સવાર થઈ અને રમણિકલાલ શેઠ પોતાના આલિશાન બંગલા `આશિયાના'ના વિશાળ ઝરૂખામાં ઊભા હતા. હાથમાં ચાનો કપ હતો. ગઈ કાલની ઊંઘ પૂરી નહોતી થઈ. રાત્રે ઊંઘવાની બે ગોળી ગળ્યા પછી પણ મટકું નહોતું મરાતું.
આખી રાત ઘરની સામે રસ્તાના ખૂણે આવેલા ઝૂંપડાની બહાર કાથીના ખાટલા પર નસકોરાં બોલાવતા રઘલાને જોઈ વિતાવી હતા. અત્યારે પણ એ જ રઘલાની એમને ઇર્ષા આવી રહી હતી.
ફાટેલી લુંગીમાં રઘલો એના એક જૂના રેડિયો પર વાગતા ભજનના તાલે ધીમે ધીમે પગ હલાવતા હજી ત્યાં જ બેઠો હતો. તેની બગલમાં એક નાનકડું ગલૂડિયું વળગ્યું હતું, જે પ્રેમથી તેની સામે જોઈ રહ્યું હતું.
શેઠને થયું, જીવન તો આ રઘલાનું. કેવો આઝાદ છે! કોઈ ચિંતા નહીં, કોઈ દેખાદેખી નહીં, કોઈ સામાજિક બંધનો નહીં. પોતે પોતાનો રાજા હોય એમ જીવે છે અને આપણે સોનાનું પાંજરું. સવાર પડે એટલે હજાર કામની ચિંતા અને મહિનો થાય એટલે હજારોના પગાર કરવાની ચિંતા. સાલુ આવતા જન્મે ભગવાન આ રઘલા જેવું બિન્ધાસ્ત જીવન દેજે કે મન થાય એ કરી શકું.
આ તરફ પોતાની જૂની ચારપાઈ પર બેઠા બેઠા બીડી સળગાવતા રઘલાની નજર મોટા ઝરૂખામાં ઊભેલા રમણિક શેઠ પર હતી. રેડિયો પર ભજન વાગી રહ્યાં હતાં, પણ તેનું મન રમણિકલાલ શેઠના બંગલામાં ભમતું હતું. શેઠને જોઈને તેણે એક લાંબો નિસાસો નાખ્યો. `નસીબ તો આ શેઠ લખાઈને આવ્યા છે. સાલુ છે કોઈ તકલીફ! સવારે ઊઠે ને તરત ચા-નાસ્તો તૈયાર હોય. આખો દિવસ કોઈ કામ નહીં, કોઈ મજૂરી નહીં. બસ, બેઠા બેઠા હુકમ કરવાનો. એમને કોઈની પરવા નથી, કોઈ તંગી નથી. મને તો થાય છે કે એક દિવસ પણ જો હું એમના જેવું જીવન જીવી શકું, તો મારી જિંદગી ધન્ય થઈ જાય. આવતા જન્મે ભગવાન આ રમણિક શેઠ જેવું આરામદાયક જીવન દેજે કે જે મન થાય તે કરી શકું.'
બંને પોતપોતાની જગ્યાએ બેઠા હતા. સવારનો પવન બંનેને સરખો જ સ્પર્શેતો હતો. સૂર્યપ્રકાશ બંને પર સરખો જ વરસતો હતો. છતાં મનમાં ચાલી રહેલા વિચારો પણ એકસરખા જ હતા. એક જણ `મુક્તિ' શોધી રહ્યું હતું જે બીજાની `સરળતા'માં દેખાતી હતી. જ્યારે બીજો `સુરક્ષા' શોધી રહ્યો હતો, જે બીજાની `સંપત્તિ'માં દેખાતી હતી. ખરેખર, આમાં સુખની વ્યાખ્યા કઈ કરવી?