છેલ્લા ઘણા સમયથી વિશ્વના રાજકીય મંચ પર તણાવનું કેન્દ્ર બનેલા અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે આખરે શાંતિનો માર્ગ મોકળો થયો છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રવિવારે સોશિયલ મીડિયા પર જાહેરાત કરી કે ઈરાન સાથે શાંતિ સમજૂતી સાધી લેવામાં આવી છે. બંને દેશો 19 જૂને સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડના જીનીવામાં આ ઐતિહાસિક કરાર પર સત્તાવાર હસ્તાક્ષર કરશે. જો આ પ્રક્રિયા સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થાય છે, તો તે છેલ્લા 47 વર્ષમાં તેહરાન અને વોશિંગ્ટન વચ્ચેની પ્રથમ ઉચ્ચ-સ્તરીય રાજદ્વારી બેઠક સાબિત થશે.
શાંતિ સમજૂતીના 14 મહત્વના સ્તંભો
બંને દેશો વચ્ચે થયેલા સમજૂતી કરાર (MoU)માં કુલ 14 જેટલા મહત્વના મુદ્દાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે, જે પ્રદેશમાં શાંતિ અને આર્થિક સ્થિરતા માટે પાયાનું કામ કરશે.
1. યુદ્ધનો અંત: ઈરાન, લેબનોન અને અન્ય તમામ સક્રિય મોરચે તાત્કાલિક અસરથી સૈન્ય કાર્યવાહી અને યુદ્ધ બંધ કરવામાં આવશે.
2. સુરક્ષાની ખાતરી: યુએસ અને ઇઝરાયલ કોઈ પણ નવું યુદ્ધ શરૂ નહીં કરવાની લેખિત ખાતરી આપશે.
3. ઇઝરાયલ માટે સુરક્ષા: અમેરિકા, ઇઝરાયલની સુરક્ષા માટે સુરક્ષા ગેરંટી (Security Guarantee) આપવા માટે સહમત થયું છે.
4. નાકાબંધીનો અંત: હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર યુએસ નૌકાદળ દ્વારા લાદવામાં આવેલી નાકાબંધી તાત્કાલિક ધોરણે હટાવી લેવામાં આવશે.
5. વેપારી પ્રતિબંધો: ઈરાની શિપિંગ અને દરિયાઈ વેપાર પર લાદવામાં આવેલા તમામ પ્રતિબંધો દૂર કરવામાં આવશે.
6. વ્યાપારિક ગતિ: કરારના અમલીકરણના 30 દિવસની અંદર દરિયાઈ વેપાર સંપૂર્ણપણે સામાન્ય થઈ જશે.
7. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ: આ વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગને વિશ્વના જહાજો માટે ટોલ-ફ્રી ખોલવામાં આવશે.
8. સ્થિર ભંડોળ મુક્તિ: ઈરાનના અબજો ડોલરના સ્થિર કરવામાં આવેલા ભંડોળને મુક્ત કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ થશે.
9. ભંડોળનો પ્રથમ હપ્તો: પ્રારંભિક તબક્કે મુક્ત કરવામાં આવેલા ભંડોળમાંથી અડધો હિસ્સો ઈરાનને તાત્કાલિક ટ્રાન્સફર કરવામાં આવશે.
10. પ્રતિબંધોમાં રાહત: ઈરાન પર લાદવામાં આવેલા આર્થિક પ્રતિબંધોને હટાવવાની પ્રક્રિયાનો વિધિવત પ્રારંભ થશે.
11. વ્યાપક વાટાઘાટો: યુએસ પ્રાથમિક અને ગૌણ (Primary and Secondary) એમ બંને પ્રકારના પ્રતિબંધોને સંપૂર્ણપણે હટાવવા માટે ઈરાન સાથે વાટાઘાટો કરશે.
12. લશ્કરી હાજરીમાં ઘટાડો: અમેરિકા ૩૦ દિવસની અંદર ઈરાનની સરહદો અને આસપાસના વિસ્તારોમાંથી પોતાની લશ્કરી હાજરીમાં મોટો ઘટાડો કરશે.
13. પરમાણુ પ્રતિબદ્ધતા: ઈરાન પરમાણુ શસ્ત્રો ન વિકસાવવાની તેની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કરશે.
14. 60 દિવસીય ફ્રેમવર્ક: કરારના અંતિમ ૬૦ દિવસમાં ૬૦% સમૃદ્ધ યુરેનિયમ, પરમાણુ કાર્યક્રમ, પ્રતિબંધોમાં રાહત અને યુદ્ધ પછીના પુનર્નિર્માણ જેવા મુદ્દાઓ પર અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવશે.
વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઈલ પુરવઠા માટે એક મોટી રાહત
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે આ જાહેરાત બાદ આશાસ્પદ નિવેદન આપતા કહ્યું, "દુનિયાના જહાજો, તમારા એન્જિન શરૂ કરો. તેલ વહેવા દો!" આ સંદેશ સ્પષ્ટ છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનું ખુલવું એ વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઈલ પુરવઠા માટે એક મોટી રાહત છે. ઈરાનના નાયબ વિદેશ પ્રધાન કાઝેમ ઘરીબબાદીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ કરારનું ભાવિ અમેરિકા દ્વારા કરવામાં આવતા અમલીકરણ પર નિર્ભર છે. ત્રણ મુખ્ય શરતો - નૌકાદળ નાકાબંધીનો અંત, લશ્કરી કાર્યવાહીમાં વિરામ અને સ્થિર ભંડોળની મુક્તિ - એ કરારની કરોડરજ્જુ સમાન છે.
https://truthsocial.com/@realDonaldTrump/116750814874397998
આ સમજૂતી માત્ર બે દેશો વચ્ચેનો કરાર નથી, પરંતુ મધ્ય પૂર્વમાં શાંતિ સ્થાપવા માટેનું એક મોટું ડગલું છે. જો આ 14 મુદ્દાઓ પર ઈમાનદારીથી કામ કરવામાં આવે, તો તે વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં તેલના ભાવ ઘટાડવામાં અને દાયકાઓ જૂના દુશ્મનાવટના વાતાવરણને બદલીને સહયોગના વાતાવરણમાં લાવવામાં સફળ થશે. સમગ્ર વિશ્વની નજર હવે 19 જૂનના રોજ જીનીવા ખાતે થનારા હસ્તાક્ષર સમારોહ પર છે.
આ પણ વાંચોઃ Slovakia અલગ અંદાજ સાથે કરાયું PM મોદીનું સ્વાગત, ચારે તરફ રેલાયા 'વંદે માતરમ'ના સુર
