1980નો દાયકો હિન્દી સિનેમા માટે એક્શન, પારિવારિક ડ્રામા અને હીરો-વિલન વચ્ચેના ટકરાવનો સુવર્ણકાળ હતો. આ દાયકામાં મસાલા ફિલ્મોનો દબદબો હતો, જેમાં મનોરંજનની સાથે સામાજિક સંદેશ પણ વણાયેલો રહેતો. વર્ષ 1982માં રિલીઝ થયેલી ફિલ્મ `ફર્ઝ ઔર કાનૂન' આ કેટેગરીની એક યાદગાર અને અત્યંત સફળ ફિલ્મ છે. જસ્ટિસ, ડ્યૂટી અને કાયદાની આસપાસ ફરતી આ ફિલ્મે તે સમયે સિનેમાગૃહોમાં ભારે ધૂમ મચાવી હતી.
ફિલ્મની સુપર સ્ટાર કાસ્ટ
`ફર્ઝ ઔર કાનૂન' એક મલ્ટિસ્ટારર ફિલ્મ હતી, જેની સ્ટાર કાસ્ટ તે સમયની સૌથી મજબૂત અને લોકપ્રિય જોડીઓમાંથી એક હતી. ફિલ્મમાં મુખ્ય કલાકારો તરીકે નીચે મુજબના દિગ્ગજો જોવા મળ્યાં હતાં: જીતેન્દ્ર : ફિલ્મના મુખ્ય નાયક, જેમણે પોતાના પરંપરાગત અંદાજ અને શાનદાર ડાન્સ-એક્શનથી દર્શકોનાં દિલ જીત્યાં હતાં. હેમા માલિની : બોલિવૂડની `ડ્રીમ ગર્લે' ફિલ્મમાં પોતાની મજબૂત અભિનય ક્ષમતા અને સુંદરતાથી ચાર ચાંદ લગાવ્યા હતા. રતિ અગ્નિહોત્રી : તે સમયની ઊભરતી અને અત્યંત લોકપ્રિય અભિનેત્રી, જેણે ફિલ્મમાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. કાદર ખાન : ફિલ્મમાં વિલનની નકારાત્મક ભૂમિકામાં કાદર ખાને અદ્ભુત અભિનય કર્યો હતો. તેમની ડાયલોગ ડિલીવરી આ ફિલ્મનું એક મોટું જમા પાસું હતી. અમજદ ખાન : ગબ્બરસિંહ તરીકે જાણીતા અમજદ ખાને પણ ફિલ્મમાં પોતાની ખાસ નકારાત્મક અને દમદાર ઉપસ્થિતિ નોંધાવી હતી.
આ સિવાય ફિલ્મમાં શક્તિ કપૂર જેવા સક્ષમ સહકલાકારો પણ હતા, જેમણે ફિલ્મના ડ્રામાને વધુ રોમાંચક બનાવ્યો હતો.
ફિલ્મની થીમ
નામ સૂચવે છે તેમ, `ફર્ઝ ઔર કાનૂન'ની મુખ્ય થીમ `ફરજ' અને `કાયદો' વચ્ચેના સંઘર્ષ પર આધારિત હતી.
વાર્તામાં એક તરફ કાયદાનું પાલન કરતો ઈમાનદાર વર્ગ છે, તો બીજી તરફ પોતાના સ્વાર્થ માટે કાયદાના લીરેલીરા ઉડાવતો ગુનાહિત જગતનો માફિયા વર્ગ છે. ફિલ્મમાં પારિવારિક સંબંધો, વેરભાવ, અને ન્યાય મેળવવા માટેની મથામણને સુંદર રીતે વણી લેવામાં આવી હતી. જ્યારે કાયદો લાચાર બની જાય છે, ત્યારે વ્યક્તિએ પોતાની ફરજ (ફર્ઝ) કેવી રીતે નિભાવવી પડે છે, તે આ ફિલ્મનું મુખ્ય હાર્દ હતું. હીરો પોતાના પરિવાર અને સમાજને અન્યાયથી બચાવવા માટે કાયદાની મર્યાદામાં રહીને અથવા ક્યારેક કાયદાને સાથ આપીને વિલનનો નાશ કરે છે. જીતેન્દ્ર અને હેમા માલિની વચ્ચેની કેમિસ્ટ્રી, કાદર ખાન અને અમજદ ખાનના ખતરનાક પ્લાન્સ અને હાઈ-વોલ્ટેજ ડ્રામા ફિલ્મને અંત સુધી જકડી રાખે છે.
ફિલ્મનું નિર્દેશન અને સંગીત
આ શાનદાર ફિલ્મનું નિર્દેશન જાણીતા સાઉથના ડિરેક્ટર કે. રાઘવેન્દ્ર રાવ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. કે. રાઘવેન્દ્ર રાવ તેમની ભવ્ય રજૂઆત, અદ્ભુત ગીતોના શૂટિંગ અને માસ-મસાલા ફિલ્મો બનાવવા માટે જાણીતા હતા. તેમણે દક્ષિણ ભારતીય સિનેમાની એક્શન શૈલીને હિન્દી સિનેમામાં ખૂબ જ સચોટ રીતે રજૂ કરી હતી, જે ઉત્તર ભારતના દર્શકોને પણ ખૂબ પસંદ પડી હતી. ફિલ્મનું સંગીત આપ્યું હતું પ્રખ્યાત સંગીતકાર જોડી લક્ષ્મીકાંત-પ્યારેલાલે. ફિલ્મનાં ગીતો જેવાં કે `બદલ ગઈ હૈ દુનિયા' વગેરે તે સમયે રેડિયો પર ખૂબ વાગતાં હતાં અને ફિલ્મને હિટ બનાવવામાં સંગીતે પણ મહત્ત્વનો ભાગ ભજવ્યો હતો.
બોક્સઓફિસ પર કમાણી અને રેકોર્ડ્સ
ફિલ્મ `ફર્ઝ ઔર કાનૂન' વર્ષ 1982ની વ્યાવસાયિક રીતે અત્યંત સફળ ફિલ્મોમાંની એક સાબિત થઈ હતી. આ ફિલ્મે બોક્સઓફિસ પર ધમાકેદાર પ્રદર્શન કર્યું હતું અને તે સમયના ઘણા રેકોર્ડ્સ તોડ્યા હતા. આ ફિલ્મને બોક્સઓફિસ પર `સુપરહિટ' જાહેર કરવામાં આવી હતી.
વર્ષ 1982ના જમાનામાં જ્યારે ટિકિટના દર ખૂબ જ ઓછા (માત્ર થોડા રૂપિયા) હતા, ત્યારે આ ફિલ્મે ભારતીય બોક્સ ઓફિસ પર અંદાજે
રૂ. 6.5 કરોડથી રૂ. 7 કરોડ જેટલું ગ્રોસ કલેક્શન કર્યું હતું. જો ચોખ્ખી કમાણીની વાત કરીએ તો તે અંદાજે રૂ. 3.25 કરોડ જેટલી હતી. આ આંકડો 1982ના વર્ષ માટે ઘણો મોટો ગણાય છે.
વર્ષ 1982માં સૌથી વધુ કમાણી કરનારી ટોચની 10 ફિલ્મોની યાદીમાં `ફર્ઝ ઔર કાનૂન' મજબૂત સ્થાન ધરાવતી હતી.
થિયેટરોમાં આ ફિલ્મ મહિનાઓ સુધી ચાલી હતી અને ખાસ કરીને સિંગલ સ્ક્રીન થિયેટરોમાં `હાઉસફુલ' નાં બોર્ડ લાગતાં હતાં. જીતેન્દ્રના ફેન્સ માટે આ ફિલ્મ એક મોટી ટ્રીટ સમાન હતી.
અલબત્ત, `ફર્ઝ ઔર કાનૂન' માત્ર એક એક્શન ફિલ્મ નહોતી, પરંતુ તે બોલિવૂડના એ સુવર્ણકાળનું પ્રતીક છે જ્યાં વાર્તા, સંવાદો, ગીતો અને અભિનયનું પરફેક્ટ મિશ્રણ જોવા મળતું હતું. કે. રાઘવેન્દ્ર રાવના શાનદાર નિર્દેશન, જીતેન્દ્ર-હેમા માલિનીના દમદાર અભિનય અને બોક્સઓફિસ પરની કરોડોની કમાણીએ આ ફિલ્મને ઈતિહાસનાં પાનાંઓમાં અમર કરી દીધી છે. આજે પણ જ્યારે 80ના દાયકાની શ્રેષ્ઠ એક્શન-ડ્રામા ફિલ્મોની ચર્ચા થાય છે, ત્યારે `ફર્ઝ ઔર કાનૂન'નું નામ આદરપૂર્વક લેવામાં આવે છે.
આવી જ પોસ્ટ વાંચવા માટે ક્લિક કરો
