એરપોર્ટ પછી શું? મેગા એરપોર્ટ્સ! 2025માં મેગા એરપોર્ટ વધુ કનેક્ટેડ વિશ્વના આર્થિક આધારસ્તંભ તરીકે ઊભરી રહ્યા છે. સાન ફ્રાન્સિસ્કો અને પર્થથી રિયાધ અને નવી દિલ્હી સુધી, વૈશ્વિક સ્તરે એક ડઝનથી વધુ એરપોર્ટ મેગાપ્રોજેક્ટ્સ નિર્માણાધીન હોવાથી રાષ્ટ્રો ક્ષમતા વધારવા અને વૈશ્વિક રોકાણ માટે સ્પર્ધા કરવા માટે દોડધામ કરી રહ્યા છે.
જોકે, આ પ્રવેશદ્વાર કરતાં વધુ વૃદ્ધિને ટેકો આપવા, ઉચ્ચ-કુશળ નોકરીઓ ઉત્પન્ન કરવા, FDI આકર્ષવા, વેપાર ચલાવવા અને પ્રાદેશિક વિકાસને ટેકો આપવા માટેનાં એન્જિન છે. મોટા પાયે આધુનિક એવિએશન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર હવે વ્યૂહાત્મક જરૂરિયાત છે. મેગા એરપોર્ટના ટર્મિનલ્સ ગતિવિધિઓથી નાના શહેર જેવા ધમધમતા હોય છે. હજારો કામદારો કાર્ગોનું માર્ગદર્શન, લોજિસ્ટિક્સનું સંચાલન અને મુસાફરોનું સ્વાગત કરવા ફરતા હોય છે. દરમિયાન સમગ્ર અર્થતંત્ર પૃષ્ઠ ભૂમિમાં ગુંજતું રહે છે.
મધ્ય પૂર્વમાં દુબઈનું અલ મક્તુમ આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ વિશ્વનું સૌથી મોટું એરપોર્ટ બનવાના માર્ગ પર છે, જેની ક્ષમતા વાર્ષિક 260 મિલિયન મુસાફરો અને વાર્ષિક 12 મિલિયન ટન કાર્ગોને આવરી લેવાની યોજના છે. પ્રોજેક્ટમાં એક મિલિયન રહેવાસીઓ અને વૈશ્વિક લોજિસ્ટિક્સ કંપનીઓને ટેકો આપતું આયોજિત એરપોર્ટ સિટી સામેલ છે. જેને `સ્ટારફિશ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે તે ચીનનું બેઇજિંગ ડેક્સિંગ એરપોર્ટ પહેલાંથી જ લોજિસ્ટિક્સ અને ઇનોવેશન ઝોનને ઉત્પ્રેરિત કરી ચૂક્યું છે, જેનાથી આસપાસના પ્રદેશમાં અબજોનું રોકાણ અને નવી નોકરીઓ ઊભી થઈ છે. તેનો વિકાસ દેશના વ્યાપક આર્થિક લક્ષ્યોને સીધો ટેકો આપે છે, જેમાં 2025માં 5 ટકા GDP વૃદ્ધિ દરનો સમાવેશ થાય છે, જે વધતા શહેરીકરણ અને માળખાગત ખર્ચ દ્વારા સમર્થિત છે. (જોકે, હાલમાં ચીનની આર્થિક હાલત દિવસે દિવસે પાતળી થતી જાય છે)
યુરોપ પણ મેગા એરપોર્ટ વિકાસ માટે દબાણ કરવાનું ચાલુ રાખે છે. હીથ્રોના ત્રીજા રનવે અને ફ્રેન્કફર્ટના ટર્મિનલ 3 પ્રોજેક્ટ જેવી વિસ્તરણ યોજનાઓ એક વ્યાપક પ્રયાસનો ભાગ છે, જે દર વર્ષે લાખો નવી ફ્લાઇટ્સ ઉમેરી શકે છે, વેપારમાં વધારો કરી શકે છે. ન્યૂયોર્ક, લોસ એન્જલસ અને ડલ્લાસ/ફોર્ટ વર્થ જેવા ઘણા મુખ્ય હબમાં ટર્મિનલ વિસ્તરણ અને રનવેનું નવીનીકરણ ચાલી રહ્યું છે.
એકાએક દુનિયાના દેશો મેગા એરપોર્ટ તરફ વળવા લાગ્યા છે તેની પાછળ અનેક કારણો કારણભૂત છે. મેગા એરપોર્ટ ફક્ત વિકાસ ક્ષમતામાં વધારો કરતાં નથી, બાંધકામ નોકરીઓ, લોજિસ્ટિક્સ અને ઉડ્ડયન સેવાઓમાં લાંબા ગાળાની ભૂમિકાઓ અને GDP પર વ્યાપક અસરો પેદા કરે છે. ઘણાં એરપોર્ટ ઇલેક્ટ્રિક ગ્રાઉન્ડ ફ્લીટ્સ, સ્માર્ટ ગ્રીડ અને કાર્બન-ન્યુટ્રલ ટર્મિનલ ડિઝાઇન ટકાઉપણા સાથે બનાવવામાં આવે છે, જે ESG (એન્વાયર્નમેન્ટલ, સોશિયલ, ગવર્નન્સ) લક્ષ્યો સાથે સુસંગત હોય છે. એર ટ્રાન્સપોર્ટ એક્શન ગ્રૂપ મુજબ 2023માં હવાઈ પરિવહને વૈશ્વિક સ્તરે આશરે 86.5 મિલિયન નોકરીઓ ઊભી કરી હતી, જેમાં 11.6 મિલિયન સીધી નોકરીઓ, 20.4 મિલિયન પરોક્ષ નોકરીઓ, 17.2 મિલિયન પ્રેરિત નોકરીઓ અને 37.3 મિલિયન પ્રવાસન-સંબંધિત ભૂમિકાઓનો સમાવેશ થાય છે.
ઉડ્ડયનનો કુલ આર્થિક ફાળો 2023માં $4.1 ટ્રિલિયન સુધી પહોંચ્યો હતો અને 2043 સુધીમાં લગભગ બમણો થઈને $8.5 ટ્રિલિયન સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે, જે વૈશ્વિક GDPના લગભગ 1% જેટલો છે. એશિયાનું એરપોર્ટ તેજી એક અગ્રણી ઉદાહરણ છે.
2025 અને પછી મેગા એરપોર્ટનું મૂલ્ય ફક્ત તે મુસાફરોની સંખ્યા અથવા તેઓ કેટલા દરવાજા બનાવે છે તેના પર જ નહીં, પરંતુ તેઓ ટકાઉ વિકાસ, ઉચ્ચ મૂલ્યની રોજગારી સર્જન અને વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતાને કેટલી અસરકારક રીતે ટેકો આપે છે તેના પર પણ આધારિત છે. પ્રશ્ન એ નથી રહ્યો કે રાષ્ટ્રે કે રાજ્યોએ કે પ્રદેશે `મોટા પાયે ઉડ્ડયન માળખાગત સુવિધાઓમાં રોકાણ કરવું જોઈએ કે નહિ', પ્રશ્ન રહ્યો છે તે `કેવી રીતે કરવું?'
સંદેશ સ્પષ્ટ છે દરેક સફળ મેગા એરપોર્ટ પાછળ એક બ્લૂ પ્રિન્ટ હોય છે, જે ઇંટો અને રનવેથી આગળ વધે છે. મેગા એરપોર્ટ કનેક્ટિવિટી, રોજગાર, રોકાણ અને નવીનતા એકસાથે લાવે છે.
