ગત સપ્તાહે જ Axiom Mission 4 (Ax-4) મિશનના ભાગ રૂપે SpaceX Crew Dragon `Grace' કેપ્સ્યુલ અવકાશયાત્રીઓને લઈને એટલે કે મંગળવાર, 15 જુલાઈ, 2025ના રોજ પૃથ્વી પર પાછું ફર્યું હતું.
આ કેપ્સ્યુલ કેલિફોર્નિયાના દરિયાકિનારે પ્રશાંત મહાસાગરમાં સવારે 5:32 AM EDT (ભારતીય સમય મુજબ બપોરે 2:02 વાગ્યે) સુરક્ષિત રીતે ઊતર્યું હતું. આ મિશનમાં ચાર અવકાશયાત્રીઓ હતા: કમાન્ડર પેગી વ્હિટ્સન, પાઇલટ શુભાંશુ શુક્લા (ભારતથી), મિશન સ્પેશિયાલિસ્ટ સ્લાવોઝ ઉજનાન્સ્કી-વિસ્નીવસ્કી (પોલેન્ડથી) અને ટિબોર કાપુ (હંગેરીથી). આ તમામ આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશમથક (ISS) પર 20 દિવસ રહ્યા હતા.
ડ્રેગન કેપ્સ્યુલ એ SpaceX (સ્પેસએક્સ) દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલું ફરીથી વાપરી શકાય તેવું અવકાશયાન છે, જેનો મુખ્ય હેતુ કાર્ગો અને અવકાશયાત્રીઓને આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક (International Space Station - ISS) સુધી પહોંચાડવાનો છે. આ કેપ્સ્યુલ અવકાશ પરિવહનના ઇતિહાસમાં એક સીમાચિહ્નરૂપ છે, કારણ કે તેણે ખાનગી કંપની દ્વારા અવકાશયાત્રીઓને ભ્રમણકક્ષામાં મોકલવાની ક્ષમતા સાબિત કરી છે.
ડ્રેગન કેપ્સ્યુલના બે મુખ્ય પ્રકાર છે:
1. કાર્ગો ડ્રેગન (Cargo Dragon): આ સંસ્કરણ મુખ્યત્વે ISS પર વૈજ્ઞાનિક ઉપકરણો, પુરવઠો અને અન્ય જરૂરી વસ્તુઓ પહોંચાડવા માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે. તે પૃથ્વી પર પાછા ફરતી વખતે પણ કાર્ગો લાવી શકે છે.
2. ક્રૂ ડ્રેગન (Crew Dragon): આ સંસ્કરણ અવકાશયાત્રીઓને ISS પર લઈ જવા અને પાછા લાવવા માટે ડિઝાઇન કરાયું છે. તે 7 જેટલા અવકાશયાત્રીઓને લઈ જવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. જોકે, સામાન્ય રીતે 4 અવકાશયાત્રીઓ સાથે ઉડાન ભરે છે. ક્રૂ ડ્રેગનમાં આધુનિક સુરક્ષા પ્રણાલીઓ અને કટોકટીમાં પણ સલામત લેન્ડિંગ સુનિશ્ચિત કરવા માટેની સુવિધાઓ સામેલ છે.
ડ્રેગન કેપ્સ્યુલ ફાલ્કન 9 રોકેટ (Falcon 9 rocket) દ્વારા લોન્ચ કરવામાં આવે છે. તેની ફરીથી ઉપયોગ કરી શકાય તેવી ડિઝાઇન અવકાશ મિશનનો ખર્ચ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. ડ્રેગન કેપ્સ્યુલ NASA (નાસા) માટે અવકાશ પરિવહનમાં એક ક્રાંતિ લાવ્યું છે, જેણે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સને ફરીથી પોતાની ધરતી પરથી અવકાશયાત્રીઓને લોન્ચ કરવાની ક્ષમતા પૂરી પાડી છે. તે ભવિષ્યના ચંદ્ર અને મંગળ મિશન માટે પણ મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
