'ઓપરેશન સિંદૂર'માં S-400ના પ્રદર્શન પછી, પાંચ વધુ S-400 સિસ્ટમ્સ સપ્લાય કરવાનો પ્રસ્તાવ સામે આવ્યો છે.
ડિફેન્સ સિસ્ટમ્સ સપ્લાય કરવાની ઓફર
રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને ભારતને એક મુખ્ય સંરક્ષણ પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે. રશિયાનો ઉદ્દેશ્ય ભારત સાથે તેની સંરક્ષણ ભાગીદારીને આગલા સ્તર સુધી વધારવાનો છે. આ પ્રસ્તાવના કેન્દ્રમાં બે અત્યાધુનિક રશિયન સિસ્ટમ્સ છે. S-500 પ્રોમિથિયસ એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ અને Su-57 ફેલોન સ્ટીલ્થ ફાઇટર જેટ. દરમિયાન, ભારતીય વાયુસેનાના ટેન્ડરના જવાબમાં રશિયાએ પાંચ વધુ S-400 ટ્રાયમ્ફ એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ્સ સપ્લાય કરવાની ઓફર કરી છે.
મિસાઇલો સહિત અનેક ઘટકોનો સમાવેશ
ભારતીય સેવામાં S-400ને 'સુદર્શન' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન પાકિસ્તાન દ્વારા શરૂ કરાયેલા અનેક ખતરાઓ પર આ સિસ્ટમે સફળતાપૂર્વક કાબુ મેળવ્યો. S-400 સિસ્ટમમાં રડાર અને મિસાઇલો સહિત અનેક ઘટકોનો સમાવેશ થાય છે. તેની મિસાઇલો 400 કિલોમીટર સુધીની રેન્જ ધરાવે છે. તેની લાંબી રેન્જને કારણે, તે તેના પોતાના હવાઈ ક્ષેત્રમાં પણ દુશ્મનના વિમાનોને નિશાન બનાવી શકે છે. વેસ્ટર્ન એર કમાન્ડના ચીફ એર માર્શલ જિતેન્દ્ર મિશ્રાએ જણાવ્યું હતું કે S-400 એ સૌથી લાંબા અંતરની સપાટીથી હવામાં પ્રહાર કરતી મિસાઇલ લડાઈનો રેકોર્ડ બનાવ્યો હોવાની શક્યતા છે.
બહુ-સ્તરીય હવાઈ સંરક્ષણ નેટવર્ક
ભારતે 2018માં રશિયા સાથેના અગાઉના કરાર હેઠળ પાંચ S-400 સિસ્ટમનો ઓર્ડર આપ્યો હતો. ભારતને આમાંથી ચાર સિસ્ટમો પહેલાથી જ મળી ગઈ છે. જ્યારે પાંચમી અને અંતિમ સિસ્ટમ નવેમ્બર સુધીમાં ડિલિવર થવાની અપેક્ષા છે. હવે, રશિયાએ પાંચ વધુ S-400 સ્ક્વોડ્રન પહોંચાડવાની ઓફર કરી છે. નવા કરાર હેઠળ ડિલિવરી તેના હસ્તાક્ષર પછી લગભગ ત્રણ વર્ષ પછી શરૂ થવાની ધારણા છે. આ નવી સિસ્ટમો ભારતની પૂર્વ અને પશ્ચિમી સરહદો પર તૈનાત થવાની સંભાવના છે. આ દેશના બહુ-સ્તરીય હવાઈ સંરક્ષણ નેટવર્કને વધુ મજબૂત બનાવી શકે છે.
S-500 સામે ભારતના સ્વદેશી પ્રોજેક્ટ્સ
રશિયાનો આગામી મુખ્ય પ્રસ્તાવ S-500 પ્રોમિથિયસ છે. આ રશિયાની નવી લાંબા અંતરની હવાઈ અને મિસાઇલ સંરક્ષણ પ્રણાલી છે. રશિયા તેને ભારત-રશિયા હવાઈ સંરક્ષણ સહયોગના આગામી તબક્કા તરીકે રજૂ કરી રહ્યું છે. જો કે, ભારત અહીં એક મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્નનો સામનો કરે છે. ભારતનો પોતાનો બેલિસ્ટિક મિસાઇલ સંરક્ષણ કાર્યક્રમ પહેલાથી જ પ્રગતિ કરી રહ્યો છે. વધુમાં, પ્રોજેક્ટ કુશા દ્વારા સ્વદેશી લાંબા અંતરની હવાઈ સંરક્ષણ ક્ષમતા વિકસાવવામાં આવી રહી છે.
રશિયા પાસે S-500 અને Su-57 ઉપરાંત ઘણા પ્રસ્તાવ
રશિયાનો નવો સંરક્ષણ પ્રસ્તાવ ફક્ત S-500 અને Su-57 પૂરતો મર્યાદિત નથી. અહેવાલો અનુસાર, સંભવિત સહયોગના ક્ષેત્રમાં ઘણી અન્ય સિસ્ટમો અને કાર્યક્રમોનો સમાવેશ થાય છે.
વોરોનેઝ વ્યૂહાત્મક પ્રારંભિક ચેતવણી રડાર
ભારતમાં S-500 પ્રોમિથિયસનું સહ-ઉત્પાદન
સુખોઈ-57E ફેલોન સ્ટીલ્થ ફાઇટર
કાલિબ્ર ક્રુઝ મિસાઇલોથી સજ્જ કિલો-ક્લાસ સબમરીન
ભારતીય Su-30MKI કાફલા માટે સુપર સુખોઈ અપગ્રેડ પ્રોગ્રામ
મોટા Su-30MKI કાફલા અને રશિયન મૂળ કિલો-ક્લાસ સબમરીન માટે અપગ્રેડ પ્રોગ્રામ
આ પણ વાંચોઃ Sonia Gandhiના પુસ્તક Belonging પર પેંગ્વિનનો યુ-ટર્ન, પ્રકાશન ન કરવા પાછળ શું હતો ખુલાસો?, જાણો