યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની US Supreme Court દ્વારા રાષ્ટ્રપતિ Donald Trumpના વ્યાપક વૈશ્વિક ટેરિફને રદ કરવામાં આવ્યા બાદ, ભારત–અમેરિકા વેપાર સંબંધો એક નવી અનિશ્ચિતતા તરફ વળ્યા છે. આ નિર્ણયના થોડા જ દિવસોમાં અમેરિકાના વાણિજ્ય સચિવ Howard Lutnick અચાનક New Delhi પહોંચ્યા, જેનાથી રાજકીય અને આર્થિક વર્તુળોમાં ચર્ચા તેજ બની ગઈ.
ઉદ્યોગ મંત્રી Piyush Goyal સાથે લંચ મીટિંગ
ગુરુવારે લુટનિકે ભારતના વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી Piyush Goyal સાથે લંચ મીટિંગ યોજી. આ બેઠકનો મુખ્ય હેતુ ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના વેપાર અને આર્થિક સહકારને વધુ મજબૂત બનાવવાનો હતો. બંને નેતાઓએ દ્વિપક્ષીય વેપાર, સપ્લાય ચેઇન, રોકાણ અને બજાર ઍક્સેસ જેવા મુદ્દાઓ પર વિગતવાર ચર્ચા કરી.
પિયુષ ગોયલે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર મુલાકાતની પુષ્ટિ કરી
ભારતમાં અમેરિકાના રાજદૂત સર્જિયો ગોર અને પિયુષ ગોયલે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર આ મુલાકાતની પુષ્ટિ કરી. ગોરે તેને “ખૂબ જ ઉપયોગી અને હકારાત્મક બેઠક” ગણાવી, જ્યારે ગોયલે જણાવ્યું કે ચર્ચા ખૂબ જ ઉત્પાદક રહી અને ભવિષ્યમાં વેપાર ભાગીદારી વિસ્તારવાની શક્યતાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું.
સુપ્રીમ કોર્ટનો નિર્ણય શું હતો?
20 ફેબ્રુઆરીના રોજ US સુપ્રીમ કોર્ટે આંતરરાષ્ટ્રીય કટોકટી આર્થિક શક્તિ અધિનિયમ હેઠળ ટ્રમ્પ સરકારે લાદેલા વ્યાપક વૈશ્વિક ટેરિફને બંધારણીય મર્યાદાઓના આધાર પર અમાન્ય ઠેરવ્યા. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે ટેરિફ નક્કી કરવાની મુખ્ય સત્તા અમેરિકી કોંગ્રેસ પાસે છે, માત્ર કારોબારી (રાષ્ટ્રપતિ) પાસે નહીં.
ટ્રમ્પ સરકારનો જવાબ
આ નિર્ણય પછી ટ્રમ્પે 1974ના વેપાર કાયદાની કલમ 122નો ઉપયોગ કરીને તમામ આયાતી માલ પર 10% નવો વૈશ્વિક ટેરિફ લાદ્યો. તેમણે આ દરને 15% સુધી વધારવાની પણ જાહેરાત કરી. હાલ 150 દિવસ માટે તમામ દેશો પર આ 10% ટેરિફ અમલમાં છે, જે MFN દરો ઉપરાંત લાગુ પડે છે.
ભારત–અમેરિકા વેપાર સોદા પર અસર
આ નિર્ણયથી બંને દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલી “વચગાળાની દ્વિપક્ષીય વેપાર સમજૂતી”ની સમયરેખા બદલાઈ ગઈ છે. અગાઉના સંયુક્ત નિવેદન અનુસાર, અમેરિકા ભારત પરના વધારાના ટેરિફ ઘટાડવા તૈયાર હતું, જ્યારે ભારત અમુક અમેરિકી ઉત્પાદનોને બજારમાં વિશેષ પ્રવેશ આપવાનું વિચારી રહ્યું હતું. પરંતુ હવે કોર્ટના ચુકાદા બાદ આ સમજૂતીને ફરીથી કાનૂની દૃષ્ટિએ ગોઠવવી પડશે. બંધારણીય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે હવે કોઈપણ ભારત–અમેરિકા ટેરિફ કરાર યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા નક્કી કરેલી બંધારણીય મર્યાદાઓની અંદર જ થવો પડશે. એટલે કે, કારોબારી સત્તા દ્વારા લેવામાં આવેલા નિર્ણયો પર ન્યાયિક નજર રહેશે.
આ અચાનક ભારત મુલાકાત ભલે ખાનગી કારણોસર
હોવર્ડ લુટનિકની આ અચાનક ભારત મુલાકાત ભલે ખાનગી કારણોસર પણ હોય, પરંતુ તેનો સમય અને સંદર્ભ સ્પષ્ટ રીતે બતાવે છે કે ભારત–અમેરિકા વેપાર સંબંધો એક મહત્વના વળાંક પર છે. આવનારા દિવસોમાં બંને દેશો કેવી રીતે નવી કાનૂની હકીકતોને ધ્યાનમાં રાખીને વેપાર સોદાને આગળ વધારશે, તે જોવાનું રસપ્રદ રહેશે.
આ પણ વાંચો ; Pakistan Afghanistan tension : પાકિસ્તાન–અફઘાનિસ્તાન સરહદે તણાવ ચરમસીમાએ, ‘ખુલ્લા યુદ્ધ’ના સંકેતો
