ગોવાના અરબી સમુદ્રનાં મોજાં જ્યારે રેતીના કિનારાને સ્પર્શે છે, ત્યારે એ અવાજમાં એક અનોખી શાંતિનો ભાસ થાય છે, પરંતુ 18 ફેબ્રુઆરી, 2008ની એ વહેલી સવારે અંજુના બીચના એ જ મોજાં પોતાના પ્રવાહ સાથે એક એવું રહસ્ય કિનારે ખેંચી લાવ્યાં હતાં, જેણે ભારતના આ પ્રવાસન સ્વર્ગની કાળી અને બિહામણી વાસ્તવિકતા આખા વિશ્વ સમક્ષ ખુલ્લી પાડી દીધી. સૂર્યનાં પ્રથમ કિરણો હજી ક્ષિતિજ પર દેખાયાં જ હતાં ત્યાં દરિયાકિનારે અર્ધનગ્ન અવસ્થામાં પડેલો એક પંદર વર્ષની બ્રિટિશ કિશોરીનો નિર્જીવ દેહ મળી આવ્યો. તેનું નામ સ્કારલેટ કીલિંગ હતું. બ્રિટનના ડેવોન શહેરથી પોતાની માતા ફિયોના મેકકીઓન અને ભાઈ-બહેનો સાથે ભારત પ્રવાસે આવેલી આ હસતી-રમતી છોકરી માટે ગોવાનો આ સુંદર કિનારો કાયમી આરામગાહ બની જશે એવી કલ્પના કોઈએ કરી નહોતી. જે કિનારો મુક્ત આકાશ નીચે સંગીત, મોજમસ્તી અને આઝાદીનું પ્રતીક માનવામાં આવતો હતો, તે જ કિનારો તે સવારે ક્રૂરતા, લાલચ અને વહીવટી તંત્રની નિષ્ઠુરતાનો સાક્ષી બનીને ઊભો હતો. સ્કારલેટના મૃત્યુએ માત્ર એક પરિવારને જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર બ્રિટિશ અને ભારતીય સમુદાયને હચમચાવી દીધો હતો.
આ કરુણ ઘટનાની શરૂઆત થોડા મહિનાઓ પહેલા થઈ હતી, જ્યારે ફિયોના મેકકીઓન પોતાના આઠ બાળકો સાથે ભારત પ્રવાસે આવી હતી. તેઓ એક મુક્ત શૈલીનું જીવન જીવવામાં માનતાં હતાં. ગોવાના શાંત અને આકર્ષક વાતાવરણે તેમને મોહિત કરી લીધા હતા. થોડાં અઠવાડિયાં ગોવા ગાળ્યાં બાદ, ફિયોનાએ અન્ય બાળકો સાથે પડોશી રાજ્ય કર્ણાટકના ગોકર્ણ પ્રવાસે જવાનું નક્કી કર્યું. 15 વર્ષની સ્કારલેટે ગોવાના વાતાવરણથી આકર્ષાઈને ત્યાં જ રોકાવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી. ફિયોનાએ સ્થાનિક સ્તરે ઓળખીતા બનેલા 25 વર્ષીય ટૂરિસ્ટ ગાઈડ જુલિયો લોબો પર ભરોસો મૂકીને સ્કારલેટને ગોવામાં જ રહેવાની પરવાનગી આપી. આ નિર્ણય ભવિષ્યમાં કેટલો ઘાતક સાબિત થવાનો હતો તેની ફિયોનાને લેશમાત્ર કલ્પના નહોતી. એક સગીર વયની બાળકીને ડ્રગ્સ, શરાબ અને અજાણ્યા ગુનેગારોના સામ્રાજ્ય સમાન રાત્રિજીવનમાં એકલી છોડી દેવી એ એક ભયાનક ભૂલ સાબિત થઈ. સ્કારલેટ ગોવાના કિનારા પર સ્વતંત્રતાનો અહેસાસ કરી રહી હતી, પરંતુ તેની આસપાસ રણસંગ્રામ ખેડવા તૈયાર બેઠેલા વરુઓ તેના પર નજર માંડીને બેઠા હતા.
17 ફેબ્રુઆરી, 2008ની એ કાળી રાત્રે અંજુના બીચ પર આવેલા `લુઈસ શેક' (Lui's Shack) નામની નાની રેસ્ટોરાં અને બારમાં સંગીતનો ઘોંઘાટ ચરમસીમાએ હતો. સ્કારલેટ પણ ત્યાં હાજર હતી. તે રાત્રે ત્યાં બનેલી ઘટનાઓ કોઈ સામાન્ય સાંજ જેવી નહોતી. સાક્ષીઓના જણાવ્યા અનુસાર અને પાછળથી થયેલી તપાસ મુજબ, સ્કારલેટ ભારે નશામાં હોવાનું જણાતું હતું. તે રાત્રે તેને માત્ર દારૂ જ નહીં, પરંતુ હેરોઈન, કોકેઈન અને એકસ્ટસી (MDMA) જેવાં અત્યંત ઘાતક માદક દ્રવ્યોનો જીવલેણ ડોઝ આપવામાં આવ્યો હતો. સ્થાનિક બારટેન્ડર સેમસન ડી'સોઝા અને તેનો સાથી પ્લાસિડો કાર્વાલ્હો સ્કારલેટની આ અસહાય સ્થિતિનો લાભ લેવા માટે તેની નજીક ફરતા દેખાયા હતા. રાત્રિના અંધકારમાં, સંગીતના તીવ્ર અવાજની આડમાં, માનવતા મરી પરવારી હતી. નશામાં ધૂત અને અર્ધબેભાન અવસ્થામાં રહેલી સ્કારલેટ પર શારીરિક અત્યાચાર ગુજારવામાં આવ્યો. કલાકો સુધી ચાલેલા આ અત્યાચાર પછી જ્યારે સ્કારલેટે પ્રતિકાર કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હશે કે કદાચ તેની શારીરિક સ્થિતિ અત્યંત કથળી ગઈ હશે, ત્યારે પુરાવાઓનો નાશ કરવા અને ગુનાને છુપાવવા માટે તેને બીચની ભીની રેતી અને છીછરા પાણીમાં મોઢું દબાવીને શ્વાસ રૂંધીને મારી નાખવામાં આવી હતી.
જ્યારે સવારે તેનું શબ મળ્યું, ત્યારે ગોવા પોલીસની ભૂમિકા અત્યંત શંકાસ્પદ રહી હતી. સ્થાનિક પોલીસ સબ-ઇન્સ્પેક્ટર નેર્લોન સોઝાએ તરત જ આ ઘટના પર પડદો પાડવાનો પ્રયાસ શરૂ કર્યો. પ્રથમ દૃષ્ટિએ જ અર્ધનગ્ન અને શરીર પર અસંખ્ય ઈજાનાં નિશાન ધરાવતા આ મૃતદેહને જોઈને કોઈ પણ કહી શકે તેમ હતું કે આ સામાન્ય મૃત્યુ નથી. તેમ છતાં પોલીસે અત્યંત ઉતાવળ કરી અને જાહેર કર્યું કે આ માત્ર એક `અકસ્માતે ડૂબી જવાની' ઘટના છે. ગોવાના પ્રવાસન ઉદ્યોગની છબી ખરડાય નહીં અને અહીં ચાલતું ગેરકાયદેસર ડ્રગ્સનું નેટવર્ક બચી જાય તે માટે વહીવટી તંત્ર દ્વારા આ આખા મામલાને દબાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો. સ્થાનિક તબીબી પરીક્ષકોએ પણ શરૂઆતમાં પોલીસના સૂરમાં સૂર પુરાવતા કહ્યું કે સ્કારલેટનાં ફેફસાંમાં પાણી ભરાઈ જવાને કારણે તેનું મોત થયું છે.
પરંતુ આ કાવતરાની આડમાં ઊભી રહેલી એક માતાની વેદના અને ન્યાય માટેની જીદ સામે સિસ્ટમની દીવાલો નબળી પડવા લાગી. કર્ણાટકથી પરત ફરેલી ફિયોના મેકકીઓને જ્યારે પોતાની દીકરીના શબને જોયું, ત્યારે તેનો માતૃત્વનો આક્રોશ ફાટી નીકળ્યો. તેણે જોયું કે સ્કારલેટના શરીર પર કોઈ સામાન્ય ડૂબી જવાની ઘટનામાં ન હોય તેવાં 50થી વધુ ઈજાનાં નિશાન હતાં. તેના ગાલ પર, ગળા પર, હાથ અને પગ પર ઘસરકા અને આંતરિક ઈજાના કાળા ડાઘા સ્પષ્ટપણે દેખાતા હતા. ફિયોનાએ આક્રોશ સાથે સ્થાનિક પોલીસનાં તારણોને ફગાવી દીધાં અને મીડિયા સમક્ષ ન્યાયની પોકાર લગાવી. બ્રિટિશ મીડિયાએ આ મુદ્દાને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચગાવ્યો. વધતા જતા દબાણને કારણે ગોવા સરકારને નમવું પડ્યું અને સ્કારલેટના મૃતદેહનું બીજી વખત પોસ્ટમોર્ટમ કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો.
બીજું પોસ્ટમોર્ટમ આ કેસનો સૌથી મોટો ટર્નિંગ પોઈન્ટ સાબિત થયું. ફોરેન્સિક લેબના રિપોર્ટે પોલીસની થિયરીના લીરેલીરા ઉડાડી દીધા. બીજા શબ પરીક્ષણમાં સ્પષ્ટ થયું કે સ્કારલેટના શરીરમાં ભારે માત્રામાં કોકેઈન, મોર્ફિન અને અન્ય નશીલા પદાર્થો હતા. સૌથી મહત્ત્વની બાબત એ હતી કે તેના શરીર પરના 50 ઘા દર્શાવતા હતા કે મૃત્યુ પહેલાં તેની સાથે ભારે ઝપાઝપી થઈ હતી અને તેની સહમતિ વિના તેની સાથે બળાત્કાર ગુજારવામાં આવ્યો હતો. મોતનું કારણ માત્ર ડૂબી જવું નહીં, પરંતુ છીછરા પાણીમાં મોઢું દબાવી રાખીને કરવામાં આવેલી હત્યા હતું. આ અહેવાલ બહાર આવતાં જ ગોવા પોલીસની આબરૂ ધૂળમાં મળી ગઈ. સબ-ઇન્સ્પેક્ટર નેર્લોન સોઝાને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યા અને કેસની તપાસમાં ભીનું સંકેલવાના આરોપસર તેમની સામે પણ તપાસ શરૂ થઈ.
આ આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ અને સ્થાનિક સ્તરે ઊઠેલા જનઆક્રોશને કારણે વર્ષ 2008ના અંતમાં આ કેસની તપાસ કેન્દ્રીય અન્વેષણ બ્યૂરો(CBI)ને સોંપવામાં આવી. સીબીઆઈએ કેસ હાથમાં લેતાં જ અંજુના બીચ પર ચાલતા ડ્રગ માફિયા, સ્થાનિક નેતાઓ અને પોલીસની મિલીભગતની કાળી કડીઓ એક પછી એક ખૂલવા લાગી. તપાસ એજન્સીએ મુખ્ય આરોપી તરીકે સેમસન ડી'સોઝા અને પ્લાસિડો કાર્વાલ્હોની ધરપકડ કરી. તેમના પર બળાત્કાર, હત્યા, પુરાવાનો નાશ કરવો અને સગીર વયની બાળકીને નશીલા પદાર્થો આપવાના ગંભીર આરોપો ઘડવામાં આવ્યા. કોર્ટની કાર્યવાહી શરૂ થઈ ખરી, પરંતુ ન્યાય મળવાનો માર્ગ અત્યંત લાંબો, પીડાદાયક અને અનિશ્ચિતતાઓથી ભરેલો સાબિત થવાનો હતો.
વર્ષો સુધી આ કેસ ગોવાની અદાલતોમાં ચાલતો રહ્યો. સાક્ષીઓ ફરી ગયા, પુરાવાઓ સાથે ચેડાં થવાની આશંકાઓ સેવાઈ અને ન્યાયિક પ્રક્રિયા અત્યંત ધીમી ગતિએ આગળ વધી. સ્કારલેટની માતા ફિયોના દર વર્ષે બ્રિટનથી ભારત આવતી, કોર્ટની તારીખો પર હાજર રહેતી અને પોતાની આર્થિક પરિસ્થિતિ કથળી હોવા છતાં ન્યાય માટે લડતી રહી. મીડિયાનું ધ્યાન પણ સમય જતાં આ કેસ પરથી હટવા લાગ્યું હતું, પરંતુ એક માતાની આંખોમાં વહેતાં આંસુ અને ન્યાય માટેની આશા ક્યારેય સુકાઈ નહીં.
ઓક્ટોબર, 2016માં ગોવાની સ્પેશિયલ ચિલ્ડ્રન્સ કોર્ટે એક આંચકાજનક ચુકાદો આપ્યો. કોર્ટે પૂરતા પુરાવાના અભાવે બંને આરોપીઓ, સેમસન ડી'સોઝા અને પ્લાસિડો કાર્વાલ્હોને તમામ આરોપોમાંથી મુક્ત જાહેર કર્યા. આ ચુકાદો ભારતની ન્યાયવ્યવસ્થા પર એક મોટો પ્રશ્નાર્થચિહ્ન સમાન હતો. બ્રિટનમાં રહેતી ફિયોના માટે આ નવો આઘાત હતો. તેણે રડતી આંખે જણાવ્યું કે, `મારી દીકરી ગોવાના બીચ પર મરી ગઈ, તેના શરીર પર અસંખ્ય ઈજાઓ હતી, રિપોર્ટમાં બળાત્કાર અને ઝેર સાબિત થયું, છતાં કોર્ટ કહે છે કે કોઈ દોષિત નથી? તો મારી દીકરીને કોણે મારી?' આ સવાલ માત્ર ફિયોનાનો નહોતો, પરંતુ કાયદા અને ન્યાયમાં વિશ્વાસ ધરાવતા દરેક નાગરિકનો હતો.
આ આંચકા છતાં લડત અટકી નહીં. સીબીઆઈએ આ ચુકાદાને બોમ્બે હાઈકોર્ટની ગોવા બેન્ચ સમક્ષ પડકાર્યો. હાઈકોર્ટમાં કેસની સુનાવણી ફરી શરૂ થઈ અને આ વખતે ન્યાયાધીશોએ પુરાવાઓનું અત્યંત બારીકાઈથી પુનઃ મૂલ્યાંકન કર્યું. છેવટે જુલાઈ, 2019માં એટલે કે સ્કારલેટના મૃત્યુના અગિયાર વર્ષ બાદ, બોમ્બે હાઈકોર્ટે નીચલી કોર્ટના ચુકાદાને પલટી નાખ્યો. હાઈકોર્ટે સેમસન ડી'સોઝાને સ્કારલેટ કીલિંગના મૃત્યુ માટે જવાબદાર ઠેરવ્યો અને તેને બળાત્કાર, સગીરને નશીલા પદાર્થ આપવા અને ગુનાહિત માનવવધ માટે દોષિત જાહેર કર્યો. કોર્ટે સેમસનને 10 વર્ષની સખત કેદની સજા ફટકારી. જોકે, બીજા આરોપી પ્લાસિડો કાર્વાલ્હોની મુક્તિ પુરાવાના અભાવે કોર્ટે માન્ય રાખી હતી.
આ ચુકાદાથી ફિયોનાને થોડી શાંતિ મળી ખરી, પરંતુ તે સંપૂર્ણ ન્યાય નહોતો. પંદર વર્ષની એક નિર્દોષ કિશોરી કે જે પોતાના ઉજ્જ્વળ ભવિષ્યનાં સપનાંઓ લઈને ભારત આવી હતી, તેના જીવનનો કરુણ અંત લાવનારા ગુનેગારને માત્ર દસ વર્ષની સજા થાય તે ન્યાયની વ્યાખ્યામાં અધૂરું લાગે છે. આ કેસ માત્ર એક ગુનાની વાર્તા નથી, પરંતુ તે પર્યટનના ઓઠા હેઠળ ચાલતા ગોવાના ડ્રગ્સ કલ્ચર, કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓની બેદરકારી અને વિદેશી પ્રવાસીઓની સુરક્ષા સામે ઊઠેલા ગંભીર પ્રશ્નોની જીવતી જાગતી કથની છે.
આવી જ પોસ્ટ વાંચવા માટે ક્લિક કરો
