અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના યુદ્ધને બે મહિનાથી વધુ સમય વીતી ગયો છે, પરંતુ શાંતિ હજુ પણ જોજનો દૂર લાગે છે. તાજેતરમાં ઈરાને વધતા તણાવને ઘટાડવા માટે એક નવો શાંતિ પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે, જેના પર અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વલણે સમગ્ર વિશ્વનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે.
ઈરાનનો શાંતિ પ્રસ્તાવ
ઈરાનના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ માહિતી આપી હતી કે તેઓ હવે પરમાણુ મુદ્દાને હાલ પૂરતો બાજુ પર રાખીને તાત્કાલિક યુદ્ધવિરામ ઈચ્છે છે. આ પ્રસ્તાવમાં ત્રણ મુખ્ય શરતો રાખવામાં આવી છે:
હુમલાનો અંત: અમેરિકા અને ઈઝરાયલ ખાતરી આપે કે તેઓ ભવિષ્યમાં ઈરાન પર હુમલો નહીં કરે.
વ્યાપાર માર્ગો: ઈરાન વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વની 'હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ' ખુલ્લી મૂકશે, જેના બદલામાં અમેરિકાએ તેની આર્થિક નાકાબંધી હટાવવી પડશે.
પરમાણુ મુદ્દો મુલતવી: સૌથી મહત્વનો બદલાવ એ છે કે ઈરાન પરમાણુ વાટાઘાટોને ભવિષ્ય માટે મુલતવી રાખવા સંમત થયું છે. ઈરાન ઈચ્છે છે કે જ્યારે સ્થિતિ સુધરે ત્યારે જ પ્રતિબંધો હટાવવા પર ચર્ચા થાય, જેમાં તેમને શાંતિપૂર્ણ હેતુ માટે યુરેનિયમ સંવર્ધનનો અધિકાર મળે.
ટ્રમ્પનું કડક વલણ અને ચેતવણી
શરૂઆતમાં આ પ્રસ્તાવને ફગાવી દેનારા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફ્લોરિડાના વેસ્ટ પામ બીચમાં પત્રકારો સાથે વાત કરતા કડક શબ્દો વાપર્યા હતા. તેમણે કહ્યું, "ઈરાન હવે નબળું પડી ગયું છે અને તેઓ કરાર કરવા માટે મજબૂર છે." ટ્રમ્પે તો ત્યાં સુધી ચેતવણી આપી કે જો સ્થિતિ નહીં સુધરે તો અમેરિકા ફરીથી લશ્કરી હુમલા કરી શકે છે. તેમણે ઈરાનની વર્તમાન નેતૃત્વ ક્ષમતા પર પણ સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. જોકે, પોતાના કડક વલણ છતાં ટ્રમ્પે સંકેત આપ્યો છે કે તેઓ આ પ્રસ્તાવની 'સમીક્ષા' (Review) કરશે. વ્હાઇટ હાઉસમાં આપેલા નિવેદન મુજબ, ટ્રમ્પ ઈરાનની કેટલીક માંગણીઓથી સંતુષ્ટ નથી, કારણ કે અમેરિકાની મુખ્ય શરત ઈરાનની પરમાણુ શસ્ત્રોની ક્ષમતાને કાયમી ધોરણે નાબૂદ કરવાની છે.
વર્તમાન પરિસ્થિતિ હાલ શું?
છેલ્લા ચાર અઠવાડિયાથી યુદ્ધભૂમિ પર આંશિક શાંતિ છે, પરંતુ કોઈ નક્કર કરાર થયો નથી. બંને દેશો વચ્ચેની નાકાબંધીને કારણે વિશ્વભરમાં તેલ અને ગેસના પુરવઠા પર માઠી અસર પડી રહી છે. પાકિસ્તાન જેવા દેશો મધ્યસ્થી કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, પરંતુ હજુ સુધી કોઈ સફળતા મળી નથી.