વિશ્વના કોઈ પણ ક્ષેત્રમાં એક લીડરની સફળતા તેની નિર્ણય લેવાની ક્ષમતા અને તેના અનુયાયીઓ પરના વિશ્વાસ પર આધારિત હોય છે.
ભીષ્મ પિતામહ સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે જે લીડર દરેક વ્યક્તિ, દરેક પરિસ્થિતિ અને આપવામાં આવેલી દરેક સલાહ પર સતત શંકાની નજર રાખે છે, તે ક્યારેય સ્થિર અને સફળ નેતૃત્વ પ્રદાન કરી શકતો નથી. શંકાશીલતા એ લીડરની સૌથી મોટી શક્તિને ખતમ કરનારું એક આંતરિક પરિબળ છે.
એક લીડર જ્યારે પોતાની આસપાસના લોકો પર વિશ્વાસ નથી કરતો, ત્યારે તે સૌથી પહેલાં પોતાના સંગઠન અથવા રાજ્યમાં વિશ્વાસનું વાતાવરણ નષ્ટ કરી દે છે. કર્મચારીઓ, મંત્રીઓ કે સેનાપતિઓ અનુભવે છે કે તેમના પ્રયત્નોની કદર થવાની નથી, કારણ કે લીડર હંમેશાં તેમના ઇરાદાઓ પર શંકા કરશે. આના પરિણામે લોકો તેમની ફરજો ઉત્સાહ અને સમર્પણથી નહીં, પરંતુ માત્ર ફરજિયાતપણે કે ડરના કારણે પૂરી કરે છે. ભીષ્મ કહે છે કે જે લીડર અવિશ્વાસથી ભરેલો હોય છે, તે ક્યારેય વફાદાર અને પ્રામાણિક વ્યક્તિના સાચા પ્રયત્નોની નોંધ લઈ શકતો નથી અને અંતે તેવા નિષ્ઠાવાન લોકો લીડરથી દૂર થઈ જાય છે.
વળી, શંકાશીલતા નિર્ણય લેવામાં વિલંબ સાથે સીધો સંબંધ ધરાવે છે. યુદ્ધની પરિસ્થિતિ હોય કે રાજ્ય માટે કોઈ મહત્ત્વની નીતિ ઘડવાની હોય, સમયસર નિર્ણય લેવો એ લીડરની પાયાની જરૂરિયાત છે. જો લીડર તેના મંત્રીમંડળ કે નિષ્ણાતો દ્વારા આપવામાં આવેલી દરેક સલાહની વારંવાર ચકાસણી કરે, માત્ર શંકાના આધારે તો તે અમૂલ્ય સમય વેડફે છે. ભીષ્મ ભારપૂર્વક જણાવે છે કે શંકાને કારણે સતત પુનર્વિચાર કરવાથી ઘણી મોટી તકો હાથમાંથી સરી જાય છે અને રાજ્યમાં નિર્ણાયકતાનો અભાવ જોવા મળે છે. એક સફળ લીડર માટે ઝડપી અને સચોટ નિર્ણય લેવાની ક્ષમતા જ તેને સંકટની પરિસ્થિતિમાંથી બહાર કાઢે છે.
સૌથી ગંભીર બાબત એ છે કે અવિશ્વાસ અને શંકા યોગ્ય વ્યક્તિની ઓળખ કરવાની ક્ષમતાને ઝાંખી પાડે છે. જો લીડર દરેક વ્યક્તિને શંકાની નજરે જુએ, તો તે ક્યારેય સાચા અને સમર્પિત સહાયકો પર નિર્ભરતા દર્શાવી શકતો નથી. ભીષ્મની સલાહ છે કે લીડરે શરૂઆતમાં વ્યક્તિની ક્ષમતા અને ચારિત્ર્યનું યોગ્ય રીતે મૂલ્યાંકન કરવું જોઈએ અને એકવાર વિશ્વાસ મૂક્યા પછી, નાની વાતો પર સતત શંકા કરવી ન જોઈએ. જો લીડર હંમેશાં પોતાના સહાયકોની ભૂલો કે ખામીઓ શોધવામાં વ્યસ્ત રહે, તો તે તેમની કાર્યક્ષમતાને મારી નાખે છે અને સૌથી કાર્યદક્ષ લોકોને પણ ગુમાવી દે છે.
આ ઉપરાંત ભીષ્મ સમજાવે છે કે સતત શંકાશીલતા લીડરની આંતરિક શક્તિને નબળી પાડે છે. અવિશ્વાસ એક માનસિક બોજ છે. જે લીડર હંમેશાં ષડ્યંત્રની કે વિશ્વાસઘાતની આશંકા રાખે છે, તે પોતાની ઊર્જા મૂળ કાર્યો અને દૂરંદેશી યોજનાઓ પર કેન્દ્રિત કરી શકતો નથી. આંતરિક શાંતિ ગુમાવનાર લીડર બહારના પડકારોનો સામનો અસરકારક રીતે કરી શકતો નથી.
આ બધાં કારણોથી બચવા માટે ભીષ્મ યુધિષ્ઠિરને શીખવે છે કે લીડર બનવા માટે વિવેકપૂર્ણ વિશ્વાસ જરૂરી છે, અંધ વિશ્વાસ નહીં. લીડરે લોકોની યોગ્યતા અને નિષ્ઠાનું શરૂઆતમાં સખત પરીક્ષણ કરવું જોઈએ. એકવાર તેઓ મહત્ત્વના હોદ્દા પર પસંદ થઈ જાય, પછી તેમના પર પૂરો ભરોસો મૂકવો જોઈએ. શંકાથી કાર્ય કરવાને બદલે લીડરે મજબૂત ગુપ્તચર વ્યવસ્થા જાળવવી જોઈએ, જે સાચી માહિતીના આધારે કાર્ય કરવા દે, ન કે માત્ર આંતરિક ડર કે અફવાઓ પર. વળી, લીડરે પોતાના સહાયકો સાથે ખુલ્લો અને સ્પષ્ટ સંવાદ જાળવવો જોઈએ, કારણ કે સંચારની સ્પષ્ટતા ગેરસમજ અને શંકાઓને દૂર કરે છે.
ભીષ્મ પિતામહનો આ ઉપદેશ આધુનિક લીડરશિપ માટે સ્પષ્ટ સંદેશ આપે છે. એક મજબૂત અને સફળ લીડર તે છે જે પોતાના સાથીદારો પર વિશ્વાસ મૂકવાનું સાહસ કરે છે. શંકાના વાતાવરણમાં મહાન કાર્યો ક્યારેય સિદ્ધ થઈ શકતાં નથી, કારણ કે અવિશ્વાસ લીડરના મનને જ નહીં, પણ સમગ્ર સંસ્થાના પાયાને કોતરી ખાય છે. લીડરે પોતાના અનુયાયીઓને એક ધ્યેય તરફ દોરવા માટે સૌથી પહેલાં તેમને વિશ્વાસપાત્ર માનવા પડશે.