બહેનના કંકાલ સાથે જીવતો ભાઈ, પિતાની આત્મહત્યા અંધશ્રદ્ધાએ એક પરિવારનો લીધો ભોગ!

10 જૂન, 2015ની તે સાંજ કોલકાતાના અત્યંત પોશ અને ધનાઢ્ય વિસ્તાર ગણાતા 3, રોબિન્સન સ્ટ્રીટ સ્થિત 150 વર્ષ જૂના ઐતિહાસિક બંગલા માટે અન્ય દિવસો જેવી જ સામાન્ય લાગતી હતી. બંગલાના માલિક 77 વર્ષીય અરબિંદો ડે તેમના દીકરા, દીકરી અને બે કૂતરાઓ સાથે આ મકાનમાં રહેતા હતા. રાત્રે લગભગ 8:30 વાગ્યાના સુમારે આસપાસના લોકોને તે બંગલામાંથી અચાનક ધુમાડાના ગોટા નીકળતા દેખાયા. સ્થાનિક ફાયર બ્રિગેડ અને પોલીસ સ્ટેશનને તરત જ જાણ કરવામાં આવી. જ્યારે ફાયર ફાઇટર્સ અને પોલીસની ટીમ બંગલાના દરવાજા તોડીને અંદર દાખલ થઈ, ત્યારે આખું ઘર એક અજીબ પ્રકારની સન્નાટાભરી શાંતિ અને અતિશય ભેદી દુર્ગંધથી ભરેલું હતું. બંગલાના બાથરૂમનો દરવાજો અંદરથી બંધ હતો. દરવાજો તોડતાં જ સામેનું દૃશ્ય અત્યંત ભયાનક હતું. બાથરૂમના બાથટબમાં 77 વર્ષીય અરબિંદો ડેનો સંપૂર્ણપણે સળગી ગયેલો મૃતદેહ પડ્યો હતો. કેરોસીન છાંટીને આત્મહત્યા કરવામાં આવી હોવાના પ્રાથમિક પુરાવા મળ્યા અને બાજુમાંથી એક સ્યૂસાઇડ નોટ પણ મળી આવી, જેમાં લખ્યું હતું કે આ નિર્ણય માટે કોઈ જવાબદાર નથી, પરંતુ આ તો માત્ર એ ભયાનક અને કાળજા કંપી ઊઠે તેવા સત્યની શરૂઆત હતી જે આગામી થોડા કલાકોમાં સમગ્ર દેશને હચમચાવી મુકવાની હતી.

પોલીસે ઘરમાં વધુ તપાસ કરી ઉપરના માળેથી એક રૂમનો દરવાજો ખોલીને એક યુવાન બહાર નીકળ્યો, દેખાવમાં અસ્ત-વ્યસ્ત. પોલીસે જ્યારે ઘટનાસ્થળે અરબિંદોના 44 વર્ષીય પુત્ર પાર્થ ડેની પૂછપરછ શરૂ કરી, ત્યારે પાર્થનો વ્યવહાર ખૂબ જ વિચિત્ર અને અસ્વાભાવિક રીતે શાંત હતો. તેના ચહેરા પર પિતાના દર્દનાક અવસાનનો કોઈ આઘાત કે શોક દેખાતો નહોતો. જ્યારે પોલીસે ઘરની વધુ તપાસ હાથ ધરી, ત્યારે ઘરના એક રૂમમાંથી અતિશય તીવ્ર, કોહવાયેલી અને ગૂંગળામણ થાય તેવી દુર્ગંધ આવી રહી હતી. તે રૂમનો દરવાજો ખોલતા જ અધિકારીઓ સ્તબ્ધ થઈ ગયા. રૂમમાં રૂમ સ્પ્રે અને અગરબત્તીઓની ભારે સુગંધ વચ્ચે એક ધાર્મિક સંગીતનો અવાજ ધીમેથી આવી રહ્યો હતો. રૂમમાં વચ્ચે રહેલા પલંગ પર એક સંપૂર્ણપણે કંકાલ બની ગયેલો માનવદેહ પડ્યો હતો, જેની આસપાસ સોફ્ટ ટોય્ઝ, સુકાયેલા ફૂલો અને દિવડાઓ સજાવેલા હતા. એટલું જ નહીં, તે પલંગની બાજુમાં જ બે કૂતરાઓના સાંકળથી બાંધેલા હાડપિંજર પણ પડ્યાં હતાં. પાર્થ ડેએ કોઈ પણ અચકાટ વગર સામાન્ય અવાજે પોલીસને જણાવ્યું કે તે હાડપિંજર તેની સગી બહેન દેબજાની ડેનું છે, જેનું મૃત્યુ આશરે છ મહિના પહેલા થઈ ચૂક્યું હતું.

આ કેસની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરતા આ કલ્ચરલ અને શિક્ષિત પરિવારનો ભૂતકાળ સામે આવ્યો જે કોઈ મનોવૈજ્ઞાનિક થ્રિલર જેવો હતો. અરબિંદો ડે એક પ્રતિષ્ઠિત કંપનીના પૂર્વ ડિરેક્ટર રહી ચૂક્યા હતા. તેમની પત્ની આરતી ડેનું 2007માં કેન્સરના કારણે મૃત્યુ થયું હતું. પાર્થ ડે પોતે એન્જિનિયરિંગ ગ્રેજ્યુએટ હતો અને ભૂતકાળમાં દેશની સૌથી મોટી ગણાતી આઇટી કંપનીઓમાંની એક અગ્રણી આઇટી કંપનીમાં સોફ્ટવેર એન્જિનિયર તરીકે સફળતાપૂર્વક કામ કરી ચૂક્યો હતો. તેની બહેન દેબજાની ડે પણ એક જાણીતી કૉન્વેન્ટ સ્કૂલમાં સંગીત અને અંગ્રેજીની શિક્ષિકા હતી. માતાના મૃત્યુ બાદ આ પરિવાર ધીમે ધીમે બાહ્ય દુનિયાથી સંપૂર્ણપણે અલગ-થલગ થઈ ગયો હતો. તેમણે નોકરોને કાઢી મૂક્યા હતા, સંબંધીઓ સાથેના તમામ સંબંધો તોડી નાખ્યા હતા અને ઘરના દરવાજા તથા બારીઓ હંમેશાં બંધ રાખતા હતા.

પોલીસ તપાસ દરમિયાન મૃત્યુની કાલક્રમિક શ્રેણી ભયાનક અને ગૂઢ રીતે સપાટી પર આવી. ઓગસ્ટ, 2014માં પરિવારના અતિપ્રિય બે લેબ્રાડોર કૂતરાઓ - રિકી અને ટેરીના એક પછી એક કુદરતી રીતે મૃત્યુ પામ્યાં. આ ઘટના બાદ બહેન દેબજાની ગંભીર માનસિક આઘાતમાં સરી પડી હતી અને ઘરના જ એક ખૂણામાં પડ્યા રહેવાનું વર્તન શરૂ કરી દીધેલું. તે અમેરિકી ઈવેન્જેલિસ્ટ પ્રચારક જોયસ મેયરના રેકોર્ડ કરેલા ધાર્મિક પ્રવચનો આખા ઘરમાં ગોઠવાયેલા સ્પીકરો પર અવિરત સાંભળતી રહેતી હતી અને પોતાના બંને કૂતરાઓના આત્માને શાંતિ મળે એ માટે તેણે ઉપવાસ શરૂ કરી દીધા હતા. આ ઉપવાસ સમાન્ય નહોતા, તેણે ખોરાક લેવાનું સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દીધું હતું અને માત્ર પાણીના થોડા ઘૂંટડા પર દિવસો વિતાવતી હતી. સતત તીવ્ર ભૂખમરા અને કુપોષણને કારણે ડિસેમ્બર, 2014ના અંતમાં દેબજાનીનું કરુણ અવસાન થયું. આ મૃત્યુ દેખીતી રીતે સામાન્ય હતું, પરંતુ આ એક મૃત્યુ સમગ્ર પરિવારના અંતનું કારણ બનવાનું હતું. આ મૃત્યુને લીધે હવે પરિવારમાં બાકી રહેલા વ્યક્તિઓની માનસિક સ્થિતિ વધુ બગડવાની હતી.

પાર્થ ડે પોતાની બહેનને મૃત માનવા તૈયાર જ નહોતો. તેણે રૂમની તમામ બારીઓ કપડાં અને પટ્ટીઓથી સીલ કરી દીધી જેથી દુર્ગંધ બહાર ન જાય અને તે દરરોજ રાત્રે દેબજાનીના મૃતદેહ પાસે ભોજન અને દૂધ મુકીને તેની આત્મા સાથે વાતો કરવાનો દાવો કરતો હતો. આ ભયાનક સત્ય પાર્થે પોતાના 77 વર્ષીય પિતા અરબિંદોથી પણ સતત 12 અઠવાડિયાં સુધી - એટલે કે 12 માર્ચ, 2015 સુધી છુપાવી રાખ્યું હતું. માર્ચ, 2015માં જ્યારે અરબિંદોને પોતાની પુત્રીના હાડપિંજર થઈ ચૂકેલા દેહ વિશે જાણ થઈ, ત્યારે તેઓ આ માનસિક આઘાત સહન ન કરી શક્યા. ઘરમાં વ્યાપેલી તીવ્ર દુર્ગંધ, પુત્રની ગંભીર વિકૃત માનસિક સ્થિતિ અને ભયાનક એકલતા વચ્ચે તેઓ પણ માનસિક રીતે ભાંગી પડ્યા અને આખરે 10 જૂન, 2015ની રાત્રે તેમણે બાથરૂમમાં કેરોસીન છાંટી પોતાની જાતને અગ્નિદાહ આપી આત્મહત્યા કરી લીધી.

તપાસ દરમિયાન પોલીસ અને ફોરેન્સિક ટીમને ઘરમાંથી સેંકડો હાથથી લખેલી ડાયરીઓ, નોટબુક્સ, 100થી વધુ માઇક્રો-ઓડિયો કેસેટો અને સાઉન્ડ ઇન્સ્યુલેશનની સામગ્રી મળી આવી. આ ડાયરીઓના પાનાંઓમાંથી પરિવારના અંદરના ભારે મનોવૈજ્ઞાનિક તાણ, જાતીય ગૂંચવણો, બહારની દુનિયા પ્રત્યેનો તીવ્ર અવિશ્વાસ અને પરિવાર વચ્ચેના જટિલ ભાવનાત્મક સંબંધોનો ખુલાસો થયો.

પોતાની બહેનની લાશને દુર્ગંધ બહાર ન જાય તે માટે પાર્થે બારી-બારણાં પર ખાસ ગુંદરપટ્ટીઓ અને કોટન સીલ લગાવી દીધા હતા અને રૂમમાં સ્પ્રેનો સતત ઉપયોગ કરતો હતો. કોલકાતાની એસ.કે.એમ.એમ. (SSKM) હોસ્પિટલ ખાતે હાથ ધરાયેલા મેડિકલ વિશ્લેષણ, ફોરેન્સિક એનેટોમિ અને ડીએનએ રિપોર્ટમાં પુષ્ટિ થઈ કે પલંગ પર મળેલું હાડપિંજર 50 વર્ષીય દેબજાનીનું જ હતું. તેના શરીર પર કોઈ બાહ્ય ઇજા, અસ્થિભંગ કે ઝેરના નિશાન નહોતા મળ્યા, જે સાબિત કરતું હતું કે તેનું મૃત્યુ સતત અઠવાડિયાં સુધી તીવ્ર કુપોષણ અને ભૂખમરાને કારણે જ થયું હતું.

પોલીસે પાર્થ ડેની ગંભીર સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને તેની ધરપકડ કરવાને બદલે તેને તરત જ કોલકાતાની સુપ્રસિદ્ધ પાબલોવ માનસિક હોસ્પિટલમાં ભરતી કરાવ્યો. ત્યાના નિષ્ણાત મનોચિકિત્સકોની પેનલે પાર્થનું સઘન પરીક્ષણ કર્યું અને નિદાન કર્યું કે તે `પેરાનોઇડ સિઝોફ્રેનિયા' (Paranoid Schizophrenia) નામની ગંભીર માનસિક બીમારીથી પીડાઈ રહ્યો હતો. મીડિયામાં વાયરલ થયેલી `નેક્રોફિલિયા' (મૃતદેહ સાથે સંબંધ)ની અફવાઓને તબીબી પેનલે સત્તાવાર રીતે ફગાવી દીધી હતી અને સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે પાર્થ સડો પામી રહેલા મૃતદેહ સાથે કોઈ શારીરિક સંબંધ બાંધતો નહોતો, પરંતુ તે ગંભીર ભ્રમણામાં જીવતો હતો. તે માનતો હતો કે તેની બહેન અને કૂતરાઓ ખરેખર મર્યાં નથી, પરંતુ તેમની આત્માઓ હાડપિંજરમાં જ વસે છે અને જો તે તેમને દરરોજ નિયમિત ભોજન, દૂધ અને સંગીત આપશે તો તેઓ પુનર્જીવિત થઈ જશે.

હોસ્પિટલમાં મહિનાઓની સઘન મનોચિકિત્સકીય સારવાર અને દવાઓ બાદ પાર્થની માનસિક સ્થિતિમાં નોંધપાત્ર સુધારો આવ્યો. સપ્ટેમ્બર, 2015માં તેણે કાનૂની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરીને એસ.કે.એમ.એમ. મોર્ગમાંથી પોતાની બહેન દેબજાનીના અસ્થિઓ મેળવ્યા અને કોલકાતાના ક્યોરાતલા સ્મશાનગૃહમાં તેના વિધિવત્ અંતિમ સંસ્કાર કર્યા. હોસ્પિટલમાંથી રજા મળ્યા બાદ, પાર્થ ડેએ પોતાની બાકીની જિંદગી શાંતિથી વિતાવવા માટે મધર ટેરેસાની મિશનરીઝ ઓફ ચેરિટીઝ દ્વારા સંચાલિત શેલ્ટર હોમમાં આશ્રય લીધો. ત્યાં રહેતા રહેતા તેણે પોતાની આત્મકથા લખવાની પણ ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હતી અને તે સમાજની મુખ્યધારામાં પાછા ફરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો હતો.

પરંતુ તપાસ અને ઘટનાક્રમના આખરી અધ્યાયમાં, ફેબ્રુઆરી 2017 માં આ કેસમાં વધુ એક નાટકીય અને કરુણ અંત આવ્યો. સારવાર બાદ સામાન્ય જીવન જીવવાનો પ્રયાસ કરી રહેલો પાર્થ ડે દક્ષિણ કોલકાતાના વટગંજ વિસ્તારમાં આવેલી 11/એ વટગંજ સ્ટ્રીટ ખાતેના એક ભાડાના 3-રૂમના ફ્લેટમાં એકલો રહેવા લાગ્યો હતો. 21 ફેબ્રુઆરી, 2017ના રોજ, 47 વર્ષની વયે પાર્થ ડે પોતાના ફ્લેટના બાથરૂમમાંથી સળગેલી અને દાઝેલી હાલતમાં મૃત મળી આવ્યો. બાથરૂમમાંથી એક નાનું ગેસ કેનિસ્ટર અને મેચબોક્સ મળી આવ્યા હતા. ફોરેન્સિક પોસ્ટમોર્ટમ રિપોર્ટમાં બહાર આવ્યું કે તેનું મૃત્યુ અચાનક આવેલ ભારે હાર્ટ એટેક અને ધુમાડાના શ્વાસમાં જવાથી થયેલા ગૂંગળામણના કારણે થયું હતું, જેમાં કોઈ પણ ષડ્યંત્ર કે બહારની વ્યક્તિની સંડોવણી નહોતી. કરોડો રૂપિયાની કિંમત ધરાવતા 3, રોબિન્સન સ્ટ્રીટના એ રહસ્યમય બંગલાના આખરી જીવંત વારસદારનો પણ આ રીતે અંત આવ્યો. આ ઘટના આજે પણ ભારતીય ગુનાહિત તપાસ, ફોરેન્સિક વિજ્ઞાન અને મનોચિકિત્સાના ઇતિહાસમાં માનસિક બીમારી, એકલતા અને સામાજિક કટોકટીના સૌથી દર્દનાક ઉદાહરણ તરીકે અમર છે.

આવી જ પોસ્ટ વાંચવા માટે ક્લિક કરો