ભારતીય રમતગમતના ઈતિહાસમાં જ્યારે પણ હોકીનો ઉલ્લેખ થાય છે, ત્યારે મન આપોઆપ ગૌરવથી ભરાઈ જાય છે. આ ગૌરવવંતા ઈતિહાસમાં એક એવું નામ અંકિત છે, જેમણે ભારતીય હોકીને તેનો છેલ્લો ઓલિમ્પિક ગોલ્ડ મેડલ અપાવ્યો હતો. તે નામ છે વાસુદેવન ભાસ્કરન. તેઓ માત્ર એક અસાધારણ હોકી ખેલાડી જ નહોતા, પરંતુ એક પ્રભાવશાળી કેપ્ટન અને કુશળ કોચ પણ રહ્યા છે. 1980ની મોસ્કો ઓલિમ્પિકમાં તેમની આગેવાની હેઠળ ભારતીય હોકી ટીમે જે ઐતિહાસિક સિદ્ધિ મેળવી, તે આજે પણ દરેક ભારતીય માટે પ્રેરણારૂપ છે. વાસુદેવન ભાસ્કરનનો જન્મ 4 મે, 1950ના રોજ તમિલનાડુમાં થયો હતો. દક્ષિણ ભારતમાં જન્મેલા ભાસ્કરનને નાનપણથી જ હોકી રમત પ્રત્યે ઊંડો રસ હતો. તે સમયે ભારતમાં હોકીનો ક્રેઝ ચરમસીમા પર હતો. ભાસ્કરને એક ડિફેન્ડર તરીકે પોતાની રમતની શરૂઆત કરી હતી. તેમની તીક્ષ્ણ નજર, મેદાન પરની સ્ફૂર્તિ અને સાથી ખેલાડીઓને સચોટ પાસ આપવાની ક્ષમતાને કારણે તેઓ ટૂંક સમયમાં જ રાષ્ટ્રીય સ્તરે ચમક્યા અને ભારતીય ટીમમાં સ્થાન મેળવ્યું હતું.   

1970ના દાયકાના અંત સુધીમાં ભારતીય હોકીનો સુવર્ણ કાળ થોડો ઝાંખો પડી રહ્યો હતો. 1976ની મોન્ટ્રિયલ ઓલિમ્પિકમાં ભારત કોઈ મેડલ જીતી શક્યું ન હતું, જેના કારણે ટીમનો આત્મવિશ્વાસ ડગી ગયો હતો. આવા મુશ્કેલ સમયમાં 1980ની મોસ્કો ઓલિમ્પિક માટે વાસુદેવન ભાસ્કરનને ભારતીય ટીમની કપ્તાની સોંપવામાં આવી. તેમની સામે એક તૂટેલી ટીમને ફરી બેઠી કરવાનો અને દેશને ફરી વિજેતા બનાવવાનો મોટો પડકાર હતો.  

ભાસ્કરને પોતાની આગવી કેપ્ટનશિપ હેઠળ યુવા અને અનુભવી ખેલાડીઓનું એવું સંતુલન બનાવ્યું કે ભારતીય ટીમ મેદાન પર અજેય સાબિત થઈ. મોસ્કો ઓલિમ્પિકની ફાઇનલમાં ભારતનો સામનો સ્પેન સામે હતો. એક રોમાંચક અને હાઈ-વોલ્ટેજ મેચમાં ભારતે સ્પેનને 4-3થી હરાવીને ઓલિમ્પિકનો સુવર્ણચંદ્રક પોતાના નામે કરી લીધો. કેપ્ટન તરીકે ભાસ્કરને ટીમને ફ્રન્ટ લાઈનથી લીડ કરી હતી અને આ વિજય સાથે જ ભારતે ઓલિમ્પિક હોકીમાં પોતાનો આઠમો અને છેલ્લો ગોલ્ડ મેડલ જીત્યો હતો.  

મેદાન પર વાસુદેવન ભાસ્કરનની રમત ખૂબ જ આક્રમક હોવા છતાં તેમનું મગજ હંમેશાં શાંત રહેતું હતું. એક હાફબેક તરીકે વિરોધી ટીમના આક્રમણને રોકવામાં અને પોતાની ટીમને કાઉન્ટર-એટેક માટે તૈયાર કરવામાં તેઓ માહિર હતા. તેમના સાથી ખેલાડીઓ (જેમ કે, મોહમ્મદ શાહિદ અને મર્વિન ફર્નાન્ડિઝ) પર તેમનો ભારે પ્રભાવ હતો. મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં પણ ટીમનું મનોબળ કેવી રીતે જાળવી રાખવું, તે કળા ભાસ્કરનને ખૂબ સારી રીતે આવડતી હતી. નિવૃત્તિ લીધા પછી પણ ભાસ્કરન હોકીથી દૂર ન થયા. તેમણે ભારતીય હોકી ટીમના ચીફ કોચ તરીકેની જવાબદારી સંભાળી અને દેશમાં નવી પ્રતિભાઓને ઓળખવામાં અને તેમને ટ્રેનિંગ આપવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી. રમતગમતમાં તેમના અપ્રતિમ યોગદાન બદલ ભારત સરકાર દ્વારા તેમને પ્રતિષ્ઠિત `અર્જુન એવોર્ડ'થી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.  


આવી જ પોસ્ટ વાંચવા માટે ક્લિક કરો