આ વર્ષે ઘણા ભારતીયો જાપાનના પ્રવાસે ગયા. ખાલી જાન્યુઆરીથી એપ્રિલનો આંકડો જોઈએ તો 1,17,700નો હતો અને એ પ્રવાસે ગયેલા બધા જ લોકો પાસેથી એક વાત ચોક્કસ સાંભળવા મળી કે જાપાનીઝ લોકો ખૂબ સારા સ્વભાવના અને હેલ્પફુલ હોય છે. તમને મદદ કરવામાં એ ક્યાંય પાછા ન પડે અથવા મોઢું ન બગાડે. બીજી વાત એ પણ સાંભળી કે જાપાન અત્યંત સ્વચ્છ સિટી છે. સ્વચ્છતા પ્રત્યે તો આપણે ક્યારે સભાન થઈશું એ અલગ ચર્ચાનો વિષય છે, પણ જાપાનીઝ લોકોની નમ્રતા અને હોશિયારીનું મૂળ શું એ ચર્ચી લઈએ. જાપાન દુનિયાભરમાં તેની ટેક્નોલોજી અને આધુનિકતા માટે જાણીતું છે, પણ તેની ખરી સુંદરતા ત્યાંના લોકોની જીવનશૈલી અને વર્ષો જૂની ફિલસૂફીમાં છુપાયેલી છે. જાપાનીઝ સંસ્કૃતિમાં જીવન જીવવાના એવા અદ્ભુત કન્સેપ્ટ્સ (જીવનમંત્રો) છે, જે વ્યક્તિને માનસિક શાંતિ, લાંબું આયુષ્ય અને આંતરિક ખુશી આપે છે.
આજે આપણે જાપાનના આવા જ પાંચ શક્તિશાળી જીવન ખ્યાલો વિશે વિગતવાર વાત કરીશું, જેને અપનાવીને આપણે પણ આપણું જીવન સાર્થક બનાવી શકીએ છીએ.
ઇકિગાઇ - જીવન જીવવાનું કારણ
`ઇકિગાઇ' એ બે શબ્દોનો બનેલો છે: `ઇકિ' એટલે જીવવું અને `ગાઇ' એટલે મૂલ્ય અથવા કારણ. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, `સવારે પથારીમાંથી જાગવા માટેનું તમારું કારણ.'
જાપાનના ઓકિનાવા ટાપુ પર દુનિયાના 100 વર્ષથી વધુ વર્ષ જીવતા લોકો રહે છે અને તેઓ પોતાની લાંબી જિંદગીનું રહસ્ય ઇકિગાઇને માને છે. ઇકિગાઇ શોધવા માટે ચાર બાબતોનો સંગમ જરૂરી છે:
તમને જે કામ કરવું ગમે છે (Passion)
જે કામમાં તમે હોશિયાર છો (Vocation)
જે કામ સફળતા, સંતોષ અને આત્મવિશ્વાસ આપે છે (Mission)
જે કામ કરવા માટે તમને પૈસા મળી શકે છે (Profession)
જ્યારે આ ચારેય બાબતો એક જગ્યાએ ભેગી થાય છે, ત્યારે તમને તમારી `ઇકિગાઇ' મળે છે. જે વ્યક્તિ પોતાની ઇકિગાઇ શોધી લે છે, તે ક્યારેય પોતાના કામથી કંટાળતી નથી અને તણાવમુક્ત રહે છે.
વાબી-સાબી - અપૂર્ણતામાં સુંદરતા
આપણને હંમેશાં બધી જ વસ્તુઓ પર્ફેક્ટ (સંપૂર્ણ) જોઈએ છે અને જ્યારે એવું નથી થતું ત્યારે આપણે દુઃખી થઈએ છીએ, પરંતુ જાપાનીઝ કન્સેપ્ટ `વાબી-સાબી' આપણને શીખવે છે કે દુનિયાની કોઈ પણ વસ્તુ કાયમી નથી, સંપૂર્ણ નથી અને અનંત નથી.
આ ફિલસૂફી આપણને વસ્તુઓ, પ્રકૃતિ અને આપણી પોતાની ખામીઓ કે અપૂર્ણતાને સ્વીકારવાનું અને તેમાં સુંદરતા જોવાનું શીખવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જાપાનમાં જ્યારે માટીનું કોઈ કીમતી વાસણ તૂટી જાય, ત્યારે તેને ફેંકી દેવાને બદલે સોનાના રસથી સાંધવામાં આવે છે (જેને `કિંત્સુગી' કહે છે). તે દર્શાવે છે કે તૂટેલી વસ્તુઓ પણ સુંદર હોઈ શકે છે. વાબી-સાબી આપણને વર્તમાનમાં જીવતા અને આપણી પાસે જે છે તેમાં સંતોષ માનતા શીખવે છે.
કાઇઝન - સતત નાનો સુધારો
ઘણીવાર આપણે જીવનમાં કોઈ મોટો બદલાવ લાવવા માંગતા હોઈએ છીએ, પણ આળસ કે ડરના કારણે તેની શરૂઆત કરી શકતા નથી. અહીં `કાઇઝન' કામ આવે છે. કાઇઝનનો અર્થ થાય છે `સતત અને નાના સકારાત્મક ફેરફારો.'
આ સિદ્ધાંત મુજબ તમારે એક જ દિવસમાં મોટો ચમત્કાર કરવાની જરૂર નથી. જો તમે રોજ તમારા કામમાં કે આદતોમાં માત્ર 1% જેટલો જ નાનો સુધારો કરો, તો લાંબા ગાળે તેનું બહુ મોટું અને અદ્ભુત પરિણામ મળે છે. આ પદ્ધતિ માત્ર ઉદ્યોગોમાં જ નહીં, પરંતુ પર્સનલ ડેવલપમેન્ટ, ફિટનેસ અને અભ્યાસમાં પણ જાદુઈ અસર કરે છે. મોટું લક્ષ્ય રાખવાને બદલે રોજ નાનું પગલું ભરવું એ જ કાઇઝન છે.
શિનરિન-યોકુ - ફોરેસ્ટ બાથિંગ
આજના ડિજિટલ યુગમાં આપણે સતત મોબાઈલ, લેપટોપ અને કોંક્રીટનાં જંગલો વચ્ચે ઘેરાયેલા રહીએ છીએ. આના કારણે માનસિક થાક અને સ્ટ્રેસ વધે છે. આ સમસ્યાના ઇલાજ માટે જાપાનીઝ લોકો `શિનરિન-યોકુ' કરે છે, જેનો શાબ્દિક અર્થ થાય છે `જંગલમાં સ્નાન કરવું' અથવા `પ્રકૃતિના વાતાવરણને આત્મામાં ઉતારવું.'
આમાં તમારે જંગલમાં જઈને દોડવાનું કે કસરત કરવાની નથી હોતી. માત્ર શાંતિથી કુદરતની વચ્ચે સમય વિતાવવાનો હોય છે. વૃક્ષોનો લીલો રંગ જોવો, પક્ષીઓનો કલરવ સાંભળવો, ભીની માટીની સુગંધ લેવી અને પવનનો સ્પર્શ અનુભવવો. વૈજ્ઞાનિક રીતે સાબિત થયું છે કે પ્રકૃતિ સાથે આ રીતે જોડાવાથી બ્લડપ્રેશર નિયંત્રણમાં રહે છે, તણાવ દૂર થાય છે અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધે છે.
ઓમોતેનાશી - નિઃસ્વાર્થ આતિથ્ય સત્કાર
જો તમે ક્યારેય જાપાન જાઓ અથવા જાપાનીઝ લોકોને મળો, તો તમને તેમની નમ્રતા અને સેવાનો અનુભવ તરત જ થશે. `ઓમોતેનાશી' એટલે કોઈ પણ સ્વાર્થ વગર, સાચા દિલથી સામેની વ્યક્તિની કાળજી રાખવી અને તેનો આદર કરવો. આ માત્ર હોટેલ કે રેસ્ટોરાં પૂરતું મર્યાદિત નથી, પણ સામાન્ય જીવનમાં પણ વણાયેલું છે. દુકાનદાર હોય કે રસ્તા પર મળતો અજાણ્યો માણસ, તેઓ સામેની વ્યક્તિની જરૂરિયાતને પોતાનાથી ઉપર રાખે છે. આ કન્સેપ્ટ આપણને અહંકાર છોડીને નમ્ર બનતા અને સમાજ પ્રત્યે દયાળુ રહેતા શીખવે છે. જો આપણે આ વાતોને આપણા રોજિંદા જીવનનો હિસ્સો બનાવીશું, તો આપણું જીવન પણ વધુ શાંત, સાર્થક અને સુખી બની જશે.
આવી જ પોસ્ટ વાંચવા માટે ક્લિક કરો
