બ્રિટન સરકારે બાળકોના સ્વાસ્થ્ય, શિક્ષણ અને માનસિક વિકાસને ધ્યાનમાં રાખીને શાળાઓમાં મોબાઇલ ફોન અને સોશિયલ મીડિયા ઉપયોગ પર કડક નિયંત્રણ લાવવાનો નિર્ણય લીધો છે. 19 જાન્યુઆરી, 2026ના રોજ જાહેર થયેલા આ નિર્ણયોનો મુખ્ય હેતુ એ છે કે ટેકનોલોજી બાળકોના જીવનને નિયંત્રિત ન કરે, પરંતુ તેમની મદદરૂપ બને.
શાળાઓમાં મોબાઇલ ફોન પર સંપૂર્ણ કડકાઈ
સરકારે સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે શાળાઓ “ફોન-મુક્ત” હોવી જોઈએ. તેનો અર્થ એ છે કે વિદ્યાર્થીઓએ વર્ગ દરમિયાન જ નહીં, પરંતુ વિરામ, બપોરના ભોજન સમયે અથવા શાળાના કોઈપણ સમયગાળા દરમિયાન મોબાઇલ ફોનનો ઉપયોગ ન કરવો જોઈએ. હકીકતમાં ઘણી શાળાઓમાં પહેલેથી જ ફોન અંગે નીતિ હતી, પરંતુ હવે તેનો કડક અમલ થશે. આ જવાબદારી હવે ઓફસ્ટેડ નામની સરકારી નિરીક્ષણ એજન્સીને સોંપવામાં આવી છે. ઓફસ્ટેડ દરેક શાળાની તપાસ દરમિયાન આ વાત નિશ્ચિત કરશે કે ફોન પ્રતિબંધ યોગ્ય રીતે અમલમાં છે કે નહીં. જે શાળાઓ આ નીતિ અમલમાં મુશ્કેલી અનુભવે છે, તેમને સરકાર તરફથી માર્ગદર્શન અને સહાય આપવામાં આવશે. શિક્ષણ સચિવે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે શાળાઓમાં ફોન માટે કોઈ બહાનું ચાલશે નહીં.
સોશિયલ મીડિયા માટે ઉંમર મર્યાદા અંગે વિચારણા
બીજું અને વધુ મહત્વપૂર્ણ પગલું સોશિયલ મીડિયાને લઈને છે. સરકાર હવે બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા ઉપયોગની યોગ્ય લઘુત્તમ ઉંમર નક્કી કરવા માટે રાષ્ટ્રીય પરામર્શ શરૂ કરી રહી છે. તેમાં ઓસ્ટ્રેલિયાની જેમ 16 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવાની શક્યતા પણ વિચારવામાં આવી રહી છે. આ પરામર્શ દરમિયાન અનેક મહત્વના પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવશે. ઉદાહરણ તરીકે, બાળકો નકલી એકાઉન્ટ બનાવીને ઉંમર મર્યાદા ટાળે નહીં તે માટે ઉંમર ચકાસણી કેવી રીતે વધુ મજબૂત બનાવી શકાય? હાલની “ડિજિટલ સંમતિની ઉંમર” શું ખરેખર પૂરતી છે? તેમજ સોશિયલ મીડિયા એપ્સમાં રહેલી વ્યસનકારક સુવિધાઓ—જેમ કે અનંત સ્ક્રોલિંગ, સ્ટ્રીક્સ અને સતત નોટિફિકેશન—પર પ્રતિબંધ અથવા મર્યાદા મૂકવી જોઈએ કે નહીં?
માતાપિતા અને સમાજની ભૂમિકા
સરકાર માને છે કે માત્ર કાયદા બનાવવાથી સમસ્યા ઉકેલાશે નહીં. તેથી માતાપિતાની ભૂમિકા પણ ખૂબ મહત્વની છે. સરળ પેરેન્ટલ કંટ્રોલ, સ્પષ્ટ સ્ક્રીન સમય માર્ગદર્શિકા અને બાળકો સાથે ખુલ્લી ચર્ચા—આ બધું જરૂરી માનવામાં આવે છે. સરકાર ટૂંક સમયમાં 5 થી 16 વર્ષની વયના બાળકો માટે નવી સ્ક્રીન સમય માર્ગદર્શિકા જાહેર કરવાની તૈયારીમાં છે. ટેકનોલોજી સેક્રેટરીએ જણાવ્યું કે ઓનલાઈન સેફ્ટી એક્ટથી પહેલેથી જ ઘણું સારું કામ થયું છે, છતાં વાલીઓ હજુ પણ ચિંતિત છે. આ કારણે દેશભરમાં બેઠકો યોજવામાં આવશે, જેમાં વાલીઓ, બાળકો અને સમાજના સભ્યો પોતાના અભિપ્રાયો રજૂ કરી શકશે. ઉનાળાની ઋતુ સુધીમાં આ ચર્ચાના પરિણામો સામે આવવાની શક્યતા છે.
બાળકો પર શું અસર પડશે?
સરકાર સ્વીકારે છે કે વધુ પડતો સ્ક્રીન સમય બાળકોના ધ્યાન, અભ્યાસ, મિત્રતા અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર નકારાત્મક અસર કરે છે. ફોન અને સોશિયલ મીડિયા પર નિયંત્રણથી બાળકો વધુ સમય વાસ્તવિક જીવનની પ્રવૃત્તિઓમાં વિતાવી શકશે—જેમ કે રમતગમત, વાંચન અને પરિવાર સાથેનો સમય. તેમ છતાં, કેટલાક લોકો માને છે કે સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ કરતાં સમજદારીભર્યું સંતુલન વધુ અસરકારક હોઈ શકે.
આ પણ વાંચો : Jammuમાં નકલી સરકારી નોકરી કૌભાંડનો ખુલાસો, 7 આરોપીઓ ઝડપાયા
