અમેરિકાએ ભારતના આત્મરક્ષાના અધિકારનું સન્માન કરવું જોઈએ અને આતંકવાદ પ્રત્યે 'ઝીરો ટોલરન્સ'ની નીતિ અપનાવવી જોઈએ. અમેરિકાના પૂર્વ વિદેશમંત્રી એન્ટની બ્લિંકને આ નિવેદન આપ્યું છે.
તેમણે કહ્યું કે નવી દિલ્હી અને ઇસ્લામાબાદ સાથે અમેરિકાના સંબંધો મૂળભૂત રીતે અલગ છે. આતંકવાદ સામે ઝીરો ટોલરન્સની નીતિ હોવી જોઈએ અને તેનો સીધો અર્થ એ છે કે ભારતને પોતાની રક્ષા કરવાનો અધિકાર છે, જેનું સન્માન થવું જોઈએ.
બ્લિંકને કહ્યું કે, "ભારત એક વૈશ્વિક શક્તિ છે." તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે વોશિંગ્ટન અને નવી દિલ્હી વચ્ચેના સંબંધો તથા બંને દેશોના સહિયારા હિતો ખરેખર વૈશ્વિક સ્વરૂપ ધરાવે છે.
તેની સરખામણીમાં તેમણે કહ્યું કે પાકિસ્તાન સાથે અમેરિકાના સંબંધો પ્રાદેશિક છે. નવી દિલ્હીમાં ઇન્ડિયા ટ્રેડ પ્રમોશન ઓર્ગેનાઇઝેશનના ચેરમેન જાવેદ અશરફ સાથેની વાતચીત દરમિયાન બ્લિંકને આ નિવેદન આપ્યું હતું.
પાકિસ્તાન સાથેના સંબંધો પ્રાદેશિક
બ્લિંકને કહ્યું કે, "પાકિસ્તાન સાથેના સંબંધો પ્રાદેશિક છે. હજુ પણ એવા અનેક મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રો છે, જેમાં અમારે પાકિસ્તાન સાથે મળીને કામ કરવાની જરૂર છે, ખાસ કરીને આતંકવાદનો સામનો કરવાના મામલે. પરંતુ આ સંબંધો મૂળભૂત રીતે ભારત સાથેના સંબંધોથી અલગ છે."
તેમણે વધુમાં કહ્યું કે, "આતંકવાદ પ્રત્યે અમારી નીતિ ઝીરો ટોલરન્સની હોવી જોઈએ. બસ, વાત પૂરી. તેનો અર્થ એ છે કે ભારતને પોતાની રક્ષા કરવાનો અધિકાર છે અને અમારે તેનું સન્માન કરવું જોઈએ."
ભારતના જવાબી પગલાંને સમર્થન, તણાવ ઘટાડવા કૂટનીતિ જરૂરી
બ્લિંકને કહ્યું કે અમેરિકાની વ્યૂહરચનામાં બે બાબતોનો સમાવેશ થવો જોઈએ. પ્રથમ, ભારત પર થયેલા હુમલાઓનો જવાબ આપવાના ભારતના પ્રયાસોને સમર્થન આપવું અને બીજી, પરમાણુ હથિયારોથી સજ્જ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે તણાવ વધતો અટકાવવા માટે રાજદ્વારી પ્રયાસો કરવા.
તેમણે કહ્યું કે બંને દેશો પાસે રહેલાં હથિયારો ભારે વિનાશ સર્જવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. તેથી બંને વચ્ચે તણાવ વધતો અટકાવવો અત્યંત જરૂરી છે.
પાકિસ્તાનની ટીકા ન કરવા બદલ અમેરિકાની ભૂતકાળની નીતિ પર ટિપ્પણી
ઇસ્લામાબાદ સાથે અમેરિકાના જૂના સંબંધો અંગે વાત કરતાં બ્લિંકને કહ્યું કે શીત યુદ્ધ અને અફઘાનિસ્તાન યુદ્ધ દરમિયાન અમેરિકાના વ્યૂહાત્મક હિતોને કારણે કદાચ અમેરિકાની સરકારોએ પાકિસ્તાનના નાગરિક અને લશ્કરી તંત્રની જેટલી ટીકા કરવી જોઈતી હતી, તેટલી કરી નહોતી.
તેમણે વધુમાં કહ્યું કે, "અને નિશ્ચિત રીતે, હવે અમેરિકા પાસે આ દિશામાં વધુ પગલાં લેવાની તક છે."
ભારત-અમેરિકા સંબંધોમાં મોટો બદલાવ
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધો અંગે વાત કરતાં બ્લિંકને છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓમાં આવેલા બદલાવનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો અંતરથી આગળ વધીને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીમાં પરિવર્તિત થયા છે. આ ભાગીદારી સહિયારા હિતો અને બંને દેશોના લોકો વચ્ચેના ગાઢ સંબંધો પર આધારિત છે.
તેમણે કહ્યું કે, "અમે અંતરથી આગળ વધીને સાચી અને કેટલીક રીતે અનોખી ભાગીદારી સુધી પહોંચ્યા છીએ. આ ભાગીદારી વ્યૂહાત્મક હિતોના મેળ પર આધારિત છે. તેની પાછળ બંને દેશોના સમાજો વચ્ચેના લોકોના ગાઢ સંબંધો પણ છે."
ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે સહયોગ વધારવા પર ભાર
બ્લિંકને બંને દેશો વચ્ચે સહયોગના મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્ર તરીકે ઉભરતી ટેક્નોલોજીનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમાં અવકાશ, ક્વોન્ટમ ટેક્નોલોજી અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) જેવા ક્ષેત્રોમાં સાથે મળીને કામ કરવાનો સમાવેશ થાય છે.
તેમણે કહ્યું કે, "આગળનું પગલું ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે સહયોગનું છે. અવકાશ, ક્વોન્ટમ ટેક્નોલોજી અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના ક્ષેત્રમાં સાથે મળીને કામ કરવાની આપણી ક્ષમતા વધારવાની છે."
રશિયા સાથેના ભારતના સંબંધો અંગે અમેરિકાનું વલણ
રશિયા સાથે ભારતના સંબંધો અંગે બ્લિંકને આ ભાગીદારીના ઐતિહાસિક મહત્વને સ્વીકાર્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે વોશિંગ્ટન એવી અપેક્ષા રાખતું નથી કે ભારત રશિયા સાથેના પોતાના સંબંધોનો અંત લાવે.
તેમણે કહ્યું કે, "કેટલાક મુદ્દાઓ પર આપણા દૃષ્ટિકોણ અલગ હોઈ શકે છે. અમે સમજીએ છીએ કે ભારત અને રશિયા વચ્ચે ઐતિહાસિક રીતે ગાઢ સંબંધો છે. તેથી અમે ઇચ્છતા નથી કે ભારત આ સંબંધોનો અંત લાવે."
નોંધનીય છે કે એન્ટની બ્લિંકન અમેરિકાના તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ જો બાઇડનના કાર્યકાળ દરમિયાન વિદેશમંત્રી હતા. તેમણે કહ્યું કે આજે દુનિયા એક મોટા નિર્ણાયક વળાંક પર ઊભી છે. ઝડપથી થઈ રહેલા ટેક્નોલોજીકલ ફેરફારો, અસમાનતા અને બદલાતા વૈશ્વિક શક્તિ સંતુલનને તેમણે આ સ્થિતિ પાછળનાં મુખ્ય કારણો ગણાવ્યાં હતાં.