હવે વિભક્ત પરિવારોનો જમાનો છે. બાળક શિક્ષણ મેળવે અને સારી કરિયર બનાવવા માટે પરિવારથી દૂર વસી જતું હોય છે. એ સંજોગોમાં વૃદ્ધ મા-બાપ એકલાં રહી જતાં હોય છે. એકલતા તેમને કોરી ખાતી હોય છે અને વધતી વય સાથે બીજી સમસ્યાઓ પણ કનડતી હોય છે. આપણે ત્યાં વૃદ્ધાશ્રમો છે, પરંતુ એ તો મૃત્યુની વાટ જોવાનો વિસામો હોય એવું લાગ્યા વિના ન રહે, ત્યારે થાઈલેન્ડમાં એકલતા સામે લડી લઈને જીવન જીવવાની કળા શીખવતી શાળા વિશ્વભરમાં પ્રચલિત થઈ રહી છે.
આધુનિક જીવનશૈલીમાં સૌથી મોટી સામાજિક સમસ્યાઓમાંની એક છે વૃદ્ધોની વધતી એકલતા. પરિવારો નાના બનતા જાય છે. યુવાનો રોજગાર માટે શહેરો કે વિદેશમાં સ્થાયી થઈ જાય છે અને પરિણામે લાખો વૃદ્ધો પોતાના ઘરમાં એકલા જીવન જીવવા મજબૂર બને છે. આ સમસ્યા માત્ર ભારતની જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વની છે. થાઈલેન્ડ પણ આ પડકારમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે, પરંતુ થાઈલેન્ડના આયુથયા પ્રાંતમાં આ સમસ્યાનો એક અનોખો અને પ્રેરણાદાયી ઉકેલ શોધવામાં આવ્યો છે. અહીં એવી વિશિષ્ટ શાળા શરૂ કરવામાં આવી છે, જે વૃદ્ધોને માત્ર શિક્ષણ જ નહીં, પરંતુ ફરી હસતાં હસતાં એકબીજા સાથે ભળી જઈને આત્મવિશ્વાસ સાથે જીવતા શીખવે છે.
આ શાળાનો મુખ્ય હેતુ વૃદ્ધોને એકલતાની ભાવનામાંથી બહાર કાઢવાનો છે. આ શાળામાં આવતા લોકો 60 વર્ષથી વધુ ઉંમરના હોય છે. ઘણા એવા છે, જેમનાં સંતાનો નોકરી કે વ્યવસાય માટે દૂર રહે છે, જ્યારે કેટલાક જીવનસાથી ગુમાવ્યા પછી એકલવાયા બની ગયા છે. શાળા તેમને એવું વાતાવરણ આપે છે, જ્યાં તેઓ સમવયસ્ક મિત્રો સાથે સમય પસાર કરી શકે, નવી બાબતો શીખી શકે અને જીવનમાં ફરી ઉત્સાહ અનુભવી શકે. આ શાળામાં જીવનને વધુ અર્થપૂર્ણ બનાવતા પાઠ ભણાવવામાં આવે છે. સંગીત, નૃત્ય, ચિત્રકલા, હસ્તકલા, યોગ, હળવી કસરતો, ધ્યાન, બાગકામ અને ડિજિટલ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ જેવી વિવિધ પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા વૃદ્ધોને સક્રિય રાખવામાં આવે છે. ઘણા વૃદ્ધો અહીં પ્રથમ વખત સ્માર્ટફોન ચલાવવાનું, વીડિયો કૉલ કરવાનું અથવા સોશિયલ મીડિયાનો ઉપયોગ કરવાનું શીખે છે, જેના કારણે તેઓ પોતાના પરિવાર સાથે વધુ સરળતાથી જોડાઈ શકે છે. અહીં દરેક વ્યક્તિ પોતાની ક્ષમતા પ્રમાણે શીખે છે. જો કોઈને ગીત ગાવાનો શોખ હોય તો તેને પ્રોત્સાહન મળે છે. કોઈને ચિત્ર દોરવું ગમતું હોય તો તેના માટે અલગ વર્ગ છે અને કોઈને માત્ર મિત્રો સાથે વાતો કરવી ગમતી હોય તો તે માટે પણ ખુલ્લું અને હૂંફાળું વાતાવરણ ઉપલબ્ધ છે. અહીં શિક્ષણ કરતાં વધુ મહત્ત્વ ખુશી, મિત્રતા અને માનસિક સ્વાસ્થ્યને આપવામાં આવે છે. આ પહેલથી અનેક વૃદ્ધોના જીવનમાં નોંધપાત્ર પરિવર્તન આવ્યું છે. ઘણા લોકો જેઓ પહેલાં આખો દિવસ એકલા રહેતા હતા, હવે દરરોજ શાળામાં આવવાની આતુરતાથી રાહ જુએ છે. તેઓ નવા મિત્રો બનાવે છે, પોતાના અનુભવો વહેંચે છે અને જીવન પ્રત્યે ફરી સકારાત્મક દૃષ્ટિકોણ વિકસાવે છે. પરિવારજનો પણ જણાવે છે કે શાળામાં જોડાયા પછી તેમનાં માતા-પિતા વધુ આનંદી, આત્મનિર્ભર અને સ્વસ્થ બન્યાં છે.
શાળામાં માત્ર શિક્ષકો જ નહીં, પરંતુ સ્વયંસેવકો અને યુવાનો પણ વૃદ્ધો સાથે સમય વિતાવે છે. આ પેઢીઓ વચ્ચેનો સંવાદ બંને માટે લાભદાયી બને છે. યુવાનોને જીવનનો અનુભવ મળે છે, જ્યારે વૃદ્ધોને લાગે છે કે તેઓ હજુ પણ સમાજ માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે. આ પ્રકારની સામાજિક ભાગીદારી તેમના આત્મવિશ્વાસમાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે. વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસો પણ દર્શાવે છે કે લાંબા સમય સુધી રહેતી એકલતા માત્ર માનસિક જ નહીં,
પરંતુ શારીરિક સ્વાસ્થ્ય માટે પણ નુકસાનકારક છે. એકલતા ડિપ્રેશન, ચિંતા, ઊંઘની સમસ્યાઓ, યાદશક્તિમાં ઘટાડો અને હૃદયરોગ જેવાં જોખમોને વધારી શકે છે. આયુથયાની આ શાળા વૃદ્ધોને સતત સામાજિક સંપર્કમાં રાખીને આ જોખમોને ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરે છે.
વિશ્વ ઝડપથી વૃદ્ધ સમાજ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રના અંદાજ મુજબ આગામી દાયકાઓમાં વૃદ્ધોની સંખ્યા નોંધપાત્ર રીતે વધવાની છે. આવી સ્થિતિમાં આયુથયાની આ પહેલ અન્ય દેશો માટે પણ પ્રેરણારૂપ બની શકે છે. જીવનના અંતિમ પડાવમાં પણ નવી મિત્રતા, નવા અનુભવ અને નવી આશા મેળવી શકાય છે. વૃદ્ધોને દયા નહીં, પરંતુ સક્રિય જીવન જીવવાની તક આપવી જોઈએ. જો સમાજ આવી પહેલોને પ્રોત્સાહન આપે, તો વૃદ્ધાવસ્થા એકલતા અને નિરાશાનો સમય નહીં, પરંતુ અનુભવ, આનંદ અને આત્મસંતોષથી ભરેલો સુવર્ણ સમય બની શકે.
આવી જ પોસ્ટ વાંચવા માટે ક્લિક કરો
