અમેરિકાએ સીઝફાયર માટે જે શરતો મુકી છે તેના કારણે તેહરાનમાં વિકટ પરિસ્થિતિ બની શકે છે.
15 શરતોમાં છે ગેમપ્લાન
મધ્ય-પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે વિશ્વભરમાં માહોલ અસ્તવ્યસત થયો છે. આ યુદ્ધને રોકવા માટે અમેરિકાએ ઇરાન સક્ષમ પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે. આ પ્રસ્તાવ મુજબ અમેરિકા-ઇરાનની વચ્ચે સંભવિત કરા માટે 15 શરતો રજૂ કરાઇ છે. પરંતુ આ પરિસ્થિતિમાં પ્રશ્ન એ ઉભો થાય છે કે, શું યુદ્ધ રોકાશે?, અને અમેરિકાની આ શરતો માનવી એ ઇરાન માટે રણનૈતિક આત્મસમર્પણ હશે?. ઇરાને કહ્યુ હતુ કે, 2003માં લીબિયાએ પણ અમેરિકાની શરતો માની હતી અને બાદમાં અમેરિકાએ તેના નેતા ગદ્દાફીની હત્યા કરી હતી.
કઇ છે અમેરિકાની 15 શરતો ?
1. એક મહિનાનો યુદ્ધવિરામ લાગુ કરવો જોઈએ.
2. તેના પરમાણુ કાર્યક્રમને વર્ચ્યુઅલ રીતે નાબૂદ કરવો જોઈએ.
3. યુરેનિયમ સંવર્ધનને સંપૂર્ણપણે બંધ કરવું જોઈએ.
4. બધી પરમાણુ સામગ્રી આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઊર્જા એજન્સીને સોંપવી જોઈએ.
5. નાતાન્ઝ, ફોર્ડો અને ઇસ્ફહાન જેવા મુખ્ય કેન્દ્રોનો નાશ કરવો જોઈએ.
6. IAEAને દેશની અંદર સંપૂર્ણ તપાસ કરવા માટે સંપૂર્ણ સ્વતંત્રતા આપવી જોઈએ.
7. ઈરાને તેની પ્રોક્સી વ્યૂહરચના છોડી દેવી જોઈએ. હમાસ, હિઝબુલ્લાહ અને હૂતીઓ સાથેના તેના સંબંધોનો અંત લાવવો જોઈએ.
8. પ્રદેશને ભંડોળ અને શસ્ત્રોનો પુરવઠો સંપૂર્ણપણે બંધ કરવો જોઈએ.
9. હોર્મુઝની સામુદ્રધુની આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ માટે ખુલ્લી રહેવી જોઈએ.
10. પછીની વાટાઘાટોના ભાગ રૂપે મિસાઇલ કાર્યક્રમોની સંખ્યા અને શ્રેણી પર મર્યાદાઓ લાદવામાં આવશે.
11. ઈરાનની લશ્કરી ક્ષમતાઓ સ્વ-બચાવ સુધી મર્યાદિત હોવી જોઈએ.
12. ઈરાન પરના તમામ આર્થિક પ્રતિબંધો હટાવવા.
13. બુશેહર ન્યુક્લિયર પાવર પ્લાન્ટ જેવા નાગરિક પરમાણુ પ્રોજેક્ટ્સ માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સહાય.
14. સ્નેપબેક સિસ્ટમ, અથવા અચાનક પ્રતિબંધો ફરીથી લાદવા, નાબૂદ કરવામાં આવશે.
15. ઈરાને ઔપચારિક ગેરંટી આપવી પડશે કે તે ભવિષ્યમાં પરમાણુ શસ્ત્રો વિકસાવશે નહીં.
ઈરાનની સમગ્ર વ્યૂહરચના માટે નુકસાન ?
આ શરતોની અસર તેના પરમાણુ કાર્યક્રમ સુધી મર્યાદિત નથી. જો ઈરાન આ શરતો સ્વીકારે છે. તો ઈરાન ગંભીર રીતે નબળું પડી જશે. ઈરાને તેના પ્રોક્સી નેટવર્કને તોડી નાખવું જોઈએ અને હમાસ, હિઝબુલ્લાહ અને હૂતી જેવા સંગઠનો સાથેના તેના સંબંધોનો અંત લાવવો જોઈએ. આનાથી આ ક્ષેત્રમાં તેની પકડ અને પ્રભાવ ઓછો થશે. ઈરાને તેની લશ્કરી શક્તિ પણ મર્યાદિત કરવી પડશે. આ ઈરાનની સમગ્ર પ્રાદેશિક અને વ્યૂહાત્મક નીતિ પર સીધી અસર કરશે.
યુદ્ધવિરામથી ઈરાનને શું મળશે?
ઈરાનની સૌથી મોટી ચિંતા એ છે કે જો આ યુએસ દરખાસ્તો સ્વીકારવામાં આવે, તો તેની સ્થિતિ લિબિયા જેવી થઈ શકે છે. 2003 માં, લિબિયાના શાસક મુઅમ્મર ગદ્દાફીએ પોતાનો પરમાણુ કાર્યક્રમ છોડી દીધો. પરંતુ 2011 માં નાટો હસ્તક્ષેપ પછી, તેમની સત્તા પડી ભાંગી અને તેમનું મૃત્યુ થયું. આ જ કારણ છે કે ઈરાનમાં એક મજબૂત માન્યતા છે કે જો તમે તમારી સત્તા સોંપશો, તો તમારી સુરક્ષા પણ ગુમાવી શકાય છે. વધુમાં, એવી કોઈ ખાતરી નથી કે આગામી થોડા વર્ષોમાં ઇઝરાયલ અને અમેરિકા ફરીથી હુમલો નહીં કરે. ઈરાન પર કરારની શરતોનું ઉલ્લંઘન કરવાનો આરોપ લગાવીને ગમે ત્યારે યુદ્ધ શરૂ થઈ શકે છે. ઈરાન પાસે બે સ્પષ્ટ રસ્તા છે.
આ પણ વાંચોઃ Pakistani જહાજને Hormuz Straitમાંથી પસાર થવા માટે ન મળી પરવાનગી, Iranએ પરત મોકલ્યુ