કલ્યાણ ખજીના; કદાચ બોલિવૂડ ફિલ્મનું સૌથી પહેલું પોસ્ટર 1924માં આવેલી મરાઠી ફિલ્મ કલ્યાણ ખજીનાનું છે. બારુબાઓ દ્વારા દિગ્દર્શિત, એવું માનવામાં આવે છે કે તેમણે જ પોસ્ટર ડિઝાઇન કર્યું હતું અને તેને રંગ્યું હતું.
સંત સખુ; 1941માં વિષ્ણુપંત ગોવિંદ દામલે, શેખ ફત્તેલલ અને રાજા નેને દ્વારા દિગ્દર્શિત ફિલ્મ. આ પોસ્ટર રવિ વર્મા દ્વારા દોરવામાં આવ્યું હતું જેમનો દેવતાઓ અને નશ્વર લોકો પ્રત્યેનું આકર્ષણ પોસ્ટરમાં જોવા મળતું હતું. વર્માનો પ્રારંભિક સિનેમા કલા પર મોટો પ્રભાવ હતો. એક પ્રખ્યાત ભારતીય ચિત્રકાર અને કલાકાર અને રાજવી પરિવારના પોટ્રેટ ચિત્રકાર.
ભારતીય સિનેમાની સૌથી સુપ્રસિદ્ધ ફિલ્મ, `મધર ઇન્ડિયા' નાટક, લાગણીઓ, બલિદાન, કલા અને પ્રેમનું શાસ્ત્રીય મિશ્રણ છે. 1957માં મહેબૂબ ખાન દ્વારા દિગ્દર્શિત, જેમાં નરગિસ, સુનીલ દત્ત, રાજેન્દ્ર કુમાર અને રાજ કુમાર જેવાં સ્ટાર કલાકારો હતાં. બી. એમ. ગુપ્તા 1957ની ફિલ્મ મધર ઇન્ડિયા માટે પ્રતિષ્ઠિત પોસ્ટર બનાવવા માટે પ્રખ્યાત, જે ભારતીય સ્ત્રીત્વનું કાયમી પ્રતીક બની ગઈ છે. બી. એમ. ગુપ્તાએ તેમની કારકિર્દી દરમિયાન સેંકડો પોસ્ટરો બનાવ્યાં હતાં, જેમાં મધર ઇન્ડિયા અને પાકીઝા વધુ પ્રખ્યાત હતાં, જે બંને મુંબઈ ફિલ્મ મ્યુઝિયમમાં કાયમી પ્રદર્શન બની ગયાં છે. હાથી મેરે સાથી; અખ્તર શેખને તેમના કેટલાંક ભવ્ય પોસ્ટરો માટે યાદ કરવામાં આવે છે. કિનારે કિનારે, જુગનૂ, હાથી મેરે સાથી જેવી ફિલ્મો પ્રમુખ હતી.
મુઘલ-એ-આઝમ; તેના સમયમાં (1960) ખૂબ જ સફળ રહી હતી. મુઘલ રાજકુમાર અને દરબારના નૃત્યાંગનાના પ્રેમ પર આધારિત એક માસ્ટરફુલ ઐતિહાસિક નાટક. આ પ્રેમકથા પિતા અને પુત્ર વચ્ચેના યુદ્ધમાં ફેરવાય છે. તેનાં પોસ્ટર ઘણા ચિત્રકારો દ્વારા બનાવવામાં આવ્યાં હતાં, જેમાં શેખ અબ્દુલ રહેમાન (જે એસ. રહેમાન તરીકે વધુ જાણીતા છે) અને અખ્તર શેખનો સમાવેશ થાય છે. એસ રહેમાન એક પ્રમુખ કલાકાર જેમણે તેમના સમયની કેટલીક સૌથી પ્રખ્યાત ફિલ્મોમાં કામ કર્યું હતું. યશ ચોપરાની ફિલ્મ વક્ત માટે પણ પોસ્ટર બનાવ્યું હતું. કુદરતી આફતથી છૂટા પડેલા પરિવારની વાર્તા, જે પાછળથી તેમના જીવનને ફરીથી ભેળવે છે. દિવારકર કરકરે યશ ચોપરાની ઘણી ફિલ્મોમાં કામ કરવા માટે જાણીતા એક મહાન કલાકાર, ખાસ કરીને અમિતાભ બચ્ચનને `એન્ગ્રી યંગ મેન' તરીકે દર્શાવતી ફિલ્મોમાં. મુખ્ય કૃતિઓ: સત્યમ્ શિવમ્ સુંદરમ, દો શત્રુ, કાલા પથ્થર અને જોની મેરા નામ. મુંબઈની પ્રખ્યાત જે. જે. સ્કૂલ ઓફ આર્ટમાં તાલીમ પામેલા તેઓ કદાચ ભારતના મહાન પોસ્ટર કલાકાર અને ડિઝાઇનર છે. અસામાન્ય તકનીક અને તેની શક્તિશાળી અસર દીવાર (યશ ચોપરા, 1975)ના પ્રખ્યાત પોસ્ટર પર સ્પષ્ટપણે દેખાય છે, જેમાં બચ્ચનની ગુસ્સે ભરાયેલી, કાળી અભિવ્યક્તિનો પ્રભાવ છે. કહેવાય છે કે બચ્ચનની છબીને ગુસ્સાથી ભરપૂર કરવા માટે કલાકારોએ પરંપરાગત બ્રશને બદલે છરીઓથી ચિત્રકામ જેવી વિશિષ્ટ કલાશૈલીઓનું મિશ્રણ કરીને પોતાની દૃશ્ય ભાષા બનાવી હતી.
બાબુરાવ પેઇન્ટર; ભારતીય ફિલ્મ પોસ્ટરોના પ્રણેતા જે બોલિવૂડના શરૂઆતના દિવસોમાં સક્રિય હતા.
તેમને ઘણીવાર પ્રથમ ભારતીય ફિલ્મ પોસ્ટરો બનાવવાનું શ્રેય આપવામાં આવે છે. સી. મોહન; સ્ટુડિયો મોહનના વડા, એક સ્ટુડિયો જે બોલિવૂડના પ્રતિષ્ઠિત દૃશ્યોનું કેન્દ્ર બન્યું. ફિલ્મ શોલેના હાથથી દોરેલા પોસ્ટર માટે જાણીતા છે. બી. વિશ્વનાથ; એક પ્રખ્યાત બેનર ચિત્રકાર જેમણે ઘણા ફિલ્મ પોસ્ટરો પણ બનાવ્યાં હતાં. મનોહર જેમણે દો શત્રુ જેવી ફિલ્મો માટે પોસ્ટર્સ બનાવ્યાં હતાં.
બોલિવૂડના શરૂઆતના ફિલ્મ પોસ્ટર કલાકારોમાં બાબુરાવ પેઇન્ટરનો પણ સમાવેશ થાય છે, જેમણે 1920ના દાયકામાં હાથથી દોરેલાં પોસ્ટરોનો પાયો નાખ્યો હતો અને એસ.એમ. પંડિત, ગોપાલરાવ કાંબલે અને રઘુબીર મુલગાંવકર જેવા કલાકારો હતા, જેમણે રાજકમલ કલામંદિર જેવા સ્ટુડિયો સાથે કામ કર્યું હતું. પછીના દાયકાઓના અન્ય નોંધપાત્ર ડિઝાઇનરોમાં સી. મોહન, દિવાકર કરકરે અને ડી.આર. ભોંસલેનો સમાવેશ થાય છે, જેમણે લિથોગ્રાફિક યુગમાં કામ કર્યું હતું.
આવીજ પોસ્ટ વાંચવા માટે ક્લિક કરો
