ગોવાના સુંદર અને શાંત દરિયાકિનારાઓ જ્યારે પર્યટકોથી ઊભરાતા હતા, ત્યારે તેની પાછળ એક એવો અંધકાર છુપાયેલો હતો, જેની કલ્પના પણ કોઈએ કરી ન હતી.
વર્ષ 1994થી 2009 સુધીનો એ સમયગાળો ગોવા પોલીસ માટે એક ન ઉકેલાયેલું રહસ્ય બની રહ્યો હતો. એક પછી એક યુવતીઓ ગુમ થઈ રહી હતી, પણ કોઈ પુરાવો કે કોઈ પગેરું મળતું નહોતું. આ વાર્તા છે મહાનંદ નાયકની, જેને દુનિયા `દુપટ્ટા કિલર' તરીકે ઓળખે છે. મહાનંદ કોઈ ખૂંખાર ગુંડા જેવો દેખાતો નહોતો; તે તો એક સામાન્ય રિક્ષાચાલક હતો, જે પોંડા વિસ્તારમાં પોતાની રિક્ષા ચલાવતો અને લોકો સાથે ખૂબ જ નમ્રતાથી પેશ આવતો, પરંતુ આ નમ્રતા પાછળ એક અત્યંત ચતુર અને ક્રૂર શિકારી છુપાયેલો હતો, જે લગ્નની લાલચ આપીને નિર્દોષ યુવતીઓને પોતાના જાળમાં ફસાવતો હતો.
મહાનંદની મોડસ ઓપરેન્ડી એટલી સચોટ હતી કે દોઢ દાયકા સુધી તે કાયદાના હાથથી બચતો રહ્યો. તે એવી યુવતીઓને પસંદ કરતો જે સામાન્ય રીતે ગરીબ કે મધ્યમ વર્ગની હોય અને જેમના પર લગ્ન કરવાનું સામાજિક દબાણ હોય. તે તેમને વિશ્વાસમાં લેતો, પ્રેમની જાળમાં ફસાવતો અને પછી જ્યારે તે યુવતી તેના પર સંપૂર્ણ ભરોસો કરી લેતી, ત્યારે તે તેને કોઈ એકાંત સ્થળે, પહાડીઓ પર કે જંગલ વિસ્તારમાં લઈ જતો. ત્યાં તે સોનાના દાગીના પહેરીને આવવાનું કહેતો, જાણે કે તેઓ ભાગીને લગ્ન કરવાના હોય અને એ જ ક્ષણે, જ્યારે યુવતી સપનાંઓમાં ખોવાયેલી હોય, મહાનંદ તેના જ દુપટ્ટાથી તેનું ગળું ટૂંપીને તેની હત્યા કરી નાખતો. હત્યા કર્યા પછી તે તેના શરીર પરથી તમામ દાગીના લૂંટી લેતો અને લાશને એવી રીતે ફેંકી દેતો કે તે જલદી મળી ન આવે.
મહાનંદની શિકાર કરવાની પદ્ધતિમાં એક વિચિત્ર ઠંડા કલેજે કરેલું આયોજન રહેતું હતું. તે ક્યારેય ઉતાવળ નહોતો કરતો. તે મહિનાઓ સુધી યુવતીનો પીછો કરતો, તેની આર્થિક સ્થિતિ અને કૌટુંબિક નબળાઈઓ જાણતો. તે ઘણીવાર `ભાભી' કહીને યુવતીના પરિવારમાં ઘૂસતો અને પોતાને એક જવાબદાર ભાઈ કે પ્રેમી તરીકે પ્રસ્થાપિત કરતો. જ્યારે યુવતી તેના લગ્નના પ્રસ્તાવને સ્વીકારી લેતી, ત્યારે તે તેને કહેતો કે `આપણે ભાગી જવું પડશે, કારણ કે સમાજ આપણને સ્વીકારશે નહીં.' આ એક વાક્ય તેને યુવતીને તેના ઘરથી દૂર લઈ જવામાં મદદ કરતું, જેથી કોઈને શંકા ન જાય.
તેનું સૌથી ઘાતક શસ્ત્ર હતું `દુપટ્ટો'. મહાનંદ જાણતો હતો કે છરી કે બંદૂક જેવાં હથિયારો અવાજ કરે છે અથવા લોહીના ડાઘા છોડી જાય છે, જે પુરાવા તરીકે કામ લાગે, પરંતુ સ્ત્રીના શરીર પરનો દુપટ્ટો એક એવું સાધન હતું જે ઘટનાસ્થળે જ ઉપલબ્ધ હોય અને તેનાથી ગળું ટૂંપવામાં આવે તો હાડકાં તૂટવાનો અવાજ પણ બહાર નહોતો આવતો. તે ગળા પર એવી રીતે પકડ જમાવતો કે સેકન્ડોમાં જ મગજ સુધી ઓક્સિજન જતો બંધ થઈ જતો અને યુવતી પ્રતિકાર કરવાની ક્ષમતા ગુમાવી દેતી. આ જ કારણ હતું કે 15 વર્ષ સુધી ગોવાની પહાડીઓમાં મળેલી લાશોમાં પોલીસને ક્યારેય કોઈ સંઘર્ષનાં નિશાન મળ્યાં નહોતાં.
ગુનાહિત માનસશાસ્ત્ર મુજબ મહાનંદ માત્ર પૈસા માટે જ નહીં, પણ સત્તા અને નિયંત્રણ માટે પણ હત્યાઓ કરતો હતો. તેણે ક્યારેય કોઈ યુવતી પર બળાત્કાર કર્યો નહોતો, જે બાબત પોલીસને શરૂઆતમાં મૂંઝવતી હતી. તેનો ઉદ્દેશ માત્ર લૂંટ અને હત્યા હતો. દરેક હત્યા પછી તે ખૂબ જ સામાન્ય જીવન જીવવા લાગતો. દિવસ દરમિયાન રિક્ષા ચલાવવી, પત્ની અને સંતાનો સાથે સમય વિતાવવો અને મંદિરમાં દર્શન કરવા જવું - આ તેની દિનચર્યા હતી. આ દ્વિમુખી વ્યક્તિત્વને કારણે જ તે ક્યારેય શંકાના દાયરામાં ન આવ્યો.
તપાસની શરૂઆત એક નાની કડીથી થઈ હતી, જે સામાન્ય રીતે ગુનાની દુનિયામાં જોવા મળે છે. 2009માં એક યુવતીના ગુમ થયા પછી, તેના ફોન કોલ ડિટેલ્સ (CDR) કાઢવામાં આવ્યા. તપાસમાં જણાયું કે યુવતીને જે નંબર પરથી છેલ્લો ફોન આવ્યો હતો, તે નંબર મહાનંદ નાયકનો હતો. આ એક નાનકડી ભૂલ મહાનંદના પતનનું કારણ બની. પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર નીતિન હલદણકર અને તેમની ટીમે જ્યારે મહાનંદના રિક્ષા સ્ટેન્ડ પર જઈને પૂછપરછ કરી, ત્યારે ખબર પડી કે તે અનેક યુવતીઓ સાથે વાત કરતો હતો.
જ્યારે મહાનંદને પ્રથમવાર પૂછપરછ માટે બોલાવવામાં આવ્યો, ત્યારે તેણે ખૂબ જ આત્મવિશ્વાસ સાથે જવાબ આપ્યા. તેણે દાવો કર્યો કે તે યુવતી તેની બહેન જેવી હતી અને તે માત્ર તેને રિક્ષામાં મૂકવા ગયો હતો, પરંતુ પોલીસે જ્યારે તેના ઘરની તલાશી લીધી, ત્યારે તેમને ત્યાંથી સોનાના કેટલાક દાગીના મળ્યા, જે એ જ યુવતીના હતા કે જે મૃત્યુ પામી હતી. આ ભૌતિક પુરાવાએ મહાનંદની ધરપકડનો માર્ગ મોકળો કર્યો. કસ્ટડીમાં લીધા પછી પણ તે લાંબો સમય મૌન રહ્યો, પરંતુ મનોવૈજ્ઞાનિક દબાણ વધતાં તે તૂટી પડ્યો અને તેણે કબૂલાત કરી, `મેં યુવતીને મારી નાખી છે.'
પરંતુ પોલીસને આંચકો ત્યારે લાગ્યો જ્યારે તેણે એક પછી એક અન્ય નામો બોલવાનું શરૂ કર્યું. દર્શના નાઇક, વસંતી ગાઓકર અને બીજી અનેક યુવતીઓ જે વર્ષોથી ગુમ હતી, તેમની હત્યાની વાત મહાનંદના મોઢે સાંભળીને પોલીસ સ્ટેશનમાં સન્નાટો છવાઈ ગયો. તેણે કબૂલ્યું કે 1994માં તેણે તેની પહેલી હત્યા પંચવાડીમાં કરી હતી. તેણે જે રીતે દરેક હત્યાના સ્થળ અને તારીખ યાદ રાખ્યા હતા, તે જોઈને પોલીસને લાગ્યું કે તેઓ કોઈ પ્રોફેશનલ કિલર સાથે વાત કરી રહ્યા છે.
ઇન્વેસ્ટિગેશન દરમિયાન એક મોટો પડકાર એ હતો કે મોટાભાગના ગુનાઓ વર્ષો જૂના હતા. લાશો જંગલોમાં ફેંકી દેવામાં આવી હતી જ્યાં જંગલી પ્રાણીઓ અને ચોમાસાના વરસાદે પુરાવાઓ નષ્ટ કરી દીધા હતા. પોલીસ મહાનંદને સાથે રાખીને ગોવાની ઊંડી ખીણો અને પહાડીઓ ખૂંદી વળી. ઘણી જગ્યાએથી માનવ હાડપિંજર અને ખોપરીઓ મળી આવી, જેની DNA ટેસ્ટિંગ દ્વારા ઓળખવિધિ કરવામાં આવી. આ એક અત્યંત જટિલ અને લાંબી પ્રક્રિયા હતી, જેમાં ફોરેન્સિક ટીમે રાત-દિવસ મહેનત કરી હતી.
મહાનંદની ધરપકડ પછી ગોવા વિધાનસભામાં પણ આ મુદ્દો ગાજ્યો હતો. વિપક્ષોએ પોલીસ પર ગંભીર આક્ષેપો કર્યા હતા કે 15 વર્ષ સુધી એક જ રિક્ષાચાલક આટલી બધી હત્યાઓ કરતો રહ્યો અને રાજ્યની ગુપ્તચર એજન્સીઓ ઊંઘતી રહી? આ દરમિયાન કેટલીક જૂની ફરિયાદો ફરીથી ખોલવામાં આવી, જેમાં જાણવા મળ્યું કે અગાઉ પણ મહાનંદનું નામ શંકાના દાયરામાં આવ્યું હતું, પરંતુ અપૂરતા પુરાવા અને તેની `ભલી' છબીને કારણે તેને છોડી દેવામાં આવ્યો હતો.
આ સમગ્ર ઘટનાએ ગોવા પોલીસને કાર્યશૈલીમાં મોટા ફેરફારો લાવવા માટે મજબૂર કરી.
દરેક હત્યા પાછળ મહાનંદની એક નિશ્ચિત પેટર્ન હતી. તે હંમેશાં ગળામાં રહેલા દુપટ્ટાને એવી રીતે વળ ચડાવતો કે ગરદનની નસ દબાઈ જતી અને પીડિતા એક મિનિટની અંદર જ મૃત્યુ પામતી. તે ક્યારેય લોહી વહેવા દેતો નહીં, કારણ કે લોહીના ડાઘા સાફ કરવા અઘરા હતા. હત્યા પછી તે પીડિતાના દાગીના કોઈ બીજા શહેરમાં જઈને વેચતો અથવા ગીરવે મૂકતો, જેથી કોઈ સ્થાનિક ઝવેરી તેને ઓળખી ન શકે. આ નાણાંનો ઉપયોગ તે પોતાના મોજશોખ અને પરિવારના ભરણપોષણ માટે કરતો હતો. તેનો આતંક એટલો હતો કે ગોવાની સ્ત્રીઓમાં એક સમય એવો આવ્યો હતો કે તેઓ રિક્ષામાં એકલા બેસતા પણ ગભરાતી હતી.
ટ્રાયલ દરમિયાન મહાનંદે પોતાનું નિવેદન બદલવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ સુનીતા ગાયકવાડના કેસમાં મળેલા દાગીના અને અન્ય કેસોમાં મળેલાં હાડકાં તેના વિરુદ્ધ મજબૂત પુરાવા સાબિત થયા. કોર્ટે તેને અનેક કેસોમાં આજીવન કેદની સજા ફટકારી. આજે પણ મહાનંદ નાયક ગોવાની જેલમાં સજા કાપી રહ્યો છે. તેની કહાની એ વાતનું પ્રમાણ છે કે કોઈ પણ ગુનેગાર ભલે ગમે તેટલો ચતુર હોય, કાયદો આખરે તેને તેનાં પાપોની સજા અપાવે જ છે.
આવી જ પોસ્ટ વાંચવા માટે ક્લિક કરો