ફ્રિક્શન એટલે શું?

ફ્રિક્શનને સાદી ભાષામાં ઘર્ષણ કહેવામાં આવે છે. જ્યારે બે પદાર્થોની સપાટીઓ એકબીજાના સંપર્કમાં આવીને ગતિ કરે છે અથવા ગતિ કરવાનો પ્રયત્ન કરે છે, ત્યારે તેમની વચ્ચેની સાપેક્ષ ગતિનો વિરોધ કરતા બળને ફ્રિક્શન ફોર્સ એટલે કે ઘર્ષણ બળ કહે છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, ઘર્ષણ એ એક એવું બળ છે જે ગતિમાન વસ્તુને રોકવાનો અથવા તેની ગતિ ધીમી કરવાનો પ્રયત્ન કરે છે.  

કોઈ પણ સપાટી ભલે ગમે એટલી લીસી દેખાતી હોય, પરંતુ અતિ સૂક્ષ્મ સ્તરે તેમાં નાના-નાના ખાડા અને ટેકરા હોય છે. જ્યારે બે સપાટીઓ એકબીજા પર સરકે છે, ત્યારે આ અનિયમિતતાઓ એકબીજામાં ભિડાઈ જાય છે. આ ઈન્ટરલોકિંગને કારણે ગતિમાં અવરોધ ઊભો થાય છે, જેને આપણે ઘર્ષણ કહીએ છીએ. સપાટી જેટલી ખરબચડી હશે, ઘર્ષણ બળ એટલું જ વધારે લાગશે.  

ઘર્ષણ વિના આપણું રોજિંદું જીવન અશક્ય છે. જેમ કે, જ્યારે આપણે રસ્તા પર ચાલીએ છીએ, ત્યારે આપણા પગ અને જમીન વચ્ચેનું ઘર્ષણ આપણને લપસી પડતા બચાવે છે. લીસી સપાટી કે બરફ પર ઘર્ષણ ઓછું હોવાથી આપણે લપસી જઈએ છીએ. સાઇકલ કે કારની બ્રેક મારતાં જ બ્રેક પેડ્સ વ્હીલ સાથે ઘર્ષણ પેદા કરે છે અને વાહન ઊભું રહી જાય છે. પેનની અણી અને કાગળ વચ્ચે ઘર્ષણ હોવાને કારણે જ આપણે કાગળ પર લખી શકીએ છીએ. ટૂંકમાં, ઘર્ષણ મશીનોમાં ઊર્જાનો બગાડ કરે છે અને ભાગોને ઘસી નાખે છે, છતાં તેના વિના પૃથ્વી પર જીવન અને ગતિની કલ્પના કરવી અશક્ય છે.

આવી જ પોસ્ટ વાંચવા માટે ક્લિક કરો