કંગાળ પાકિસ્તાનને IMF પાસેથી લોન મળી, પરંતુ આ શરતો કરશે બરબાદ?

• આર્થિક સંકટમાંથી પસાર થઈ રહેલા પાકિસ્તાનને મોટી રાહત મળી
  
• IMFએ ઘણી આજીજી બાદ વડાપ્રધાન શાહબાઝ શરીફને મદદ કરી
• પાકિસ્તાનને આપવામાં આવેલા આ ત્રણ અબજ ડોલરમાં ઘણી શરતો મુકવામાં આવી

આર્થિક સંકટમાંથી પસાર થઈ રહેલા પાકિસ્તાનને મોટી રાહત મળી છે. IMFએ તેને 3 અબજ ડોલરની લોન આપી છે. IMFએ ઘણી આજીજી બાદ વડાપ્રધાન શાહબાઝ શરીફને મદદ કરી છે. તે બધા જાણે છે કે પાકિસ્તાન છેલ્લા કેટલાક સમયથી ઘણી આર્થિક પરિસ્થિતિમાંથી પસાર થઈ રહ્યું હતું અને IMF પાસેથી મદદ મેળવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું હતું. એક દિવસ પહેલા IMFએ તેમને ત્રણ અબજ ડોલરની લાઈફલાઈન આપી છે.

છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી પાકિસ્તાન અને IMF વચ્ચે સમજૂતીને લઈને વાતચીત ચાલી રહી હતી. આ પૈસા પાકિસ્તાનને એક્સટેન્ડેડ ફંડ ફેસિલિટી તરીકે આપવામાં આવ્યા નથી. IMFએ ઈમરજન્સી બેલઆઉટ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. તેણે પાકિસ્તાનને ઈમરજન્સી પૈસા આપવાનો પ્રયાસ કર્યો છે નહીં તો પાકિસ્તાન સંપૂર્ણ રીતે બરબાદ થઈ શક્યું હોત.

પરંતુ અહીં પણ પાકિસ્તાનને આપવામાં આવેલા આ ત્રણ અબજ ડોલરમાં ઘણી શરતો મુકવામાં આવી છે જેના કારણે ફરી પાકિસ્તાનને ઘણી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં આખરે તે સ્થિતિ શું છે અને તેનાથી પાકિસ્તાનની મુશ્કેલી કેમ વધી શકે છે.

સ્ટેન્ડ બાય એગ્રીમેન્ટ હેઠળ 3 અબજ ડોલરની લોન

IMFએ પાકિસ્તાન સાથે સ્ટેન્ડ-બાય એગ્રીમેન્ટ કર્યું છે જેના હેઠળ તેને 3 અબજ ડોલરની લોન આપવામાં આવી છે. IMFનું કહેવું છે કે આના કારણે પાકિસ્તાનમાં ચાલી રહેલ બેલેન્સ ઓફ પેમેન્ટની કટોકટી અમુક હદ સુધી સુધરી શકે છે અને સાથે જ પાકિસ્તાન પાસેનો વિદેશી મુદ્રા ભંડાર સંપૂર્ણપણે ખતમ થઈ ગયો છે તેને થોડી મદદ પણ મળી શકે છે. તમને જણાવી દઈએ કે IMF પાકિસ્તાનને આ પૈસા એક જ વારમાં નહીં આપે પરંતુ 9 મહિનામાં ટુકડાઓમાં આપશે.

IMFએ અપેક્ષા કરતાં વધુ પૈસા આપ્યા

પહેલા એવું કહેવામાં આવી રહ્યું હતું કે પાકિસ્તાનને 2.5 બિલિયન ડોલર મળી શકે છે પરંતુ IMFએ તેને અપેક્ષા કરતા વધુ પૈસા આપ્યા છે. પરંતુ આમાં સૌથી મોટી વાત એ છે કે જ્યારે IMF કોઈને પૈસા આપે છે ત્યારે તે ઘણી શરતો રાખે છે. IMFએ એક નિવેદન જારી કરીને કહ્યું છે કે પાકિસ્તાન સરકારે બિનજરૂરી ખર્ચ ન કરવો જોઈએ. આ પૈસાનો ઉપયોગ જ્યાં તેની સૌથી વધુ જરૂર હોય ત્યાં કરો. પાકિસ્તાનની સરકાર તેના લોકોને ઘણી સબસિડી આપતી હતી તેણે તે બધી વસ્તુઓ બંધ કરવી પડશે.

IMF દ્વારા શું શરતો નક્કી કરવામાં આવી હતી?

સરકાર દ્વારા પાવર સેક્ટરમાં આપવામાં આવતી સબસિડી હવે નાબૂદ કરવી પડશે. લોકોએ હવે સંપૂર્ણ બિલ ચૂકવવું પડશે.

પાકિસ્તાનની સેન્ટ્રલ બેંકે આયાત પ્રતિબંધ હટાવવો પડશે. આમાં શું થાય છે કે જ્યારે કોઈ દેશ પાસે કોઈ વિદેશી હૂંડિયામણ અનામત નથી, ત્યારે તે વિદેશમાંથી ઘણો ઓર્ડર કરી શકતો નથી કારણ કે જો તે ઓર્ડર આપે છે. તો તેણે ડોલરમાં ચૂકવણી કરવી પડશે પરંતુ સરકાર પાસે ડોલર બિલકુલ નથી.

IMFએ પાકિસ્તાનની સેન્ટ્રલ બેંકને કહ્યું છે કે તમારે તમારા પર લાગેલા તમામ આયાત પ્રતિબંધો દૂર કરવા પડશે. આની સાથે સમસ્યા એ છે કે તેને હટાવ્યા બાદ ધનિક લોકો ઘણો ઓર્ડર આપવાનું શરૂ કરશે. તો પાકિસ્તાન તે ચુકવણી ક્યાંથી કરશે કારણ કે તેની પાસે ફક્ત ત્રણ અબજ ડોલર છે. પાકિસ્તાન પાસે 3.5 બિલિયન ડોલરનું રિઝર્વ બાકી છે.

IMFએ બીજી શરત મૂકી છે કે તમારે તમારી કરન્સીને માર્કેટ રેટ પર લાવવી પડશે. તમે તેને નિયંત્રિત કરી શકતા નથી. આ સિવાય વ્યાજ દર વધારવો પડશે. હાલમાં તે 22 ટકા છે. IMFએ કહ્યું છે કે જે કંપનીઓ ખોટમાં જઈ રહી છે તેનું ખાનગીકરણ કરો.

આ સ્થિતિઓને કારણે પાકિસ્તાનનો નાશ થશે

આ તમામ સ્થિતિઓને કારણે વિપક્ષી પાર્ટીઓ અને નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આના કારણે પાકિસ્તાન બરબાદ થઈ શકે છે. ત્યાંના લોકો બરબાદ થઈ જશે. આવી સ્થિતિમાં બીજો પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે મળેલી લોન પૂરતી છે કે કેમ? હકીકતમાં IMFએ પાકિસ્તાનને અપેક્ષા કરતાં વધુ નાણાં આપ્યાં છે. તેણે 2.5 અબજ ડોલરની માંગણી કરી હતી પરંતુ IMFએ 3 અબજ ડોલરની મદદ કરી હતી.