કતારની રાજધાની દોહામાં તાજેતરમાં સંપન્ન થયેલી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની બે દિવસીય મંત્રણા કોઈ નક્કર પરિણામ વિના સમાપ્ત થઈ છે. આ બેઠકનો મુખ્ય એજન્ડા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં શિપિંગ નિયંત્રણો, ઈરાનના સ્થિર ભંડોળ અને વધતા જતા તણાવને ઘટાડવાનો હતો. જોકે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર ઈરાનની સખત નીતિએ મામલાને જટિલ બનાવી દીધો છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનો વિવાદ: 'નો ફી, નો એન્ટ્રી'
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વૈશ્વિક ઉર્જા સપ્લાય માટે સૌથી મહત્વનો દરિયાઈ માર્ગ છે. ઈરાનનો આગ્રહ છે કે તેને આ સ્ટ્રેટમાં શિપિંગને નિયંત્રિત કરવાનો અને પસાર થતા જહાજો પર ફી લાદવાનો સંપૂર્ણ અધિકાર છે. ઈરાને ઓગસ્ટના મધ્યથી વેપારી જહાજો પાસેથી ટોલ વસૂલવાની ચીમકી પણ આપી છે. બીજી તરફ, અમેરિકાએ આ માંગને સખત રીતે નકારી કાઢી છે. યુએસનું સ્પષ્ટ વલણ છે કે હોર્મુઝ એક આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ છે, જેના પર કોઈ એક દેશનો એકાધિકાર ન હોઈ શકે અને મુક્ત અવરજવર તમામ દેશોનો અધિકાર છે.
વાટાઘાટોમાં આવ્યા અવરોધો
બેઠક દરમિયાન, ઓમાન નજીક વૈકલ્પિક દરિયાઈ માર્ગ વિકસાવવાની અમેરિકાની દરખાસ્તને ઈરાને ફગાવી દીધી હતી. સાથે જ, ઈરાને દરિયાઈ સુરક્ષા કે લેન્ડમાઈન્સ હટાવવા જેવી બાબતોમાં કોઈપણ યુરોપિયન કે ત્રીજા પક્ષની લશ્કરી મદદ લેવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કર્યો છે. જોકે, બંને દેશો સમુદ્રમાં કોઈપણ અણધાર્યા તણાવને ટાળવા માટે 'સીધી હોટલાઈન' સ્થાપિત કરવા અને માહિતીની આપ-લે કરવા જેવી તકનીકી બાબતો પર સંમત થયા છે.
ટ્રમ્પના વલણ પર ભવિષ્ય નિર્ભર
અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ વાટાઘાટો અંગે સકારાત્મક સંકેત આપતા જણાવ્યું હતું કે સ્થિતિ હજુ યુદ્ધ જેવી નથી અને વાતચીત યોગ્ય દિશામાં છે. ટ્રમ્પના આ નિવેદનને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં રાહત જોવા મળી છે. જોકે, પ્રશ્ન એ છે કે શું ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર ઈરાનની આવી આક્રમક શરતો સામે ઝૂકશે? આગામી સમયમાં જ્યારે વાટાઘાટોનો બીજો રાઉન્ડ યોજાશે, ત્યારે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પરનું નિયંત્રણ સૌથી મોટો પડકાર બની રહેશે.
આ પણ વાંચોઃ Delhi: જાપાનના વડાપ્રધાન તાકાઇચીનું પીએમ મોદીએ કર્યુ સ્વાગત, થશે દ્વિપક્ષીય બેઠક
