લાંબા સમય સુધી રાજદ્વારી ખટરાગ અને `કોલ્ડ વોર' જેવી સ્થિતિ બાદ, ભારત અને કેનેડાના સંબંધોમાં આ સપ્તાહે એક ઐતિહાસિક વળાંક આવ્યો છે.
કેનેડાના વડાપ્રધાન માર્ક કાર્નીની ભારત મુલાકાત, જેનું સૌથી મહત્ત્વનું પાસું `સિવિલ ન્યુક્લિયર કો-ઓપરેશન' હેઠળ થયેલો યુરેનિયમ સપ્લાયનો દીર્ઘકાલીન કરાર છે. ભારત પોતાની વધતી જતી ઊર્જા જરૂરિયાતો અને ક્લીન એનર્જીના લક્ષ્યાંકોને પહોંચી વળવા માટે કેનેડાના ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા યુરેનિયમ પર નિર્ભર રહી શકશે. વૈશ્વિક રાજકારણની દૃષ્ટિએ જોઈએ તો કેનેડામાં રહેલા કટ્ટરપંથી તત્ત્વો અને ખાલીસ્તાની મુદ્દે ભારતની કડક વલણની નીતિ આખરે કામ કરી ગઈ હોય તેવું જણાય છે. કેનેડાએ ભારતનાં આંતરિક સુરક્ષા હિતોને માન આપવાની ખાતરી આપી છે, જેના બદલામાં ભારતે કેનેડાના રોકાણકારો માટે વિઝા પ્રક્રિયામાં મોટી છૂટછાટો જાહેર કરી છે. આર્થિક રીતે બંને દેશોએ 2030 સુધીમાં દ્વિપક્ષીય વેપારને 50 અબજ ડોલર સુધી લઈ જવાનો રોડમેપ તૈયાર કર્યો છે. આ કરાર એ વાતનો પુરાવો છે કે આજના ભૂ-રાજકીય વાતાવરણમાં રાષ્ટ્રીય હિતો અને આર્થિક સમૃદ્ધિ એ ભાવનાત્મક મુદ્દાઓ કરતાં વધુ પ્રબળ સાબિત થાય છે.
આંધ્રપ્રદેશની સાહસિક વસ્તી નીતિ : શું ભારત `ડેમોગ્રાફિક ડિઝાસ્ટર' તરફ છે?
મુખ્યમંત્રી ચંદ્રબાબુ નાયડુએ આંધ્રપ્રદેશમાં જે નવી વસ્તી નીતિ જાહેર કરી છે,નાયડુએ `વસ્તી પ્રોત્સાહન'ની વાત કરી છે. રાજ્યમાં પ્રજનન દર ચિંતાજનક રીતે નીચે જઈ રહ્યો છે, જેનો અર્થ છે કે ભવિષ્યમાં આંધ્રપ્રદેશમાં યુવાનોની અછત સર્જાશે અને વૃદ્ધોની સંખ્યા વધશે. આ અસંતુલનને રોકવા માટે, જે પરિવારોમાં ત્રીજા બાળકનો જન્મ થાય તેમને 25,000 રૂપિયાની આર્થિક સહાય અને સરકારી યોજનાઓમાં પ્રાધાન્ય આપવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ નીતિ આર્થિક અને રાજકીય છે. દક્ષિણ ભારતનાં રાજ્યોમાં વસ્તી ઓછી થઈ રહી હોવાથી આગામી સમયમાં થનારા સીમાંકનમાં તેમની સંસદની બેઠકો ઘટી જવાનો ડર છે. નાયડુનો આ નિર્ણય એ દક્ષિણનાં રાજ્યોનો કેન્દ્ર સામેનો એક પરોક્ષ અવાજ પણ છે. જોકે, આ ટીકાનો વિષય પણ બન્યો છે કે શું ગરીબ દેશમાં આવી વસ્તી વધારવાની નીતિ સફળ થશે? આ નિર્ણયથી દેશમાં બે વિરોધાભાસી વસ્તી મોડલ ઊભાં થયાં છે: એક તરફ ઉત્તર ભારતમાં વસ્તી નિયંત્રણના કાયદા બની રહ્યા છે, તો બીજી તરફ દક્ષિણમાં વસ્તી વધારવાનાં ઈનામો અપાઈ રહ્યાં છે..
એલોન મસ્ક : 800 અબજ ડોલરની સંપત્તિ અને ટેક્નોલોજીનું સામ્રાજ્ય
વિશ્વના સૌથી વિવાદાસ્પદ અને તેજસ્વી ઉદ્યોગસાહસિક એલોન મસ્કે આ સપ્તાહે આર્થિક જગતમાં નવો ઇતિહાસ રચ્યો છે. તેમની કુલ સંપત્તિ 800 અબજ ડોલરના આંકડાને વટાવી ગઈ છે, જે અનેક નાના દેશોના જીડીપી કરતાં પણ વધારે છે. મસ્કની આ સફળતા પાછળ તેમની કંપની `સ્પેસએક્સ'ના સ્ટારલિંક પ્રોજેક્ટની સફળતા અને ટેસ્લાના આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ આધારિત નવાં વાહનોનો મોટો ફાળો છે. મસ્ક હવે વૈશ્વિક સ્તરે ડેટા અને ટેક્નોલોજીના સર્વોચ્ચ સ્વામી બની ગયા છે. મસ્કની આટલી વિશાળ સંપત્તિ અને પ્રભાવ વિશ્વના લોકશાહી માળખા માટે પણ પડકારરૂપ બની શકે છે. સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ `X' દ્વારા તેઓ જનમતને પ્રભાવિત કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે અને હવે તેમની આર્થિક તાકાત તેમને સરકાર કરતાં પણ વધુ શક્તિશાળી બનાવી રહી છે. 2026ના અંત સુધીમાં મસ્ક 1 ટ્રિલિયન ડોલરની સંપત્તિ ધરાવતા વિશ્વના પ્રથમ વ્યક્તિ બને તેવી પ્રબળ શક્યતા છે. આ ઘટના મૂડીવાદના એક નવા અને પ્રચંડ સ્વરૂપને દર્શાવે છે.
રશિયન તેલ પર અમેરિકાની છૂટછાટ : ભારતની મજબૂત `ઓઇલ ડિપ્લોમસી'
પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતાના અવસાન બાદ વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના સપ્લાયમાં મોટું સંકટ આવ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં અમેરિકાએ ભારતને રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવા માટે `સ્પેશિયલ ડિસ્પેન્સેશન' આપી છે. આ ઘટના ભારતની વિદેશ નીતિ અને વડાપ્રધાન મોદીની `વૈશ્વિક મિત્રતા'ની સફળતા દર્શાવે છે. રશિયા પર અનેક આર્થિક પ્રતિબંધો હોવા છતાં, અમેરિકા સમજે છે કે જો ભારત રશિયા પાસેથી તેલ નહીં ખરીદે, તો વિશ્વબજારમાં તેલની કિંમત 200 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી શકે છે. સ્થાનિક બજારમાં મોંઘવારીને ડામવા અને ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન ચાલુ રાખવા માટે સસ્તું ઈંધણ અનિવાર્ય છે. આનાથી ભારતને રશિયા સાથે `રૂપી-રૂબલ' ટ્રેડમાં પણ ગતિ મળશે. જોકે, આ છૂટછાટ પાછળ અમેરિકાનો પોતાનો સ્વાર્થ પણ છે. તે નથી ઈચ્છતું કે એશિયામાં આર્થિક અસ્થિરતા આવે જેના કારણે ચીન વધુ શક્તિશાળી બને.
આવી જ પોસ્ટ વાંચવા માટે ક્લિક કરો
