નેપાળ સરકારનો દાવો છે કે ભોટેકોશી નદીમાં આવેલા વિનાશક પૂરે આબોહવા પરિવર્તન સંબંધિત આપત્તિ છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય વળતરની માંગણી
નેપાળના રાસુવા જિલ્લામાં આવેલા વિનાશક પૂરમાં હજારોથી વધુ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે. ઘણા હજુ પણ ગુમ છે. રાહત અને બચાવ કામગીરી ચાલુ છે. ભારત પણ નેપાળને મદદ કરી રહ્યું છે. હવે, નેપાળ સરકારે પૂરના નુકસાન માટે આંતરરાષ્ટ્રીય વળતરની માંગણી ઉઠાવી છે. નેપાળને નુકસાન અને નુકસાન ભંડોળમાંથી નાણાકીય સહાય મળવી જોઈએ. જે સંયુક્ત રાષ્ટ્રના આબોહવા પરિવર્તન શાસન હેઠળ કાર્યરત છે.
નેપાળનું કાર્બન ઉત્સર્જન કેટલું ?
નેપાળના આબોહવા પરિવર્તન વ્યવસ્થાપન વિભાગના વડા ડૉ. મહેશ્વર ધકાલના અનુસાર, આ આપત્તિમાં નેપાળનું ન્યૂનતમ યોગદાન હોવા છતાં, દેશ આબોહવા પરિવર્તનની ગંભીર અસરોનો સામનો કરી રહ્યો છે. 2024 માટે વિશ્વ બેંકના ડેટા અનુસાર, નેપાળનું વાર્ષિક માથાદીઠ કાર્બન ઉત્સર્જન આશરે 0.54 ટન છે. જ્યારે વૈશ્વિક સરેરાશ 4.67 ટન છે. ચીનમાં આ આંકડો 9.3 ટન અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં 13.6 ટન છે. નેપાળ દલીલ કરે છે કે તેણે હિમાલય, જંગલો, જૈવવિવિધતા અને કાર્બન સિંકના સંરક્ષણ દ્વારા વૈશ્વિક આબોહવા સંતુલનમાં ફાળો આપ્યો છે. તેથી, તેને ફક્ત આબોહવા પરિવર્તનથી પ્રભાવિત દેશ તરીકે જ નહીં, પણ આબોહવા સંતુલનમાં ફાળો આપનારા દેશ તરીકે પણ જોવું જોઈએ. તેના આધારે, નેપાળે ફંડના બોર્ડને વિનંતી મોકલી છે.
ચીનનો શું વાંક ?
1. સરહદ પારની આપત્તિમાં, થોડી મિનિટો પણ જીવન બચાવવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે. આ સમય લોકોને સલામત સ્થળે ખસેડવા અને મોટી સંખ્યામાં જીવન બચાવવા વચ્ચેનો તફાવત લાવી શક્યો હોત. પરંતુ ચીનને નેપાળ તરફથી સમયસર માહિતી મળી ન હતી. ચીને શરૂઆતમાં તેને ભૂકંપ માટે જવાબદાર ગણાવ્યું હતું. જોકે, USGSએ પાછળથી સૂચવ્યું કે તે સામાન્ય ભૂકંપ નહોતો, પરંતુ એક વિશાળ હિમનદી અને કાટમાળ ધરાશાયી થયો હતો.
2. ચીન આ સંવેદનશીલ પ્રદેશને બદલી રહ્યું છે. ચીન વિશ્વના સૌથી સંવેદનશીલ અને ભૂકંપની દ્રષ્ટિએ સંવેદનશીલ પર્વતીય પ્રદેશોમાંના એકમાં હાઇવે, રેલ્વે, ડેમ અને નવા શહેરો બનાવી રહ્યું છે. આવા બાંધકામ હિમાલય જેવા નાજુક પ્રદેશમાં પર્યાવરણીય અને ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય જોખમો વધારી શકે છે. ચીનના વૈજ્ઞાનિકોએ પહેલાથી જ ચેતવણીઓ જારી કરી હતી. તેઓએ અસ્થિર ઢોળાવ, નબળી જમીન અને એક વિસ્તારમાં ભૂસ્ખલન સાંકળ પ્રતિક્રિયા પેદા કરી શકે તેવા જોખમ તરફ ધ્યાન દોર્યું હતું. આ હોવા છતાં, બાંધકામ ચાલુ રહ્યું છે.
3. ચીને આપત્તિના સાચા સ્કેલને છુપાવ્યું. ચીની અહેવાલોમાં શરૂઆતમાં ફક્ત થોડા મૃત્યુની પુષ્ટિ થઈ હતી, જ્યારે તિબેટમાં સેંકડો ગુમ થયાના અહેવાલ હતા અને નેપાળમાં સરહદ પાર નુકસાન પણ દેખાઈ રહ્યું હતું. એવો આરોપ છે કે ચીને નવેમ્બર 2019માં COVID-19ના પ્રારંભિક તબક્કા દરમિયાન ઓનલાઈન માહિતી નિયંત્રણ અંગે પ્રશ્નો ઉભા થયા હતા તે જ રીતે માહિતીને નિયંત્રિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
નેપાળને ક્લાઈમેટ ફંડમાંથી કેટલા પૈસા મળી શકે ?
જોકે, નેપાળને કેટલી ચોક્કસ રકમ મળી શકે છે તે હજુ સુધી અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું નથી. ફંડના ભૂતપૂર્વ સહ-અધ્યક્ષ અને સભ્ય રિચાર્ડ શેરમનનો અંદાજ છે કે નેપાળને મહત્તમ $20 મિલિયન અથવા આશરે 3 અબજ રૂપિયા મળી શકે છે. જોકે, આ રકમ નેપાળ માટે ખૂબ ઓછી હશે. કારણ કે માર્ગ વિભાગના પ્રારંભિક અંદાજો સૂચવે છે કે ફક્ત ક્ષતિગ્રસ્ત રસ્તાઓ અને પુલોના પુનઃનિર્માણ માટે આશરે 50 અબજ નેપાળી રૂપિયાનો ખર્ચ થઈ શકે છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે સહાય મેળવવા માટે, તે વૈજ્ઞાનિક રીતે સાબિત કરવું પડશે કે રાસુવા પૂર અને તેના પરિણામે થયેલા વિનાશને આબોહવા પરિવર્તન સાથે જોડવામાં આવ્યા છે. આ માટે આપત્તિના કારણો અને નુકસાનનું વિગતવાર મૂલ્યાંકન કરવાની જરૂર પડશે. નેપાળે આ ઘટનાને અપવાદરૂપ અને ખાસ કેસ માનીને ફંડને સહાય માટે અપીલ કરી છે.
નુકસાન અને નુકસાન ભંડોળની સ્થિતિ શું છે?
સૌથી મોટો પડકાર ભંડોળની નાણાકીય ક્ષમતા છે. ફંડે $5 મિલિયનથી $20 મિલિયન સુધીની સહાય માટે 134 દેશો પાસેથી દરખાસ્તો મંગાવી છે અને 100થી વધુ દેશોએ લગભગ $3 અબજ સહાયની વિનંતી કરી છે. ફંડે આશરે $820 મિલિયન સહાય પૂરી પાડવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે. જ્યારે નિષ્ણાતો કહે છે કે તેના ખાતામાં ફક્ત $400 મિલિયન જમા થયા છે.
આ પણ વાંચોઃ Tim Cookના સ્થાને John Ternusએ સંભાળી Appleના CEOની કમાન, જાણો હવે શું બદલાશે?