કોઇ પણ વસ્તુની જ્યારે નવી શરૂઆત કરવામાં આવે ત્યારે તકલીફ પડતી હોય છે, એવી જ તકલીફોમાંથી ડાયના એડુલ્જીને પસાર થવું પડ્યું હતું. ત્યારે ભારતમાં પ્રથમ મહિલા ક્રિકેટ ટીમ અસ્તિત્વમાં આવી હતી. તેઓ સારા ક્રિકેટર હોવા ઉપરાંત મહિલા ક્રિકેટને ઓળખ અપાવનાર, તેના અધિકારો માટે લડનાર અને પુરુષ સમકક્ષ લાવવા માટે પાયો નાંખનાર હતાં.
ડાયના એડુલ્જીનો જન્મ 26 જાન્યુઆરી, 1956ના રોજ મુંબઈમાં એક પારસી પરિવારમાં થયો હતો. નાનપણથી જ રમતગમત પ્રત્યે તેમનો લગાવ અદ્ભુત હતો. ક્રિકેટમાં આવ્યાં એ પહેલાં તેઓ ટેબલ ટેનિસ અને બાસ્કેટબોલ પણ રાષ્ટ્રીય સ્તરે રમ્યાં હતાં. જોકે, તેમનું સાચું ભાગ્ય ક્રિકેટની પિચ પર લખાયેલું હતું. 1970ના દાયકાની શરૂઆતમાં જ્યારે ભારતમાં મહિલા ક્રિકેટ માત્ર એક શોખ ગણાતું હતું, ત્યારે ડાયનાએ તેને પોતાની કારકિર્દી બનાવવાનું નક્કી કર્યું.
1975માં જ્યારે ભારતીય મહિલા ક્રિકેટ ટીમની સ્થાપના થઈ, ત્યારે તેઓ તેના પ્રારંભિક સભ્યોમાંનાં એક હતાં. તેઓ ભારત માટે 20 ટેસ્ટ મેચ રમ્યાં, જેમાં 25.77ની સરેરાશથી 404 રન બનાવ્યા અને 16.84ની શાનદાર એવરેજથી 63 વિકેટ ઝડપી. ટેસ્ટમાં તેમનું સર્વશ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન 46 રન આપીને 6 વિકેટ હતું. તેમણે 34 વન-ડે મેચોમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું અને 46 વિકેટો ઝડપી. ડાયનાએ લાંબા સમય સુધી ભારતીય ટીમનું સુકાન સંભાળ્યું. તેમની કેપ્ટનશિપ હેઠળ જ ભારતીય ટીમે તેની પ્રથમ ટેસ્ટ જીત વેસ્ટ ઈન્ડિઝ સામે નોંધાવી હતી. તેમની બોલિંગની ધાર એટલી તીક્ષ્ણ હતી કે તે સમયના દિગ્ગજ પુરુષ ક્રિકેટરો પણ નેટ્સમાં તેમની બોલિંગ રમતા અચકાતા હતા. ડાયના એડુલ્જીનું સાચું યોગદાન માત્ર મેદાન પરના આંકડાઓ પૂરતું સીમિત નથી. તે જમાનામાં `મહિલા ક્રિકેટ એસોસિએશન ઓફ ઈન્ડિયા' (WCAI) પાસે ફંડ નહોતું. ખેલાડીઓએ પોતાના ખર્ચે પ્રવાસ કરવો પડતો હતો અને રેલવેના જનરલ ડબ્બામાં મુસાફરી કરવી પડતી હતી. ડાયનાએ રેલવેમાં નોકરી મેળવી અને ભારતીય રેલવેમાં મહિલા ક્રિકેટ ટીમની સ્થાપના કરાવી. આનાથી અસંખ્ય મહિલા ક્રિકેટરોને રોજગારી અને આર્થિક સુરક્ષા મળી. તેઓ પોતાની અડગ અને સ્પષ્ટવક્તા શૈલી માટે જાણીતાં હતાં. 2017માં સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા BCCIના વહીવટ માટે રચાયેલી `કમિટી ઓફ એડમિનિસ્ટ્રેટર્સ'(CoA)માં ડાયના એડુલ્જીની નિમણૂક કરવામાં આવી હતી. આ પદ પર રહીને તેમણે પૂર્વ મહિલા ક્રિકેટરો માટે પેન્શન યોજનાઓ શરૂ કરાવી. ભારત સરકારે 1983માં તેમને `અર્જુન એવોર્ડ' અને 2002માં દેશના સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન પૈકીના એક `પદ્મશ્રી'થી નવાજ્યાં હતાં. ડાયના એડુલ્જીના નામે સૌથી મોટો ઈતિહાસ ત્યારે રચાયો જ્યારે વર્ષ 2023માં ઈન્ટરનેશનલ ક્રિકેટ કાઉન્સિલે (ICC) તેમને પોતાના પ્રતિષ્ઠિત `હોલ ઓફ ફેમ'માં સામેલ કર્યા. આ સન્માન મેળવનારાં તેઓ પ્રથમ ભારતીય મહિલા ક્રિકેટર બન્યાં. આ સિદ્ધિએ વૈશ્વિક સ્તરે ભારતીય મહિલા ક્રિકેટનું ગૌરવ સાતમા આસમાને પહોંચાડી દીધું.
આવી જ પોસ્ટ વાંચવા માટે ક્લિક કરો
