પાકિસ્તાની સેના હાલના સમયમાં ઇતિહાસના સૌથી કપરા સમયમાંથી પસાર થઈ રહી છે. એક તરફ દેશ આર્થિક કંગાળિયત તરફ ધકેલાઈ રહ્યો છે, તો બીજી તરફ બલૂચિસ્તાન, ખૈબર પખ્તુનખ્વા (KP) અને પાક અધિકૃત કાશ્મીર (PoJK) માં પાકિસ્તાની સેના ગંભીર કમાન સંકટનો સામનો કરી રહી છે. સિંધુ નદીથી લઈને સ્કર્દુ સુધી સેનાનું ઓપરેશનલ નિયંત્રણ એટલું નબળું પડી ગયું છે કે હવે સૈનિકો માટે રાશન અને દારૂગોળો પહોંચાડવા માટે પણ હવાઈ માર્ગોનો સહારો લેવો પડી રહ્યો છે.
ગેરિસન વિસ્તારો સુધી સીમિત રહી ગઈ સેના
રિપોર્ટ અનુસાર, બલૂચિસ્તાન અને ખૈબર પખ્તુનખ્વા જેવા અશાંત વિસ્તારોમાં પાકિસ્તાની આર્મીનો પ્રભાવ હવે માત્ર ગેરીસન (સૈન્ય છાવણી) વિસ્તારો પૂરતો જ સીમિત રહી ગયો છે. સ્થાનિક સ્તરે સેના પ્રત્યે વધેલા અવિશ્વાસ અને આક્રોશને કારણે પાક સેનાની 11મી અને 12મી કોરની કમાન અસરકારક રીતે કામ કરી શકતી નથી. 1 જાન્યુઆરી 2024 થી અત્યાર સુધીમાં આ વિસ્તારોમાં સુરક્ષા દળો પર 1,730 થી વધુ હુમલા થઈ ચૂક્યા છે, જે દર્શાવે છે કે સ્થિતિ સંપૂર્ણપણે સેનાના હાથમાંથી બહાર નીકળી ગઈ છે.
PoJKમાં હોબાળો અને CPEC પર બ્રેક
પાક અધિકૃત કાશ્મીરમાં છેલ્લા 41 દિવસથી ચાલી રહેલા ઉગ્ર વિરોધ પ્રદર્શનોએ પાકિસ્તાન અને ચીનની ઊંઘ હરામ કરી દીધી છે. આ પ્રદર્શનોની સીધી અસર કરોડો ડોલરના પ્રોજેક્ટ 'ચીન-પાકિસ્તાનની આર્થિક કોરિડોર' (CPEC) પર પડી છે. સ્કર્દુ અને ગિલગિટ-બાલ્ટિસ્તાન તરફ જતા તમામ મુખ્ય માર્ગો બંધ હોવાને કારણે ચીની માલસામાનથી ભરેલા સેંકડો ટ્રકો રસ્તામાં જ ફસાયેલા છે. આનાથી પાકિસ્તાની સેનાની ઉત્તરીય સપ્લાય લાઇન સંપૂર્ણપણે તૂટી ગઈ છે.
જનરલ આસિમ મુનીર સામે 1971 જેવું સંકટ
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, વર્તમાન આર્મી ચીફ જનરલ આસિમ મુનીરના નેતૃત્વમાં પાકિસ્તાની સેના 1971ના ભારત-પાક યુદ્ધ પછીના સૌથી મોટા કમાન સંકટનો સામનો કરી રહી છે. સુરક્ષા દળો પર થતા સતત હુમલાઓને કારણે સૈનિકોનું મનોબળ સાવ તૂટી ગયું છે. જાફર એક્સપ્રેસ પર થયેલા ભયાનક હુમલા બાદ સેનાએ જોખમી વિસ્તારોમાં વધારાના સૈનિકો મોકલવાનું પણ બંધ કરી દીધું છે. એટલું જ નહીં, હુમલામાં ફસાયેલા સૈનિકોની મદદ માટે વધારાની ટુકડીઓ મોકલવામાં પણ સેના નિષ્ફળ રહી છે.
સૈનિકોના રાશન અને ભોજનમાં કાપ
પાકિસ્તાનની આર્થિક સ્થિતિ કેટલી ખરાબ છે તેનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે પાકિસ્તાનનું સંરક્ષણ બજેટ 10.8 અબજ ડોલર રાખવામાં આવ્યું છે, જેમાંથી લગભગ 3 અબજ ડોલર તો માત્ર પેન્શન ચૂકવવામાં જ વપરાઈ જશે. આ મર્યાદિત બજેટના કારણે સરહદ પર તૈનાત સૈનિકોના રાશનમાં કાપ મૂકવામાં આવ્યો છે અને ભોજનની ગુણવત્તા પણ ખૂબ જ ખરાબ થઈ ગઈ છે. ઉપરાંત, પાકિસ્તાન પાસે કોઈ વ્યૂહાત્મક તેલ ભંડાર નથી અને રિફાઇનરીઓ પણ ખાલી થવાને આરે છે.
આતંકવાદ વિરોધી ઓપરેશન્સ સંપૂર્ણ નિષ્ફળ
પાકિસ્તાની સેનાએ દેશમાં આતંકવાદ ખતમ કરવા માટે ઓપરેશન ઝર્બ-એ-અઝ્બ, ઓપરેશન અઝ્મ-એ-ઇસ્તેહકામ અને ઓપરેશન શાબાન જેવા અનેક મોટા સૈન્ય અભિયાનો ચલાવ્યા હતા. પરંતુ આ તમામ ઓપરેશનો જમીની સ્તરે નિષ્ફળ સાબિત થયા છે. આ અભિયાનોથી આતંકવાદ તો નાબૂદ ન થયો, પરંતુ સ્થાનિક જનતામાં સેના પ્રત્યે નફરત વધુ વધી ગઈ, જેના કારણે પાક સેનાએ સામાન્ય નાગરિકોનો ટેકો પણ ગુમાવી દીધો છે.
ચોતરફથી ઘેરાયેલી પાકિસ્તાની સેના પાસે હવે ન તો પૂરતા સંસાધનો બચ્યા છે અને ન તો સૈનિકોમાં લડવાનો ઉત્સાહ. PoJK નો વિદ્રોહ અને આર્થિક કંગાળિયત પાકિસ્તાનને એક મોટા આંતરિક વિખવાદ તરફ ધકેલી રહ્યા છે.
આ પણ વાંચો: US vs Iran: ઈઝરાયેલમાં ડઝનબંધ સૈન્ય વિમાનો તૈનાત, ઈરાન પર મેગા સ્ટ્રાઈકની તૈયારીમાં અમેરિકા
