આજથી હજારો વર્ષ પહેલાંની દુનિયા કેવી હશે? લોકો કેવા હશે? એ જાણવાની કુતૂહલતા આપણાં મનમાં જાગે, એમાંય જ્યારે કોઇ પ્રાચીન અવશેષો આપણને મળી આવે ત્યારે કુતૂહલતા બેવડાઇ જાય.
એવું જ એક સ્થળ છે વેલી ઓફ કિંગ્સ. મિસ્રનો આ એક એવો વિસ્તાર છે જ્યાં અનેક રાજાઓની કબ્ર અને મમી રાખવામાં આવ્યાં છે. જેના વિશે લોકો જાણતા નથી.
ઇજિપ્તમાં ઉત્તરી આફ્રિકા ખાતે નાઇલ નદીના પશ્ચિમ કાંઠે, લકસોર શહેરની નજીકમાં વેલી ઓફ ધ કિંગ આવેલું છે. આ સ્થળ દુનિયાભરના આર્કિયોલોજિસ્ટમાં ચર્ચાનો વિષય છે. મિસ્રથી લઇને અમેરિકા અને યુરોપ સુધીના પ્રખ્યાત આર્કિયોલોજિસ્ટ હજારો વર્ષથી વેલી ઓફ કિંગ્સની નીચે દફનાવેલ રાજા અને ખજાના સુધી પહોંચવાનો પ્રયત્ન કરતા હતા. ઈ.સ. 1922માં અહીં એવી વસ્તુઓ મળી જેણે ઇતિહાસની દિશા અને દશા બદલી નાંખી હતી. એ રાજા તૂતેનખામેનની કબર હતી.
ઈ.સ. 1971માં શરૂ થયું ખોદકામ
વેલી ઓફ કિંગ્સમાં કિંગ તૂતેનખામેનની કબર શોધવાનું કામ પુરાતત્ત્વવિદ હજારો વર્ષથી કરતા હતા. ખોદકામ દરમિયાન કોઇના હાથમાં કપડાનો ટુકડો લાગ્યો તો કોઇના હાથમાં જાર જેવી વસ્તુ, પણ તૂતેનની કબર કે મમી ન મળ્યાં. ઈ.સ. 1971માં બ્રિટનના આર્કિયોલોજિસ્ટ હાવર્ડ કાર્ટરે એક બ્રિટિશ નાગરિક લોર્ડ કાર્નોર્વોનની મદદથી વેલી ઓફ કિંગ્સમાં ખોદકામ કરવાનું શરૂ કર્યું. કાર્ટરને સ્વપ્નેય ખ્યાલ નહોતો કે, તેને ખજાનો મળશે, કારણ કે વેલી ઓફ કિંગ્સની મોટાભાગની કબરોમાંથી વરસો પહેલાં કીમતી સામાન કાઢી નાંખવામાં આવ્યો હતો. તેમને તો તૂતેનખામેનની કબરમાં રસ હતો એટલે તેઓ હિંમત હાર્યા વગર મહેનત કરી રહ્યા હતા.
3000 વર્ષ જૂનું તાબૂત મળ્યું
ખોદકામ દરમિયાન એક દિવસ અચાનક તેમને રેતી નીચે ભોંયરા જેવું મળી આવ્યું. એનો રસ્તો શોધવામાં બે વર્ષ લાગ્યાં. ઈ.સ. 1922માં જ્યારે ભોંયરાની અંદર ગયા અને જઇને જોયું તો તેમને નવાઇ લાગી. ભોંયરામાં કુલ ચાર રૂમ હતાં. કાર્ટરે સૌથી પહેલાં જે રૂમને ખોલ્યો, એમાં એક તાબૂત હતો. આ તાબૂતને ખોલ્યો તો એની અંદર બીજો તાબૂત અને એની અંદર પણ ત્રીજો તાબૂત હતો, જે સંપૂર્ણ રીતે સોનાનો બનેલો હતો. આ ત્રીજા તાબૂતની અંદર કિંગ તૂતેનખામેનની મમીફાઇડ બોડી હતી, જે 3000 વર્ષ જૂની હતી.
તૂતનખામેનની કબરમાં મળ્યો ખજાનો
કાર્ટર અને તેમની ટીમને ભોંયરામાં એક બીજા રૂમમાં નાનું મંદિર મળ્યું, જેમાં તૂતેનખામેનના શરીરનાં અમુક અંગ મૂકવામાં આવ્યાં હતાં. એ રૂમમાં પ્રાચીન મિસ્રમાં મૃત્યુના દેવતા મનાતા અનુબિસની એક સોનાની મૂર્તિ પણ મળી. કાર્ટર અને તેની ટીમને બેશકીમતી, ખજાનો ત્રીજા રૂમમાંથી મળ્યો. આ રૂમને એનેક્સ નામ આપવામાં આવ્યું. એ રૂમની દીવાલો ઉપર કલાકૃતિઓ પણ હતી. એનેક્સની અંદર બે હજાર કરતાં પણ વધારે વસ્તુઓ હતી. એક રાજા દિવસ દરમિયાન જે જે વસ્તુઓનો ઉપયોગ કરે એ તમામ વસ્તુઓ હતી. એમાં રાજાને બેસવાનું સોનાનું સિંહાસન હતું. સોનાની નાની નાની મૂર્તિઓ પણ હતી, જે તૂતેનખામેનના સહાયકોનું પ્રતીક હતી. એવી માન્યતા હતી કે મૃત્યુ બાદ રાજાની સાથે રહીને તેઓ તેમની સેવા કરશે. તૂતેનખામેનની કબરની અંદર મળેલી વસ્તુઓનું લિસ્ટ બનાવવા અને તેનો સામાન ગણવામાં એક-બે નહીં, પરંતુ દસ વર્ષ લાગ્યાં હતાં. ભોંયરાની અંદરની તમામ વસ્તુઓની ગણતરી કરવામાં આવી તો એમાં 5000 કરતાં વધારે વસ્તુઓ હતી, જે બહુ કીમતી અને મૂલ્યવાન હતી. તૂતેનની કબરમાંથી મળેલી વસ્તુઓને મિસ્રના કાહિરા મ્યુઝિયમમાં મૂકવામાં આવી છે.
તૂતેનખામેનને ફક્ત નવ વર્ષની નાની ઉંમરે ગાદી મળી હતી અને 18 વર્ષની ઉંમરમાં તેમનું મૃત્યુ થઇ ગયું હતું. તેમનું મૃત્યુ કેવી રીતે અને કયાં કારણોથી થયું તે આજ સુધી જાણી શકાયું નથી.
તૂતેનખામેનનું રહસ્યમય મૃત્યુ
નેશનલ જિયોગ્રાફી મુજબ જ્યારે તૂતેનખામેનનું મમી મળ્યું ત્યારે પુરાતત્ત્વવિદોએ તેમના શરીરને તાબૂતમાંથી કાઢવાનો પ્રયત્ન કર્યો હતો, પણ એનાથી મમીને નુકસાન થયું, જેથી તેમના મૃત્યુનું કારણ જાણવામાં મુશ્કેલી પડી. જોકે, અમુક પુરાતત્ત્વવિદનું માનવું છે કે કિંગ તૂતેનખામેનની ઝેર આપીને હત્યા કરવામાં આવી હતી, પરંતુ મમીના થ્રીડી સ્કેનિંગથી ખબર પડી કે તેમનું સ્વાસ્થ્ય ખરાબ હતું. એવું પણ જાણવા મળ્યું કે તેમનો એક પગ તૂટી ગયો હતો.