મક્કા કરારમાં કુલ 16 કલમ છે. કલમ 2 જણાવે છે કે, જો જરૂરી હોય તો સાઉદી અરેબિયા અને તુર્કી સામે પરમાણુ શસ્ત્રોનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.
ત્રણ ભાષામાં કરાર
મીડલ ઇસ્ટ આઇ મીડિયા સંગઠન અનુસાર આ કરાર ત્રણ ભાષાઓમાં તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. અરબી, ટર્કિશ અને અંગ્રેજી. કરાર તુર્કી, પાકિસ્તાન અને સાઉદી અરેબિયાને ભાઈચારો ધરાવતા દેશો તરીકે વર્ણવે છે.
મક્કા કરારમાં શેનો સમાવેશ ?
1. કરારની કલમ 1 જણાવે છે કે, જો ત્રણેય દેશોમાંથી કોઈપણ પર બાહ્ય બળ દ્વારા હુમલો કરાય તો પહેલા શાંતિ અને સમાધાન પર ચર્ચા કરાષે. આ પછી, ત્રણેય તે બાહ્ય બળ સામે સાથે મળીને લડશે. આને વળતો હુમલો કહેવામાં આવે છે. આનો અર્થ એ છે કે પાકિસ્તાન, સાઉદી અરેબિયા અને તુર્કી વચ્ચેનો આ કરાર ફક્ત ત્યારે જ લાગુ કરવામાં આવશે જો ત્રણેયમાંથી કોઈપણ પર હુમલો કરવામાં આવે.
2. કરારની કલમ 2 જણાવે છે કે યુએન ચાર્ટરની કલમ 51 હેઠળ, ત્રણેય દેશોને બદલો લેવાનો અધિકાર હશે. તેમાં જણાવાયું છે કે જો કોઈ દેશને લાગે કે તેનું અસ્તિત્વ જોખમમાં છે, તો તે પરમાણુ શસ્ત્રોનો ઉપયોગ કરી શકે છે. જો કે, દેશોને આથી દૂર રહેવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
3. મક્કા કરારની કલમ 5 જણાવે છે કે, સંરક્ષણ સંબંધોને મજબૂત કરવા માટે, ત્રણેય દેશો સમયાંતરે એકબીજા સાથે ગુપ્ત માહિતી શેર કરશે. વધુમાં, ત્રણેય દેશો લશ્કરી કવાયતો કરશે. આ કરાર હેઠળ, પાકિસ્તાન તેના કેટલાક સૈનિકોને સાઉદી અરેબિયામાં રાખશે.
4. કરારની અંતિમ કલમ 16 જણાવે છે કે, આ કરાર ક્યારેય સમાપ્ત થશે નહીં. તેનું મુખ્ય મથક સાઉદી અરેબિયાના રિયાધમાં હશે. મક્કા કરારને અમલમાં મૂકવા માટે એક ટીમ બનાવવામાં આવશે. તેના વડાને સેક્રેટરી જનરલ કહેવામાં આવશે.
મક્કા કરાર શા માટે મહત્વપૂર્ણ ?
હાલમાં, સાઉદી અરેબિયા ઈરાન સમર્થિત હુથી બળવાખોરોના હુમલા હેઠળ છે. તુર્કીને ઇઝરાયલ તરફથી ધમકીઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. પાકિસ્તાન અફઘાનિસ્તાન સાથે યુદ્ધમાં છે. બંને પક્ષો આતંકવાદ સામેની લડાઈમાં રોકાયેલા છે. ઓગસ્ટ 2026 માં, આ ત્રણેય દેશોએ એકબીજાને ટેકો આપવા માટે મક્કા સંરક્ષણ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા. આ કરાર નાટો પર આધારિત છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, બ્રિટન અને ફ્રાન્સે પણ સોવિયેત યુનિયન (રશિયા)નો સામનો કરવા માટે નાટોની સ્થાપના કરી. લશ્કરી નિષ્ણાતો તુર્કી, પાકિસ્તાન અને સાઉદી અરેબિયાના જૂથને ઇસ્લામિક નાટો તરીકે ઓળખે છે.
આ પણ વાંચોઃ ફ્રાન્સમાં પ્રદર્શનના કારણે અબજો યુરોનું નુકસાન, કેવી રીતે થશે ભરપાઇ?, જાણો