આ કરાર યુરોપની લાંબા સમયથી ચાલતી આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક નીતિની નબળાઈઓને ઉજાગર કરે છે.
યુરોપની પાકિસ્તાન નીતિ પર પ્રશ્નો
7 ઓગસ્ટ, 2026 ના રોજ, સાઉદી અરેબિયા, પાકિસ્તાન અને તુર્કીએ મક્કામાં મક્કા સંયુક્ત સંરક્ષણ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. કરાર અનુસાર, ત્રણ દેશોમાંથી એક પર કોઈપણ સશસ્ત્ર હુમલો ત્રણેય પર હુમલો માનવામાં આવશે. ત્રણેય દેશો સંરક્ષણ સહયોગ અને સામૂહિક અવરોધ વધારવા માટે પણ સંમત થયા હતા. બ્રસેલ્સ સિગ્નલ રિપોર્ટનો મુખ્ય પ્રશ્ન યુરોપની પાકિસ્તાન નીતિ પર ચિંતા કરે છે.
નાટો સાથે સરખામણી
અહેવાલ મુજબ, EU એ વર્ષોથી GSP અને વેપાર વ્યવસ્થા હેઠળ યુરોપિયન બજારોમાં ટેરિફ છૂટછાટો આપી છે. અહેવાલમાં દલીલ કરવામાં આવી છે કે યુરોપની આર્થિક સહાય અને વેપાર છૂટછાટો હોવા છતાં, પાકિસ્તાન હવે એક સુરક્ષા માળખાનો ભાગ બની ગયું છે જેમાં સાઉદી અરેબિયા અને નાટો સભ્ય તુર્કીનો પણ સમાવેશ થાય છે. મક્કા કરારની તુલના નાટોના સામૂહિક સંરક્ષણ સિદ્ધાંત સાથે કરવામાં આવી રહી છે, કારણ કે બંને કિસ્સાઓમાં એક સભ્ય પર હુમલો એક સામૂહિક સુરક્ષા મુદ્દો છે. જો કે, બંને પ્રણાલીઓ વચ્ચે નોંધપાત્ર તફાવત છે. મક્કા કરારમાં કોઈ વિગતવાર જાહેર લશ્કરી પ્રતિભાવ પદ્ધતિ સ્થાપિત કરવામાં આવી નથી, જ્યારે નાટોમાં દાયકાઓ જૂની સંયુક્ત લશ્કરી યોજના, કાયમી કમાન્ડ માળખું અને સ્થાપિત સામૂહિક સંરક્ષણ પ્રણાલી છે.
તુર્કીની બેવડી વ્યૂહાત્મક ભૂમિકા?
અહેવાલમાં નાટો સભ્ય તુર્કીની ભૂમિકા વિશે પણ પ્રશ્નો ઉભા થાય છે. તુર્કી હવે એક પ્રાદેશિક સુરક્ષા કરારનો ભાગ છે જેમાં પાકિસ્તાન અને સાઉદી અરેબિયા તેના ભાગીદાર છે. અહેવાલ મુજબ, આ યુરોપ માટે પ્રશ્ન ઉઠાવે છે કે પ્રાદેશિક કટોકટીની સ્થિતિમાં તુર્કી તેની નાટો જવાબદારીઓ અને આ નવા પ્રાદેશિક સુરક્ષા માળખાને કેવી રીતે સંતુલિત કરશે. જોકે, તુર્કીના અધિકારીઓએ આ કરારને રક્ષણાત્મક સ્વભાવનો ગણાવ્યો છે, અને કહ્યું છે કે તે કોઈપણ દેશ વિરુદ્ધ નિર્દેશિત નથી અથવા હાલના જોડાણોનો વિકલ્પ નથી.
મક્કા કરારની વાસ્તવિક અસર
મક્કા કરારની તાત્કાલિક અસરને ત્રણેય દેશો વચ્ચે વધતા સંરક્ષણ સહયોગ અને સામૂહિક સુરક્ષા સંકલન તરીકે જોવામાં આવે છે. સત્તાવાર રીતે, ત્રણેય દેશોએ તેને એક કરાર તરીકે વર્ણવ્યું છે જે પ્રાદેશિક શાંતિ, સ્થિરતા અને સામૂહિક અવરોધને મજબૂત બનાવે છે. બ્રસેલ્સ સિગ્નલ્સ તેને યુરોપ માટે વ્યૂહાત્મક ચેતવણી તરીકે જુએ છે. આ અહેવાલ પ્રશ્ન કરે છે કે પશ્ચિમ એશિયામાં નવા સુરક્ષા જોડાણો ઉભરી રહ્યા છે ત્યારે યુરોપ તેની આર્થિક નીતિઓ અને સુરક્ષા હિતોને કેટલી અસરકારક રીતે સંતુલિત કરી શકે છે. આમ, મક્કા સંરક્ષણ કરાર માત્ર સાઉદી અરેબિયા, પાકિસ્તાન અને તુર્કી વચ્ચેનો લશ્કરી કરાર નથી, પરંતુ બદલાતા પશ્ચિમ એશિયાઈ સુરક્ષા પરિદૃશ્યમાં યુરોપની ભૂમિકા વિશે નવી ચર્ચા પણ શરૂ કરે છે.
આ પણ વાંચોઃ યુદ્ધ દરમિયાન ખોરાક અને દવાનો પુરવઠો ન પહોંચતા જનજીવન થયુ લાચાર, એક ઈંડાની કિંમત 150 રૂપિયા