આખા શહેરમાં એક વિચિત્ર દુર્ગંધ ફેલાઈ રહી છે. તે સડતી માછલીની ગંધ જેવી જ છે.
હવામાન પરિસ્થિતિઓની સમસ્યા
પાકિસ્તાનની આર્થિક રાજધાની, કરાચી, આજકાલ વિચિત્ર સમસ્યાનો સામનો કરી રહી છે. શહેરના ઘણા વિસ્તારોમાં, લોકો હવામાં માછલી જેવી તીવ્ર ગંધ અનુભવી રહ્યા છે. 16 સપ્ટેમ્બર, સવારે જ્યારે લોકો તેમના ઘરની બહાર નીકળ્યા, ત્યારે હવામાં એક વિચિત્ર ગંધ ફેલાઈ ગઈ. ઘણા લોકોએ તેને માછલી જેવી ગંધ તરીકે વર્ણવી છે. નિષ્ણાતોના મતે, કોઈ એક કારણ નથી. સમુદ્રમાં ફાયટોપ્લાંકટન નામના નાના જીવોના સડોમાંથી નીકળતી ગંધ અને વર્તમાન હવામાન પરિસ્થિતિઓ આ સમસ્યાને વધારી રહી છે.
વિઘટનશીલ દરિયાઈ જીવો
કરાચી એક દરિયાકાંઠાનું શહેર છે. સમુદ્રની સપાટી પર મોટી સંખ્યામાં સૂક્ષ્મ સીવીડ અને અન્ય સૂક્ષ્મ જીવો જોવા મળે છે. ફાયટોપ્લાંકટન આમાંનો એક છે. આ એટલા નાના છે કે તેઓ સામાન્ય રીતે નરી આંખે અદ્રશ્ય હોય છે. તેઓ દરિયાઈ ઇકોસિસ્ટમમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. તેઓ સમુદ્રની ખાદ્ય શૃંખલાનો આધાર બનાવે છે અને પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા ઓક્સિજન ઉત્પાદનમાં ફાળો આપે છે. મોટી સંખ્યામાં વૃદ્ધિ પામ્યા પછી, તેઓ સડવા લાગે છે ત્યારે સમસ્યા ઊભી થાય છે. તેમના ભંગાણ અને વિઘટન દરમિયાન, ચોક્કસ રસાયણો છોડવામાં આવે છે જે તીવ્ર અને અપ્રિય ગંધ પેદા કરી શકે છે. પાકિસ્તાની દરિયાઈ સંસાધન નિષ્ણાતોના મતે, કરાચીના સમુદ્રમાં હાલમાં ફાયટોપ્લાંકટનના વિઘટનની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે.
ચોમાસું પૂરું થતાં જ દુર્ગંધ કેમ શરૂ ?
કરાંચીનું હવામાન પણ સામેલ છે. ચોમાસા દરમિયાન, સમુદ્રના ઉપરના સ્તરોમાં ફાયટોપ્લાંકટનની સંખ્યા ઝડપથી વધી શકે છે. જ્યારે સપ્ટેમ્બરના મધ્યમાં ચોમાસું નબળું પડે છે, ત્યારે સમુદ્રની પરિસ્થિતિઓ બદલાય છે. આ સૂક્ષ્મજીવો મોટી સંખ્યામાં મૃત્યુ પામે છે અને વિઘટન થવા લાગે છે. આ પ્રક્રિયા સમુદ્રની આસપાસ દુર્ગંધ પેદા કરી શકે છે. પવનો આ ગંધને દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાંથી શહેરના અન્ય ભાગોમાં લઈ જાય છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે કરાચીમાં આ પરિસ્થિતિ પહેલા પણ બની હતી. 2024 માં શહેરના ઘણા ભાગોમાં આવી જ ગંધ અનુભવાઈ હતી.
પરંતુ સમુદ્ર એકમાત્ર ગુનેગાર નથી
જો ગંધ ફક્ત ક્ષીણ થતા ફાયટોપ્લાંકટનને કારણે થઈ હોત, તો સમસ્યા ફક્ત આસપાસના સમુદ્ર સુધી મર્યાદિત હોત. જો કે, આ વખતે, હવામાને પણ ભૂમિકા ભજવી હતી. દક્ષિણપૂર્વીય પવનો અને ધુમ્મસ શહેરના મોટા ભાગોમાં દુર્ગંધ ફેલાવી રહ્યા છે. આબોહવા પરિવર્તન નિષ્ણાતોએ પણ હવામાનને આ સમસ્યામાં એક મહત્વપૂર્ણ પરિબળ ગણાવ્યું. તેમના મતે, ભારતના જામનગર નજીક એક ઓછા દબાણવાળા વિસ્તાર પવનની પેટર્નને અસર કરી રહ્યો હતો. આનાથી કરાચી કિનારાની આસપાસ હવાના પરિભ્રમણમાં ફેરફાર થયો અને પ્રદૂષણ સાથે મળીને ધુમ્મસ જેવી પરિસ્થિતિ સર્જાઈ. દરિયામાંથી આવતી દુર્ગંધ અને તેને શહેરમાં લઈ જનારા પવનોએ સમસ્યાને વધુ તીવ્ર બનાવી દીધી હતી.
શું કરાચીના રહેવાસીઓને ચિંતા કરવાની જરૂર ?
હાલમાં, નિષ્ણાતોએ આ ઘટનાને કોઈ મોટી ઝેરી ગેસ અથવા ગંભીર રાસાયણિક આપત્તિ સાથે જોડતા કોઈ નક્કર પુરાવા શોધી કાઢ્યા નથી. જો કે, ધૂળ, પ્રદૂષણ અને તીવ્ર ગંધવાળી હવાના લાંબા સમય સુધી સંપર્કમાં રહેવાથી કેટલાક લોકોને અસ્વસ્થતા થઈ શકે છે. હાલમાં, આવી પરિસ્થિતિઓથી થતા કોઈ ગંભીર સ્વાસ્થ્ય જોખમોના કોઈ નક્કર પુરાવા નથી. જો કે, ધૂળવાળી હવા અને ગંધના સતત સંપર્કમાં રહેવાથી સાઇનસની સમસ્યાઓથી પીડાતા લોકોની સમસ્યાઓ વધુ ખરાબ થઈ શકે છે.