ચાલુ ટ્રેનમાંથી યુવતીને નીચે ફેંકીને આરોપીએ તેના પર દુષ્કર્મ ગુજાર્યું

ફેબ્રુઆરી, 2011. કેરળના ત્રિશૂર જિલ્લામાં આવેલું વલ્લથોલ નગર રેલવે સ્ટેશન. સવારના લગભગ 9:30 વાગ્યાનો સમય હતો. એર્નાકુલમ-શોરનુર પેસેન્જર ટ્રેન ધીમે ધીમે પ્લેટફોર્મ પરથી પસાર થઈ રહી હતી.

સામાન્ય દિવસની જેમ જ લોકો પોતાના કામધંધે જવા માટે ઉતાવળમાં હતા, પરંતુ આ સામાન્ય સવાર એક ભયાનક ઘટનાની સાક્ષી બનવાની હતી, જેણે આખા દેશને હચમચાવી દીધો.

ટ્રેનના મહિલા ડબ્બામાં એક 23 વર્ષીય યુવતી સૌમ્યા પણ મુસાફરી કરી રહી હતી. સૌમ્યા એક કંપનીમાં સેલ્સગર્લની નોકરી કરતી હતી અને દરરોજની જેમ જ આજે પણ તે નોકરી પર જઈ રહી હતી. ડબ્બો લગભગ ખાલી હતો. આ એક એવી પરિસ્થિતિ હતી જેનો લાભ લેવા માટે એક શિકારી રાહ જોઈ રહ્યો હતો. તે શિકારીનું નામ હતું ગોવિંદાચામી. એક કુખ્યાત ગુનેગાર કે જે રેલવેના ડબ્બામાં ચોરી અને લૂંટફાટનો રીઢો ગુનેગાર હતો.

ગોવિંદાચામી કે જે અગાઉ પોતાનો એક હાથ ગુમાવી ચૂક્યો હતો, તે ટ્રેનના મહિલા ડબ્બામાં ઘૂસ્યો. તેની નજર સૌમ્યા પર પડી. સૌમ્યા શાંતિથી બેઠી હતી અને પોતાના સ્ટેશનની રાહ જોઈ રહી હતી. ગોવિંદાચામીનો ઈરાદો સ્પષ્ટ હતો લૂંટ. તેણે સૌમ્યાના પર્સ અને ફોન લૂંટવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ સૌમ્યાએ પ્રતિકાર કર્યો. એક યુવતીની નિર્ભયતા અને પ્રતિકાર જોઈને ગોવિંદાચામીનો અહમ ઘવાયો અને તે ગુસ્સાથી ભભૂકી ઊઠ્યો.

ટ્રેન ધીમે ધીમે વલ્લથોલ નગર સ્ટેશન છોડી રહી હતી. ગોવિંદાચામીએ સૌમ્યાને ધક્કો માર્યો. ટ્રેનમાંથી બહાર ફેંકાઈ જતાં સૌમ્યા પાટાની બાજુમાં ઝાડીઓમાં પડી. આ ઘટના એટલી ઝડપથી બની કે કોઈને કશું જ સમજાયું નહીં. ટ્રેન આગળ વધી ગઈ અને સૌમ્યા ગંભીર ઈજાઓ સાથે ત્યાં જ બેહોશ પડી રહી, પરંતુ ગોવિંદાચામીનો ક્રૂર ઈરાદો અહીંયાં પૂરો નહોતો થયો.

તેણે ટ્રેનમાંથી કૂદીને સૌમ્યાનો પીછો કર્યો. પાટાની બાજુમાં ઝાડીઓની ઓથમાં તેણે બેહોશ અને ગંભીર રીતે ઘાયલ સૌમ્યા પર દુષ્કર્મ ગુજાર્યું. આ કૃત્ય પછી તેણે સૌમ્યાને ત્યાં જ છોડી દીધી અને પછી ગાયબ થઈ ગયો.

થોડા સમય પછી રેલવેના કર્મચારીઓ અને સ્થાનિક લોકોએ પાટા નજીક એક યુવતીને લોહીલુહાણ હાલતમાં પડેલી જોઈ. સૌમ્યાને તાત્કાલિક ત્રિશૂરની સરકારી મેડિકલ કોલેજમાં દાખલ કરવામાં આવી. તેની હાલત અત્યંત ગંભીર હતી. તેના માથામાં ગંભીર ઈજાઓ થઈ હતી અને શરીર પર બળાત્કારના નિશાન હતા. ડોક્ટરોએ તેને બચાવવા માટે તમામ પ્રયાસો કર્યા, પરંતુ પાંચ દિવસની સંઘર્ષમય લડાઈ પછી 6 ફેબ્રુઆરી, 2011ના રોજ સૌમ્યાએ અંતિમ શ્વાસ લીધા.

આ ઘટનાએ કેરળ રાજ્યમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો. એક નિર્દોષ યુવતી પર ચાલુ ટ્રેનમાં હુમલો અને પછી બળાત્કાર અને આખરે હત્યા. આ ગુનાની ભયાનકતાએ લોકોમાં આક્રોશ જગાવ્યો. પોલીસે તાત્કાલિક તપાસ પણ શરૂ કરી. આ કેસની ગંભીરતાને જોતાં કેરળ પોલીસે એક વિશેષ તપાસ દળ(SIT)ની રચના કરી. તપાસ ટીમે સૌપ્રથમ ટ્રેનના ડબ્બા અને ઘટનાસ્થળનું ઝીણવટભર્યું નિરીક્ષણ કર્યું. તેમને સૌમ્યાના પર્સમાંથી ગુમ થયેલી વસ્તુઓ અને ટ્રેનના ડબ્બામાં પડેલી કેટલીક ચીજવસ્તુઓ મળી. પોલીસે આસપાસના વિસ્તારોમાં પૂછપરછ શરૂ કરી. રેલવે સ્ટેશનો પર લાગેલા સીસીટીવી ફૂટેજ તપાસવામાં આવ્યા.

આ દરમિયાન એક મહત્ત્વનો પુરાવો મળ્યો. ટ્રેનના ડબ્બામાં સૌમ્યાના વાળમાં ગોવિંદાચામીના વાળના કેટલાક ટુકડા મળી આવ્યા. આ ઉપરાંત ઘટનાસ્થળેથી મળેલા પુરાવા અને સૌમ્યાના શરીર પરથી મળેલા ડીએનએ નમૂનાઓ ગોવિંદાચામી સાથે મેચ થયા, કારણ કે ગોવિંદાચામી એક રીઢો ગુનેગાર હતો અને તે અગાઉ પણ પોલીસના સકંજામાં આવી ચૂક્યો હતો, પરંતુ લૂંટ જેવા નાના ગુનાઓને કારણે તે અવારનવાર જામીન પર છૂટી જતો. આથી પોલીસ પાસે ગોવિંદાચામીના ડીએનએના સેમ્પલ્સ અગાઉથી જ હતાં.

પોલીસે ગોવિંદાચામીની શોધખોળ શરૂ કરી. તેની ગુનાહિત પૃષ્ઠભૂમિ હતી અને તે આવા ગુનાઓ માટે કુખ્યાત હતો. આખરે 3 ફેબ્રુઆરી, 2011ના રોજ જ પોલીસે ગોવિંદાચામીને પલક્કડમાંથી ઝડપી પાડ્યો. તેની ધરપકડ થતાં જ કેસમાં એક મોટો વળાંક આવ્યો. પોલીસે ગોવિંદાચામીની સઘન પૂછપરછ કરી અને તેણે પોતાના ગુનાની કબૂલાત કરી.

ગોવિંદાચામીની ધરપકડ પછી પોલીસે ઝડપથી ચાર્જશીટ દાખલ કરી. આ કેસની સુનાવણી ત્રિશૂરની એડિશનલ સેશન્સ કોર્ટમાં શરૂ થઈ. સરકારી વકીલ તરીકે એડવોકેટ સુરેશન પી.ને નીમવામાં આવ્યા, જેમણે આ કેસને અત્યંત ગંભીરતાથી લીધો.

કોર્ટમાં સુનાવણી દરમિયાન સરકારી વકીલે ગોવિંદાચામી વિરુદ્ધ મજબૂત પુરાવા રજૂ કર્યા. સૌમ્યાના શરીર પરથી મળેલા ડીએનએ નમૂનાઓ, ગોવિંદાચામીના વાળના ટુકડા, સાક્ષીઓની જુબાની અને ગોવિંદાચામીની કબૂલાત, આ તમામ પુરાવાઓ ગુનેગારને દોષિત ઠેરવવા માટે પૂરતા હતા.

બચાવ પક્ષે ગોવિંદાચામીને નિર્દોષ સાબિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. તેમણે દલીલ કરી કે સૌમ્યા ટ્રેનમાંથી પોતે જ કૂદી હતી અથવા અકસ્માતે પડી હતી અને બળાત્કારનો આરોપ ખોટો છે, પરંતુ સરકારી વકીલે તબીબી પુરાવાઓ, ફોરેન્સિક રિપોર્ટ્સ અને સંજોગવશાત્ પુરાવાઓ દ્વારા બચાવ પક્ષની દલીલોને ખોટી સાબિત કરી.

આ કેસની સુનાવણી લગભગ સાત મહિના સુધી ચાલી. આખરે 11 નવેમ્બર, 2011ના રોજ ત્રિશૂરની એડિશનલ સેશન્સ કોર્ટે ગોવિંદાચામીને દોષિત ઠેરવ્યો. કોર્ટે તેને સૌમ્યાના બળાત્કાર, હત્યા અને લૂંટના ગુનામાં દોષિત જાહેર કર્યો.

ચુકાદો સંભળાવતી વખતે જજે ગોવિંદાચામીના ગુનાને `દુર્લભમાં દુર્લભ' (rarest of rare) ગણાવ્યો. તેમણે કહ્યું કે આવા ગુનેગારોને સમાજમાં જીવવાનો કોઈ અધિકાર નથી. કોર્ટે ગોવિંદાચામીને હત્યાના ગુના માટે ફાંસીની સજા, બળાત્કારના ગુના માટે આજીવન કેદ અને લૂંટના ગુના માટે સાત વર્ષની સજા ફટકારી. આ ચુકાદાથી સૌમ્યાના પરિવાર અને ન્યાયની રાહ જોઈ રહેલા લોકોને રાહત મળી.

એડિશનલ સેશન્સ કોર્ટના ચુકાદા સામે ગોવિંદાચામીએ કેરળ હાઈકોર્ટમાં અપીલ કરી. હાઈકોર્ટમાં પણ સરકારી વકીલે મજબૂત રીતે કેસ રજૂ કર્યો. તેમણે સેશન્સ કોર્ટ દ્વારા રજૂ કરાયેલા તમામ પુરાવાઓ અને દલીલોને ફરીથી રજૂ કર્યા. હાઈકોર્ટે પણ તમામ પુરાવાઓ અને સંજોગોને ધ્યાનમાં લીધા.

17 ડિસેમ્બર, 2013ના રોજ કેરળ હાઈકોર્ટે સેશન્સ કોર્ટના ચુકાદાને યથાવત્ રાખ્યો. હાઈકોર્ટે પણ ગોવિંદાચામીને હત્યા, બળાત્કાર અને લૂંટના ગુનામાં દોષિત ઠેરવ્યો અને તેની ફાંસીની સજાને બરકરાર રાખી.

આ ચુકાદાથી સૌમ્યાના પરિવારને ફરીથી ન્યાય મળ્યો હોવાનો અહેસાસ થયો. લોકોએ પણ આ ચુકાદાને આવકાર્યો.

કેરળ હાઈકોર્ટના ચુકાદા સામે ગોવિંદાચામીએ ભારતીય સર્વોચ્ચ અદાલતમાં અપીલ કરી. સુપ્રીમ કોર્ટમાં આ કેસની સુનાવણી જસ્ટિસ રંજન ગોગોઈ, જસ્ટિસ પ્રફુલ્લ સી. પંત અને જસ્ટિસ યુ.યુ. લલિતની બેન્ચ સમક્ષ થઈ. સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી દરમિયાન બચાવ પક્ષે એક નવી અને મહત્ત્વપૂર્ણ દલીલ રજૂ કરી. તેમણે દલીલ કરી કે સૌમ્યાનું મૃત્યુ ટ્રેનમાંથી પડવાથી થયેલી ઈજાઓને કારણે થયું હતું અને ગોવિંદાચામીનો ઈરાદો તેને મારવાનો નહોતો, પરંતુ માત્ર લૂંટ કરવાનો હતો. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે બળાત્કારનો ગુનો ટ્રેનમાંથી પડ્યા પછી થયો હતો અને તે હત્યાના ગુના સાથે સીધો સંબંધ ધરાવતો નથી. એટલે કે ગોવિંદાચામીએ સૌમ્યાને ટ્રેનમાંથી ધક્કો માર્યો ત્યારે તેનો ઈરાદો હત્યા કરવાનો નહોતો અને તેના કારણે થયેલી ઈજાઓથી તેનું મૃત્યુ થયું નહોતું. બળાત્કાર પછી થયેલી ઈજાઓ મૃત્યુનું કારણ બની હતી, પરંતુ તે હત્યાના ઈરાદા સાથે કરવામાં આવી ન હતી.

સરકારી વકીલે જોકે દલીલ કરી કે ગોવિંદાચામીનો ઈરાદો સ્પષ્ટપણે હત્યાનો હતો, કારણ કે તેણે સૌમ્યાને ચાલતી ટ્રેનમાંથી ધક્કો માર્યો હતો અને પછી તેના પર બળાત્કાર ગુજાર્યો હતો, જેના કારણે તેનું મૃત્યુ થયું, પરંતુ ધીરજપૂર્વક સુનાવણી કર્યા પછી 15 સપ્ટેમ્બર, 2016ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટે એક ચોંકાવનારો ચુકાદો આપ્યો. સુપ્રીમ કોર્ટે ગોવિંદાચામીની હત્યાની સજા(કલમ 302)ને આજીવન કેદમાં ફેરવી નાખી. કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે, `પ્રોસિક્યુશન એ સાબિત કરી શક્યું નથી કે ગોવિંદાચામીનો ઈરાદો સૌમ્યાને ટ્રેનમાંથી ધક્કો મારીને મારવાનો હતો.' કોર્ટે કહ્યું કે સૌમ્યાનું મૃત્યુ ટ્રેનમાંથી પડવાથી થયેલી ઈજાઓ અને ત્યારબાદ થયેલા બળાત્કારને કારણે થયું હતું, પરંતુ કલમ 302 હેઠળ હત્યાનો ગુનો સાબિત કરવા માટે `હત્યાના ઈરાદા'(mens rea)નો અભાવ હતો.

જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે ગોવિંદાચામીને બળાત્કાર (કલમ 376) અને લૂંટ (કલમ 394)ના ગુનામાં દોષિત ઠેરવ્યો અને તેની આજીવન કેદની સજાને યથાવત્ રાખી.

આ ચુકાદાથી આખા દેશમાં આક્રોશ ફાટી નીકળ્યો. લોકો ખાસ કરીને કેરળમાં, સુપ્રીમ કોર્ટના આ નિર્ણયથી સ્તબ્ધ થઈ ગયા. સૌમ્યાના પરિવારે અને જનતાએ આ ચુકાદાને અન્યાય ગણાવ્યો. સોશિયલ મીડિયા પર અને સમાચાર ચેનલો પર આ ચુકાદાની સખત ટીકા થઈ. `ન્યાય મળ્યો નથી' એવી લાગણી પ્રવર્તી રહી હતી.

જનઆક્રોશ અને સૌમ્યાના પરિવારના દબાણ હેઠળ કેરળ સરકારે અને સૌમ્યાની માતાએ સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદા સામે પુનર્વિચાર અરજી દાખલ કરી. સરકારી વકીલ, ટોમ થોમસ અને બાદમાં વરિષ્ઠ વકીલ સિદ્ધાર્થ લુથરાએ આ કેસમાં દલીલો કરી. પુનર્વિચાર અરજીની સુનાવણી દરમિયાન સરકારી વકીલે ફરીથી ભારપૂર્વક દલીલ કરી કે ગોવિંદાચામીનો ઈરાદો સ્પષ્ટપણે હત્યાનો હતો અને તેના કૃત્યના કારણે જ સૌમ્યાનું મૃત્યુ થયું હતું. તેમણે કહ્યું કે ટ્રેનમાંથી ધક્કો મારવો અને પછી બળાત્કાર ગુજારવો એ એક જ ગુનાહિત કૃત્યની સાંકળ હતી, જેનો અંત સૌમ્યાના મૃત્યુથી આવ્યો.

જોકે, 23 નવેમ્બર, 2016ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટે પુનર્વિચાર અરજીને પણ ફગાવી દીધી. કોર્ટે પોતાના અગાઉના ચુકાદાને યથાવત્ રાખ્યો અને ફરીથી કહ્યું કે હત્યાના ગુના માટે જરૂરી `ઈરાદો' સાબિત થઈ શક્યો નથી. જસ્ટિસ ગોગોઈએ સ્પષ્ટ કર્યું કે, `અમે પુનર્વિચાર અરજીમાં કોઈ મેરિટ જોતા નથી. હત્યાના ગુના માટે ઈરાદો સાબિત થતો નથી.'

આ ચુકાદાથી સૌમ્યાના પરિવાર અને જનતાને ભારે નિરાશા થઈ. જોકે, ગોવિંદાચામીને બળાત્કાર અને લૂંટના ગુનામાં આજીવન કેદની સજા યથાવત્ રહી, જેનો અર્થ એ હતો કે તે જેલમાંથી બહાર આવી શકશે નહીં.

સૌમ્યા કેસ એક દુઃખદ ઘટના છે, પરંતુ તે કાયદાકીય લડાઈ, જનઆક્રોશ અને ન્યાયની જટિલ પ્રક્રિયાનું પ્રતીક પણ છે. આ કેસ આપણને યાદ અપાવે છે કે સમાજમાં મહિલાઓની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવી એ સામૂહિક જવાબદારી છે અને ગુનેગારોને સજા અપાવવા માટે કાયદાકીય પ્રક્રિયામાં વિશ્વાસ રાખવો પણ અત્યંત જરૂરી છે.