ઈરાન સાથે ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે જ્યારે વિશ્વ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા તેલ પુરવઠા અંગે ચિંતિત છે, ત્યારે ઈઝરાયલી વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ એક નવી વ્યૂહરચના લઈને આવ્યા છે. તેમની યોજના હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર વિશ્વની નિર્ભરતા ઘટાડવાની અને દરિયાને બદલે પાઈપલાઈન દ્વારા સીધા ભૂમધ્ય દરિયામાં તેલ અને ગેસનું પરિવહન કરવાની છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર વિશ્વની નિર્ભરતા ખતરનાક
આ ફક્ત એક ઉર્જા પ્રોજેક્ટ નથી, પરંતુ તેને એક મોટું પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે જે મધ્ય પૂર્વમાં રાજકારણ અને સત્તાના સંતુલનને બદલી શકે છે. નેતન્યાહૂ કહે છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ જેવા બ્લોક પોઈન્ટ પર વિશ્વની નિર્ભરતા ખતરનાક છે, કારણ કે ઈરાને વારંવાર આ માર્ગને અવરોધિત કરવાની ધમકી આપી છે, જેનાથી વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર અસર પડશે. તેથી, તેમણે સૂચન કર્યું છે કે તેલ દરિયાને બદલે જમીન માર્ગે પશ્ચિમ તરફ પરિવહન કરવામાં આવે.
હોર્મુઝને બદલે નવો રસ્તો કયો?
આ પ્રસ્તાવિત માર્ગ હેઠળ સાઉદી અરેબિયા અને યુએઈના તેલ ક્ષેત્રોમાંથી તેલ પશ્ચિમ તરફ પાઈપલાઈન દ્વારા પરિવહન કરવામાં આવશે. આ પાઈપલાઈન પછી સાઉદી અરેબિયા થઈને જોર્ડન અને પછી ઈઝરાયલ જશે. ઈઝરાયલના ભૂમધ્ય બંદરો (અશ્કેલોન અથવા હાઇફા) માંથી, તેલ યુરોપ મોકલવામાં આવશે. વધુમાં, સાઉદી અરેબિયાની હાલની પૂર્વ-પશ્ચિમ પાઈપલાઈન (જે યાન્બુ સુધી ચાલે છે) અને ઈઝરાયલની ઈલાત-અશ્કેલોન પાઈપલાઈન (EAPC) ને જોડીને એક મોટું નેટવર્ક બનાવવાની યોજનાઓ ચાલી રહી છે. આનાથી વૈકલ્પિક અને સુરક્ષિત સપ્લાય રૂટ બની શકે છે.
નવા રૂટથી કોને ફાયદો થશે?
- ઈઝરાયલ: આ દેશ એક મુખ્ય ઉર્જા પરિવહન કેન્દ્ર બની શકે છે. તેનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ ઝડપથી વધશે અને તે યુરોપ માટે એક મહત્વપૂર્ણ પુરવઠા પ્રવેશદ્વાર બની શકે છે.
- સાઉદી અરેબિયા અને યુએઈ: આ દેશો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર ઓછી નિર્ભરતા જોશે. તેલ નિકાસ વધુ સુરક્ષિત અને સ્થિર બનશે.
- યુરોપ: યુરોપને રશિયા અને હોર્મુઝ બંને પરની તેની નિર્ભરતા ઘટાડવાની તક મળશે, જેનાથી તેની ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત બનશે.
- જોર્ડન: જોર્ડનને ટ્રાન્ઝિટ ફી અને નવા માળખાગત વિકાસથી ફાયદો થશે.
હોર્મુઝનું શું થશે?
હોર્મુઝ સંપૂર્ણપણે ખતમ નહીં થાય, પરંતુ તેનો એકાધિકાર તૂટી જશે. આનાથી ઈરાનની વ્યૂહાત્મક પકડ નબળી પડી શકે છે. ત્યારે આ યોજનાના ભારત માટે બે ફાયદા છે. એક તરફ, ભારત અનેક તેલ પુરવઠા માર્ગો મેળવી શકે છે, જેનાથી ઈમરજન્સીના સમયમાં તેના વિકલ્પોમાં વધારો થઈ શકે છે. બીજી તરફ, જો યુરોપમાં વધુ તેલ આવવાનું શરૂ થાય તો એશિયન બજારોમાં ખાસ કરીને ભારત માટે ભાવ વધી શકે છે.
આ પણ વાંચો : Iranની સેનાએ અરબમાં અમેરિકાની 18 ટેક કંપનીઓને આપી ધમકી, કહ્યું 'ઓફિસથી દૂર રહે કર્મચારીઓ'
