આજકાલ ડોર નોબ્સ અને ડોર હેન્ડલ્સ આધુનિક આંતરિક અને બાહ્ય ડિઝાઇનનો એક મહત્ત્વપૂર્ણ ભાગ છે અને તેમના વિના જીવનની કલ્પના કરવી મુશ્કેલ છે!
ડોર નોબ્સનો ઉપયોગ ક્યારે શરૂ થયો તે ચોક્કસ રીતે નક્કી કરવું મુશ્કેલ છે. દરવાજાના નોબ્સ (હાથો) પહેલાં શું ઉપયોગમાં લેવાતા હતા? હકીકતમાં દરવાજાનાં હેન્ડલ્સની શોધ પહેલાં, લોકો ઘણીવાર ફક્ત ચાવીઓવાળાં તાળાંઓનો ઉપયોગ કરતા હતા (જો તે પરવડી શકે તો, ફક્ત શ્રીમંત લોકોને જ તાળું અને ચાવી પરવડી શકતાં હતાં). જો તાળું શક્ય ન હોય, તો લોકો તેમની કીમતી વસ્તુઓને એવા બોક્સમાં રાખી મૂકતા જેને સંતાડી શકાય. તાળાંઓ અને સુરક્ષાના ખર્ચને કારણે દરવાજાના નોબ્સ પોષાતા ન હોવાથી દરવાજાની સરળ અને સસ્તી રીતો હતી.
આ જ કારણ હતું કે લોકો તેમના સામાનને સુરક્ષિત રાખી શકે તે માટે લેચ-સ્ટ્રિંગ (જેમાં દરવાજામાં એક નાનું કાણું બનાવીને ચામડાની થંગ અથવા દોરી નાખવાનો સમાવેશ થતો હતો, જે પછી લાકડાના બારની આસપાસ લૂપ કરવામાં આવતી હતી) બનાવવામાં આવી હતી. આખરે, આંતરિક દરવાજાઓને ફક્ત ખીલીથી બાંધી શકાય છે, જેથી કાં તો લોખંડના થમ્બ લેચનો ઉપયોગ કરીને દરવાજો ખોલી અને બંધ કરી શકાય અથવા દરવાજો ચામડાના હેન્ડલથી ખોલવામાં આવતો હતો અને દરવાજાની સામે મૂકવામાં આવેલા મોટા બીમ દ્વારા લોકિંગ કરવામાં આવતું હતું.
1800ના દાયકામાં ડોરનોબ ડિઝાઇનમાં તેજી જોવા મળી. Encyclopedia.com અનુસાર, `1830-1873 સુધી નોબ્સ માટે 100 યુ.એસ. પેટન્ટ આપવામાં આવી હતી.' 1876ના સેન્ટેનિયલ એક્સપોઝિશનમાં ગોળાકાર હેન્ડલ સહિત સુશોભન દરવાજાના હાર્ડવેર રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. 1826થી 1850 સુધી દબાયેલા કાચના નોબ્સ લોકપ્રિય હતા. 1910ની આસપાસ કાચના નોબ્સ લોકપ્રિય હતા. 1846માં કાસ્ટ મેટલ નોબ્સ રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. ચીન અને સિરામિક નોબ્સ યુરોપથી આયાત કરવામાં આવ્યા હતા અને 1800ના દાયકાના મધ્યથી 1900ના દાયકાની શરૂઆત સુધી લોકપ્રિય હતા. આમાં પોર્સેલેઇન નોબ્સનો સમાવેશ થાય છે જે હજુ પણ ઘરના પુનઃસ્થાપન માટે લોકપ્રિય પસંદગીઓ છે. સ્પિન્ડલ નોબ સૌપ્રથમ 1800ના દાયકાના અંતમાં રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. 1900ની આસપાસ બોલ બેરિંગ્સવાળા પ્રથમ નોબ્સ રજૂ કરવામાં આવ્યા ત્યારે ડોરનોબ્સમાં મોટો સુધારો થયો.
ડબલ-એક્ટિંગ પિન ટમ્બલર લોક માટેની સૌથી પહેલી પેટન્ટ 1805માં ઈંગ્લેન્ડમાં અમેરિકન ચિકિત્સક અબ્રાહમ ઓ. સ્ટેન્સબરીને આપવામાં આવી હતી. 1848માં અમેરિકન લિનસ યેલ, સિનિયર દ્વારા આજે પણ ઉપયોગમાં લેવાતા સુધારેલા સંસ્કરણની શોધ કરવામાં આવી હતી. આફ્રિકન અમેરિકન શોધક ઓસ્બોર્ન ડોર્સીએ 1878માં દરવાજા બંધ કરવાના ઉપકરણ અને પ્રથમ દરવાજા બંધ કરવાના ઉપકરણ પર સુધારા માટે પેટન્ટ સબમિટ કરી હતી.
મધપૂડા જેવા દરવાજાના નોબ્સની ડિઝાઇન મૂળ જ્યોર્જિયન યુગની છે. આજે જે દરવાજો જાણીએ છીએ તે પ્રાચીન ઇજિપ્તવાસીઓના સમયનો છે. શરૂઆતના દરવાજા પ્રાણીઓનાં ચામડાં અથવા અન્ય સામગ્રીથી ઢંકાયેલાં હતાં અને હવાની અવરજવર માટે દિવસ દરમિયાન ખુલ્લા રાખવામાં આવતા હતા. પ્રાચીન ઇજિપ્તમાં 3000 બીસીમાં ક્રૂડ પિન અને ટમ્બલ સ્ટાઇલ લોક મિકેનિઝમવાળા લાકડાના દરવાજા શોધી કાઢવામાં આવ્યા છે. પ્રાચીન બેબીલોનીઓ દ્વારા પણ દરવાજાનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો, પરંતુ જેમ જેમ સંસ્કૃતિઓ વિકસતી ગઈ અને એન્જિનિયરિંગ પ્રોજેક્ટ્સ અપનાવવામાં આવ્યા, દરવાજાનાં હેન્ડલ એક અનિવાર્ય શોધ બની ગયાં.
ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ અને વિવિધ સામગ્રીની ઉપલબ્ધતા સાથે, દરવાજાના નોબ અને દરવાજાની હેન્ડલ શૈલીઓ કાર્યાત્મકથી સુશોભન સુધી વિકસિત થઈ. આંતરિક ડિઝાઇનનાં વલણો અને આર્ટ ડેકો, મિનિમલિસ્ટ જેવી સમાવિષ્ટ ગતિવિધિઓ તેમજ ટ્યુડર અને જ્યોર્જિયન સહિત જૂની શૈલીઓના પુનરુત્થાન સાથે વિવિધ ડિઝાઇનની શ્રેણીનો વિસ્તાર થયો. આજે નોબ્સ ઘણી બધી સામગ્રીમાંથી બનાવવામાં આવે છે, જેમાં પિત્તળ સૌથી વધુ લોકપ્રિય છે. કાસ્ટ બ્રાસ કરતાં ફોર્જ્ડ બ્રાસ વધુ મજબૂત હોવાથી વધુ પસંદ કરવામાં આવે છે.
