ભાગીદારીમાં પ્રવેશ કર્યો. આ જોડાણ બંને માટે ફાયદાકારક હતું, કારણ કે તેઓ સાથે મળીને શહેરની ગુનાહિત પ્રવૃત્તિઓને નિયંત્રિત કરતા હતા, પરંતુ આ ભાગીદારી લાંબો સમય ટકી ન હતી. એક આઘાતજનક ઘટનામાં એમ.પી. જયરાજે કોટવાલ રામચંદ્રને માર્યો, જેનાથી બેંગ્લોરના અંડરવર્લ્ડમાં અરાજકતા સર્જાઈ.
આ હત્યાએ ઓઇલ કુમારને બદલો લેવા માટે પ્રેરિત કર્યો. તેણે જયરાજની હત્યાનું આયોજન કરવા માટે નવા ઊભરતા ગેંગલોર્ડ, મુથુપ્પા રાય સાથે જોડાણ કર્યું. આ યોજના ખૂબ કાળજીપૂર્વક તૈયાર કરવામાં આવી હતી. રાયે આધુનિક શસ્ત્રોની વ્યવસ્થા કરવા માટે મુંબઈના અંડરવર્લ્ડનો સંપર્ક કર્યો ત્યારે ઓઈલ કુમારે પોતાના પૈસા અને સંસાધનોનો ઉપયોગ કર્યો. પહેલો હુમલો અસફળ રહ્યો, પરંતુ બીજો હુમલો કે જે મૈસુરની કૃષ્ણ રાજેન્દ્ર હોસ્પિટલમાં થયો હતો, તે સફળ રહ્યો. આ ઓપરેશન માટે ઓઇલ કુમારે દસ વધારાના માણસોની વ્યવસ્થા કરી, જેનાથી જયરાજનો કાયમ માટે અંત આવ્યો. આ ઘટનાએ ઓઇલ કુમારની સ્થિતિને વધુ મજબૂત બનાવી.
1988માં જયરાજના મૃત્યુ પછી ઓઇલ કુમાર બેંગ્લોર અંડરવર્લ્ડનો બિનહરીફ ડોન બન્યો. તેની કામ કરવાની રીત પહેલાંના હિંસક સમયગાળાથી સંપૂર્ણપણે અલગ હતી. તેણે તેના સાથીદારોમાં આચારસંહિતા લાગુ કરી, જેમાં હિંસાને ઓછામાં ઓછી રાખવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો. તેનું માનવું હતું કે વ્યવસાય માટે સ્થિરતા આવશ્યક છે અને તેણે ખાતરી કરી કે તેની પ્રવૃત્તિઓ બિનજરૂરી ધ્યાન આકર્ષિત કર્યા વિના ચાલુ રહે.
આ સમય દરમિયાન ઓઇલ કુમારે પોતાના વ્યવસાયિક હિતોનો વિસ્તાર કર્યો. તેણે બેંગ્લોરની આસપાસ જમીનો ખરીદીને રિયલ એસ્ટેટમાં ભારે રોકાણ કરવાનું શરૂ કર્યું. તેણે બેંગ્લોરને એક આર્થિક કેન્દ્ર તરીકે ઊભરતું જોયું અને પોતાને એક કાયદેસર ઉદ્યોગપતિ તરીકે સ્થાપિત કરવાના પ્રયત્નો કર્યા. અમલદારશાહી અને રાજકારણમાં ચાલાકી કરવાની તેની ક્ષમતાએ તેને કાનૂની અવરોધોને સરળતાથી દૂર કરવામાં મદદ કરી.
તેની નોંધપાત્ર વિશેષતા તેની પત્ની રીટા હતી કે જે એક કન્નડ અભિનેત્રી હતી. જોકે, રીટાના અંગત જીવન વિશે વધુ માહિતી ઉપલબ્ધ નથી. એવું માનવામાં આવે છે કે રીટાએ તેના સામાજિક વર્તુળનો વધુ વિસ્તાર કર્યો. તેમની ફિલ્મ વિતરણ કંપની એસકે પિક્ચર્સે તેમને મનોરંજન ઉદ્યોગમાં પ્રભાવ મેળવવામાં મદદ કરી, જે તેમની શક્તિનો બીજો સ્રોત હતો. તેણે પોતાની ગુનાહિત પ્રવૃત્તિઓ તેના મિત્રો અને પરિચિતોથી ગુપ્ત રાખી, પોતાને એક ઉદ્યોગપતિ તરીકે રજૂ કર્યો. તેના મૃત્યુ પછી તેના ઘણા મિત્રોને એ જાણીને આઘાત લાગ્યો કે તે બેંગ્લોરનો સૌથી મોટો ગેંગલોર્ડ હતો.
પરંતુ ઓઇલ કુમારની સફળતાએ તેમને દુશ્મનો પણ બનાવી દીધા. 20 નવેમ્બર, 1990ના રોજ સદાશિવનગરમાં તેના એપાર્ટમેન્ટમાં તેમની હત્યા કરવામાં આવી હતી. સમકાલીન સમાચાર અહેવાલો અનુસાર આ હત્યા તેના ભૂતપૂર્વ સાથી મુથપ્પા રાય દ્વારા કરવામાં આવી હતી. હત્યાનાં ચોક્કસ કારણો આજ સુધી રહસ્યમય છે, પરંતુ એવું માનવામાં આવે છે કે સત્તા માટેના સંઘર્ષ અને વિરોધાભાસી હિતો વિશ્વાસઘાત તરફ દોરી ગયાં.
કેટલાક સૂત્રો કહે છે કે મુથપ્પા રાયે ઓઇલ કુમારને પોતાની મહત્ત્વાકાંક્ષાઓ માટે ખતરો માન્યો અને તેને દૂર કરવાનો નિર્ણય લીધો. આ હત્યા એટલી ગુપ્તતાથી કરવામાં આવી હતી કે તેની વિગતો આજે પણ અસ્પષ્ટ છે. ઓઇલ કુમારના મૃત્યુથી અંડરવર્લ્ડમાં એક ખાલીપો સર્જાયો અને મુથપ્પા રાય ટૂંક સમયમાં બેંગ્લોરના નવા ડોન તરીકે ઊભરી આવ્યો.
