અમેરિકાના ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ડિફેન્સે ફરી એકવાર વિવાદિત અને ખતરનાક ટેક્નોલોજી ચર્ચામાં લાવી દીધી છે. અમેરિકી રક્ષા મંત્રી પીટ હેગસેથે દેશના હોમલેન્ડ સિક્યોરિટી વિભાગ (DHS)ને મિલિટરી ગ્રેડના ‘ડાયરેક્ટેડ-એનર્જી હથિયાર’નું પરીક્ષણ કરવાની મંજૂરી આપી દીધી છે. જેને સામાન્ય ભાષામાં હીટ-રે કહેવામાં આવે છે. આ હથિયારનું ટેસ્ટિંગ અમેરિકા-મેક્સિકો બોર્ડર પર ગેરકાયદેસર રીતે આવેલા પ્રવાસીઓની ભીડને ખસેડવા માટે કરવામાં આવી શકે છે. પેન્ટાગોનના આ નિર્ણય બાદ માનવાધિકાર સંસ્થાઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય માનવાધિકાર નિષ્ણાતો વચ્ચે તીવ્ર ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે. ચાલો જાણીએ કે આ ‘હીટ-રે’ શું છે, તે કેવી રીતે કામ કરે છે અને કેમ તેને માનવ શરીર માટે આટલું ખતરનાક માનવામાં આવે છે.
એક્ટિવ ડિનાયલ સિસ્ટમ કે ‘હીટ રે’ શું છે?
ટેકનિકલ ભાષામાં આ હથિયારને એક્ટિવ ડિનાયલ સિસ્ટમ (ADS) કહેવામાં આવે છે. અમેરિકી સેનાએ તેને ભીડને નિયંત્રિત કરવા માટેના એક બિન-ઘાતક હથિયાર તરીકે વિકસાવ્યું હતું. આ હથિયારના કામ કરવાની રીત ખૂબ જ અનોખી છે. આ હથિયાર 95 ગીગાહર્ટ્ઝ (GHz) ની ફ્રિક્વન્સી ધરાવતા અદ્રશ્ય ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક તરંગોની બીમ ફેંકે છે. તેની અસર માઇક્રોવેવ જેવી હોય છે. જ્યારે આ બીમ કોઈ વ્યક્તિ પર પડે છે, ત્યારે ત્વચાની અંદર માત્ર 1/64 ઇંચની ઊંડાઈ સુધી ઘૂસે છે અને ત્વચાના ભેજવાળા કણોને તરત જ અત્યંત ગરમ કરી દે છે.
કેવું અનુભવાય છે?
પેન્ટાગોનના અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, તેનો અનુભવ એવો થાય છે જાણે કોઈએ ખૂબ જ ગરમ ઓવનનું બારણું અચાનક ખોલી દીધું હોય અને ત્વચા પર ભયાનક બળતરા અનુભવાવા લાગે છે. આનાથી પીડિત વ્યક્તિમાં તે જગ્યા પરથી તરત જ ભાગવાની સહજ અને તીવ્ર ઇચ્છા પેદા થાય છે. તેની બળતરા ખૂબ જ અસહ્ય હોય છે.
આ હથિયાર કેટલું ખતરનાક છે?
અમેરિકી લશ્કરી અધિકારીઓ દાવો કરે છે કે આ એક બિન-ઘાતક હથિયાર છે અને તેની અસર 10 થી 15 મિનિટમાં સમાપ્ત થઈ જાય છે, જેનાથી ત્વચાને કોઈ કાયમી નુકસાન કે ગંભીર દાઝવાના નિશાન પડતા નથી. જો કે, માનવાધિકાર નિષ્ણાતો અને ડોક્ટરોએ આના પર અનેક ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા છે.
• પીડા અને શારીરિક નુકસાન: જો કોઈ વ્યક્તિને આ બીમ સામે લાંબા સમય સુધી રાખવામાં આવે અથવા તે ભાગી ન શકે, તો તેની ત્વચા પર ઊંડા ફોલ્લા પડી શકે છે.
• આંખો માટે ખતરો: નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો આ અદ્રશ્ય બીમ સીધી કોઈ વ્યક્તિની આંખો પર પડે, તો તેનાથી કાયમી અંધાપો આવવાનું જોખમ રહે છે.
• ભીડમાં નાસભાગ: પ્રવાસીઓ અથવા પ્રદર્શનકારીઓની ભીડ પર આ હથિયારના ઉપયોગથી ભયાનક નાસભાગ મચી શકે છે, જેના કારણે બાળકો અને વડીલો કચડાવાથી મૃત્યુ પણ પામી શકે છે.
લીક મેમોમાં પેન્ટાગોનની રણનીતિનો પર્દાફાશ
લીક થયેલા પેન્ટાગોનના મેમો અનુસાર, રક્ષા મંત્રી પીટ હેગસેથે DHS ને પરીક્ષણ માટે સાત મહિનાની લોન પર વાહન-માઉન્ટેડ ADS યુનિટ સોંપ્યું છે. મેમોમાં એ સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે સેનાનો કોઈ જવાન તેને ઓપરેટ કરશે નહીં, પરંતુ તેનો ઉપયોગ અને સંચાલન સંપૂર્ણપણે DHS અને નાગરિક બોર્ડર સિક્યોરિટી ફોર્સ (CBP) ના અધિકારક્ષેત્રમાં રહેશે. જેના કારણે કોઈપણ કાનૂની કે માનવાધિકાર વિવાદની સ્થિતિમાં રક્ષા મંત્રાલય પર સીધી જવાબદારી આવશે નહીં.
'હીટ રે' કેમ હંમેશાં વિવાદોમાં રહ્યો છે?
'હીટ રે' હથિયારનો ઇતિહાસ વિવાદોથી ભરેલો રહ્યો છે. અફઘાનિસ્તાનથી લઈને અમેરિકા સુધી તેના કારનામા વિવાદોના ઘેરામાં રહ્યા છે. હવે 2026 માં પીટ હેગસેથ તરફથી તેના પરીક્ષણની મંજૂરી આપવાના નિર્ણયે આંતરરાષ્ટ્રીય કાનૂન, પ્રવાસીઓની સુરક્ષા અને માનવાધિકારોને લઈને વૈશ્વિક સ્તરે એક નવી ચર્ચાને જન્મ આપ્યો છે.
વધુ સમાચાર વાંચવા ડાઉનલોડ કરો સંદેશ ન્યૂઝ એપ : https://sandesh.com/d
