બાંગ્લાદેશના પદભ્રષ્ટ વડા પ્રધાન શેખ હસીનાને ગયા વર્ષના વિદ્યાર્થી વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન થયેલી હિંસા અને મૃત્યુ માટે દેશની આંતરરાષ્ટ્રીય ગુના ટ્રિબ્યુનલ (ICT) દ્વારા માનવતા વિરુદ્ધના ગુનાઓમાં દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા છે અને તેમને મૃત્યુદંડની સજા ફટકારવામાં આવી છે. આ નિર્ણય માત્ર શેખ હસીના જ નહીં પરંતુ તેમના પક્ષ, બાંગ્લાદેશ આવામી લીગના રાજકીય અસ્તિત્વ માટે પણ જોખમી છે. તેમના રાજકીય ભવિષ્યને બચાવવા માટે તેમની અને તેમની પાર્ટી પાસે કયા વિકલ્પો બાકી છે તે અંગે પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે.
કોર્ટમાં આત્મસમર્પણ કરવું પડશે
જ્યારે શેખ હસીના પાસે તકનીકી રીતે ICT દ્વારા આપવામાં આવેલી મૃત્યુદંડની સજા સામે અપીલ કરવાનો વિકલ્પ છે પણ તેની શરતો અત્યંત કડક છે. ICT કાયદાની કલમ 21 હેઠળ, મૃત્યુદંડની સજા પામેલા દોષીને ચુકાદાની તારીખથી 30 દિવસની અંદર ધરપકડ કરવી પડશે અથવા કોર્ટમાં આત્મસમર્પણ કરવું પડશે. તે પછી જ આંતરરાષ્ટ્રીય ગુના ટ્રિબ્યુનલના નિર્ણય સામે બાંગ્લાદેશ સુપ્રીમ કોર્ટના અપીલ વિભાગમાં અપીલ દાખલ કરી શકાય છે.
શેખ હસીના માટે હવે કયા વિકલ્પો બાકી છે?
શેખ હસીનાના કેસની અંતિમ તારીખ 17 ડિસેમ્બર, 2025 છે. જો તે આ તારીખ સુધીમાં બાંગ્લાદેશી કોર્ટ સમક્ષ આત્મસમર્પણ નહીં કરે અથવા ધરપકડ માટે હાજર નહીં થાય, તો અપીલ કરવાનો તેમનો કાનૂની અધિકાર આપમેળે સમાપ્ત થઈ જશે, અને મૃત્યુદંડ અંતિમ બનશે. બાંગ્લાદેશ સુપ્રીમ કોર્ટને 60 દિવસની અંદર અપીલ પર પોતાનો ચુકાદો આપવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે, એટલે કે હસીનાના કેસમાં, આ તારીખ 15 ફેબ્રુઆરી, 2026 સુધી હોઈ શકે છે.
આગામી 30 દિવસ હસીના અને અવામી લીગના રાજકીય અસ્તિત્વ માટે મહત્વપૂર્ણ
શેખ હસીનાએ આઈસીટીને "બનાવટી અને છેતરપિંડીવાળી કઠપૂતળી કોર્ટ" ગણાવી છે અને ભારતમાં આશ્રય લઇ રહ્યા છે, તેથી તે બાંગ્લાદેશ પરત ફરીને ત્યાંની કોર્ટમાં ધરપકડ કરવા અથવા શરણાગતિ સ્વીકારે તેવી શક્યતા ખૂબ જ ઓછી છે. જો આવું નહીં થાય, તો હસીનાનું રાજકીય પુનરાગમન વર્ચ્યુઅલ રીતે અશક્ય બનશે, પરંતુ સમગ્ર અવામી લીગ પરના પ્રતિબંધને પડકારવાનો કાનૂની માર્ગ પણ કાયમ માટે બંધ થઈ જશે. આનો અર્થ એ છે કે આગામી 30 દિવસ હસીના અને અવામી લીગના રાજકીય અસ્તિત્વ માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
શેખ હસીનાએ આઈસીટીને 'બનાવટી કોર્ટ' ગણાવી
શેખ હસીનાએ બાંગ્લાદેશના આંતરરાષ્ટ્રીય ગુના ટ્રિબ્યુનલ દ્વારા આપવામાં આવેલી મૃત્યુદંડની સજાને પક્ષપાતી, રાજકીય રીતે પ્રેરિત અને ગેરકાયદેસર ગણાવી છે. તેમણે કહ્યું કે આ નિર્ણય "બનાવટી અને કહેવાતી કોર્ટ" તરફથી આવ્યો છે જેનો કોઈ આદેશ નથી. વિદ્યાર્થી આંદોલન હિંસક બન્યા બાદ 5 ઓગસ્ટ, 2024 ના રોજ અવામી લીગના વડા શેખ હસીનાને બાંગ્લાદેશ છોડવાની ફરજ પડી હતી. ત્યારથી તેઓ ભારતમાં આશ્રય લઈ રહ્યા છે.
