ઉચ્ચ સ્તરીય આંતરરાષ્ટ્રીય બેઠક દરમિયાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની સામે મૂકવામાં આવેલા દેશના પ્લેકાર્ડ પર ‘India’ની જગ્યાએ ‘Bharat’ લખેલું જોવા મળ્યું હતું. બે દિવસીય BRICS સમિટ માટે ભારત મંડપમમાં વિવિધ BRICS દેશોના નેતાઓ એકઠા થયા હતા. આ દરમિયાન PM મોદીની સામે રાખવામાં આવેલી નેમપ્લેટ પર ‘ભારત’ નામ સ્પષ્ટ રીતે જોવા મળ્યું હતું.
આ વર્ષે ભારતે આ મહત્વપૂર્ણ આંતરરાષ્ટ્રીય બેઠકનું આયોજન કર્યું હતું. સમિટ દરમિયાન વૈશ્વિક આર્થિક સહકાર, વેપાર, ટકાઉ વિકાસ અને ઉભરતા ભૂરાજકીય પડકારો સહિત અનેક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી રહી છે.
‘ભારત’ નામને બંધારણીય માન્યતા
ભારતીય બંધારણમાં ‘ભારત’ નામનો ઉપયોગ સંપૂર્ણપણે માન્ય છે. બંધારણના અનુચ્છેદ 1માં દેશને “India, that is Bharat” તરીકે ઓળખાવવામાં આવ્યો છે. એટલે કે ‘India’ અને ‘Bharat’ બંને નામોને બંધારણીય માન્યતા પ્રાપ્ત છે. તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય બેઠકમાં ‘India’ની જગ્યાએ ‘Bharat’ લખવામાં આવે તો બંધારણીય અથવા કાયદાકીય રીતે તેમાં કોઈ વિસંગતતા નથી.
જોકે, બ્રાઝિલમાં યોજાયેલા 2025ના G20 શિખર સંમેલન દરમિયાન PM મોદીની સામે ‘India’ લખેલું પ્લેકાર્ડ જોવા મળ્યું હતું. આ ઉપરાંત અન્ય અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમોમાં પણ ભારતના નામ માટે ‘India’નો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.
અગાઉ પણ જોવા મળ્યું હતું ‘ભારત’ નામ
આ પહેલીવાર નથી જ્યારે નરેન્દ્ર મોદીની કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય બેઠક દરમિયાન ‘Bharat’ નામનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોય. નવી દિલ્હીમાં 2023માં યોજાયેલા G20 શિખર સંમેલન દરમિયાન પણ તેમની સામે રાખવામાં આવેલી નેમપ્લેટ પર ‘Bharat’ લખવામાં આવ્યું હતું.
તે સમયે પણ ‘ભારત’ નામના ઉપયોગે ભારે ચર્ચા જગાવી હતી. ખાસ કરીને દેશના સત્તાવાર નામ તરીકે ‘India’ અને ‘Bharat’ બંનેના ઉપયોગને લઈને રાજકીય ચર્ચા ચાલી રહી હતી. જોકે બંધારણીય રીતે બંને નામ માન્ય હોવાથી દેશના નામમાં કોઈ અલગથી ફેરફાર કરવાની જરૂરિયાત નથી.
INDIA ગઠબંધને ઉઠાવ્યા હતા સવાલ
વર્ષ 2023માં કોંગ્રેસ, સમાજવાદી પાર્ટી, તૃણમૂલ કોંગ્રેસ, આમ આદમી પાર્ટી અને DMK સહિત અનેક વિપક્ષી પક્ષોએ મળીને ‘INDIA Alliance’ની રચના કરી હતી. તેનું પૂરું નામ ‘Indian National Developmental Inclusive Alliance’ હતું. આ ગઠબંધનનો મુખ્ય હેતુ 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં ભાજપ અને તેના સાથી પક્ષોને પડકાર આપવાનો હતો.
ત્યારબાદ સપ્ટેમ્બર 2023માં નવી દિલ્હીના ભારત મંડપમ ખાતે G20 સમિટનું આયોજન થયું હતું. તે સમયે પ્લેકાર્ડ પર ‘India’ની જગ્યાએ ‘Bharat’ લખવામાં આવતા વિપક્ષી પક્ષોએ તેને ‘INDIA ગઠબંધન’ સામેની રાજકીય વ્યૂહરચના ગણાવી હતી. ત્યારથી દેશનું સત્તાવાર નામ માત્ર ‘ભારત’ કરવામાં આવશે કે કેમ તે અંગે પણ ચર્ચા શરૂ થઈ હતી.
ભારતીય બંધારણમાં બંને નામ પહેલેથી જ સત્તાવાર રીતે માન્ય હોવાથી ‘India’માંથી ‘Bharat’ નામ બદલવા માટે કોઈ બંધારણીય સુધારાની આવશ્યકતા નથી. BRICS સમિટમાં ‘Bharat’ લખાયેલું પ્લેકાર્ડ આ જ બંધારણીય વ્યવસ્થાને ફરી ચર્ચામાં લાવ્યું છે.
