ઇન્ટરકોન્ટિનેન્ટલ બેલેસ્ટિક મિસાઈલ (ICBM) એ આધુનિક લશ્કરી ટેક્નોલોજીનું સૌથી વિનાશક અને શક્તિશાળી હથિયાર છે, જે એક ખંડમાંથી પ્રહાર કરીને બીજા ખંડમાં આવેલા લક્ષ્યને મિનિટોમાં નષ્ટ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
ICBM શું છે અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
ICBM એ એવી મિસાઈલ સિસ્ટમ છે જેની લઘુતમ રેન્જ 5,500 કિલોમીટર (3,400 માઈલ) કે તેથી વધુ હોય છે. મુખ્યત્વે પરમાણુ હથિયારો વહન કરવા માટે રચાયેલી આ મિસાઈલો પૃથ્વીના વાતાવરણની બહાર જઈને અંતરીક્ષમાંથી પોતાના લક્ષ્ય તરફ આગળ વધે છે.
ICBMની ઉડાન પ્રક્રિયા
આ પ્રક્રિયા મુખ્યત્વે ત્રણ તબક્કામાં વહેંચાયેલી હોય છે.
બૂસ્ટ ફેઝ : મિસાઈલ લોન્ચ થાય છે અને તેનાં રોકેટ એન્જિન તેને પૃથ્વીના વાતાવરણની બહાર લઈ જાય છે. (સમય : 3થી 5 મિનિટ)
મિડકોર્સ ફેઝ : મિસાઈલ અંતરીક્ષમાં સબ-ઓર્બિટલ માર્ગે સફર કરે છે. આ તબક્કો સૌથી લાંબો હોય છે અને મિસાઈલ મહત્તમ ઊંચાઈ પ્રાપ્ત કરે છે. (સમય : 20થી 25 મિનિટ)
ટર્મિનલ ફેઝ : મિસાઈલ અથવા તેના વોરહેડ્સ વાતાવરણમાં પુનઃ પ્રવેશ કરે છે અને અત્યંત તીવ્ર ઝડપે લક્ષ્ય પર ત્રાટકે છે. (સમય : 2 થી 3 મિનિટ)
મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ અને ક્ષમતાઓ
અકલ્પનીય ઝડપ : ICBM ની ઝડપ આશરે 24,000 કિમી/કલાક સુધી પહોંચી શકે છે, જેના કારણે તેને એર-ડિફેન્સ સિસ્ટમ દ્વારા હવામાં રોકવી અત્યંત મુશ્કેલ બની જાય છે.
MIRV ટેક્નોલોજી : આધુનિક ICBMs Multiple Independently Targetable Re-entry Vehicles (MIRV) ટેક્નોલોજીથી સજ્જ હોય છે. આનો અર્થ એ છે કે એક જ મિસાઈલ એકસાથે અલગ-અલગ લક્ષ્યો પર અનેક પરમાણુ વોરહેડ્સ છોડી શકે છે.
લોન્ચ પ્લેટફોર્મ્સ : આ મિસાઈલોને જમીન પરના અંડરગ્રાઉન્ડ સિલોસ (Silos), વિશાળ મોબાઈલ લશ્કરી વાહનો (TEL) અથવા સબમરીન પરથી લોન્ચ કરી શકાય છે.
વ્યૂહાત્મક મહત્ત્વ
ICBM માત્ર યુદ્ધ જીતવાનું સાધન નથી, પરંતુ યુદ્ધ રોકવા માટેનું `ડિટરન્સ' સાધન છે. આ મિસાઈલો `મ્યુચ્યુઅલ એસ્યોર્ડ ડિસ્ટ્રક્શન'(MAD)ના સિદ્ધાંત પર કામ કરે છે - એટલે કે જો એક દેશ બીજા પર આક્રમણ કરશે, તો બીજો દેશ પણ બદલામાં સંપૂર્ણ વિનાશ નોતરી શકે છે. આ જ કારણ છે કે દાયકાઓથી વૈશ્વિક મહાસત્તાઓ વચ્ચેનું પરમાણુ સંતુલન જળવાઈ રહ્યું છે.
આજની આધુનિક લશ્કરી તકનીકમાં ઇન્ટરકોન્ટિનેન્ટલ બેલેસ્ટિક મિસાઈલ્સ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને સાર્વભૌમત્વની રક્ષા માટે સૌથી મજબૂત કવચ માનવામાં આવે છે.
આવી જ પોસ્ટ વાંચવા માટે ક્લિક કરો