ભારત શરૂઆતથી જ 'બેલ્ટ એન્ડ રોડ ઇનિશિયેટિવ'નો વિરોધ કરી રહ્યું છે. ભારત સ્પષ્ટપણે કહી રહ્યું છે કે તે કોઈપણ પ્રોજેક્ટને સ્વીકારશે નહીં જે તેની સાર્વભૌમત્વ અને પ્રાદેશિક અખંડિતતાનું ઉલ્લંઘન કરે.
હકીકતમાં ચીન-પાકિસ્તાન ઇકોનોમિક કોરિડોર (CPEC), બેલ્ટ એન્ડ રોડ ઇનિશિયેટિવનો એક મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ, પાકિસ્તાનના કબજા હેઠળના કાશ્મીર (PoK)માંથી પસાર થાય છે જેને ભારત તેનો અભિન્ન ભાગ માને છે. ભારત આ ક્ષેત્રમાં આર્થિક ગતિવિધિઓમાં ચીનની સંડોવણી સામે વાંધો ઉઠાવી રહ્યું છે.
BRI સમિટમાં ભારત ભાગ નહીં લે
રિપોર્ટ અનુસાર, વિવાદાસ્પદ CPEC (ચીન-પાકિસ્તાન ઈકોનોમિક કોરિડોર) પ્રોજેક્ટને લઈને સાર્વભૌમત્વના મુદ્દાઓ પર પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કરતા ભારતે બેલ્ટ એન્ડ રોડ ઈનિશિએટિવના સમિટમાં ભાગ લેવાનો ફરી એકવાર ઈન્કાર કરી દીધો છે. આ સતત ત્રીજી વખત છે જ્યારે ભારત BRI સમિટનો બહિષ્કાર કરી રહ્યું છે.
ચીન દ્વારા આયોજિત બે દિવસીય બેલ્ટ એન્ડ રોડ ફોરમ ફોર ઇન્ટરનેશનલ કોઓપરેશન (BRFIC)નું આયોજન એવા સમયે કરવામાં આવ્યું છે જ્યારે ચીન પર શ્રીલંકા, માલદીવ્સ, પાકિસ્તાન, જિબુટી અને બાંગ્લાદેશ જેવા નાના દેશોને દેવાની જાળમાં ફસાવવાનો આરોપ લગાવવામાં આવી રહ્યો છે. ઘણી ટીકા થઈ રહી છે.
અગાઉ 2017 અને 2019માં ચીને તેની મેગા ગ્લોબલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પહેલ હેઠળ બે આંતરરાષ્ટ્રીય પરિષદોનું આયોજન કર્યું હતું. પરંતુ ભારતે આ બંને બેઠકમાં ભાગ લેવાનો ઈન્કાર કરી દીધો હતો. સત્તાવાર સૂત્રોએ જણાવ્યું છે કે છેલ્લી બે BRI કોન્ફરન્સની જેમ આ વર્ષે પણ ભારત BRI કોન્ફરન્સનો બહિષ્કાર કરશે.
શા માટે ભારત BRIનો વિરોધ કરી રહ્યું છે?
ભારત બીઆરઆઈ પ્રોજેક્ટ હેઠળ બની રહેલા સીપીઈસીનો પણ વિરોધ કરી રહ્યું છે કારણ કે બીઆરઆઈના બહાના હેઠળ ચીનના સૈનિકોની હાજરી પાકિસ્તાનના કબજા હેઠળના કાશ્મીરમાં હંમેશા રહેશે. જે ભારત માટે કોઈ વ્યૂહાત્મક ખતરાથી ઓછું નથી.
CPEC પ્રોજેક્ટ હેઠળ ચીન કાશગર થઈને પાકિસ્તાનના દક્ષિણ-પશ્ચિમ પ્રાંત બલૂચિસ્તાનના ગ્વાદર બંદરે પહોંચશે. જેના કારણે અરબી સમુદ્રમાં ચીનની પહોંચ સુનિશ્ચિત થશે. આ ઉપરાંત, CPEC ગિલગિટ બાલ્ટિસ્તાન ક્ષેત્રમાં પણ પ્રવેશ કરે છે જે પાકિસ્તાનના કબજા હેઠળના કાશ્મીરનો સૌથી ઉત્તરીય વિસ્તાર છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ પ્રોજેક્ટની મદદથી ચીન કાશ્મીરમાં ત્રીજી શક્તિ બનવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
હિંદ મહાસાગરમાં ચીનની સ્ટ્રીંગ ઓફ પર્લ નીતિ પણ ચીનના સિલ્ક રૂટનો એક ભાગ છે, જેને બેલ્ટ એન્ડ રોડ ઇનિશિયેટિવ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
જો કે ચીન આ આરોપોને ફગાવી રહ્યું છે. ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગનું કહેવું છે કે BRIનો હેતુ ન તો ચીનના ભૌગોલિક રાજકીય ઉદ્દેશ્યોને આગળ ધપાવવાનો છે કે ન તો કોઈ જૂથ બનાવવાનો છે. તેમનું કહેવું છે કે આ પ્રોજેક્ટથી આખી દુનિયાને ફાયદો થશે.
વિશાળ રોકાણ
ચીન આ પ્રોજેક્ટમાં ભારે રોકાણ કરી રહ્યું છે. અમેરિકન અખબાર વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલના અહેવાલ મુજબ, મે 2023 સુધીમાં ચીને આ પ્રોજેક્ટ પર 1 ટ્રિલિયન રૂપિયાથી વધુનો ખર્ચ કર્યો છે. તે જ સમયે, થિંક ટેન્ક સંસ્થા કાઉન્સિલ ઓન ફોરેન રિલેશન્સ (CFR)એ નિષ્ણાતોના હવાલાથી કહ્યું છે કે ચીન આ પ્રોજેક્ટ પર 8 ટ્રિલિયન ડોલર સુધીનો ખર્ચ કરી શકે છે.
બેલ્ટ એન્ડ રોડ પ્રોજેક્ટની મદદથી ચીન વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થા પર પોતાની પકડ વધુ ઊંડી કરવા માંગે છે. આના માધ્યમથી ચીન મધ્ય એશિયા અને પશ્ચિમ એશિયા થઈને પર્સિયન ગલ્ફ અને ભૂમધ્ય સમુદ્ર સાથે સીધું જોડાઈ જશે. આ સિવાય આ પ્રોજેક્ટ ચીનને દક્ષિણપૂર્વ એશિયા, દક્ષિણ એશિયા અને હિંદ મહાસાગર સાથે પણ જોડશે. BRI પ્રોજેક્ટ વિશ્વની બે તૃતીયાંશ વસ્તીને ચીનની અર્થવ્યવસ્થા સાથે સીધી રીતે જોડશે. તેની મદદથી ચીન તેના ઉત્પાદનો વિશ્વના બજારોમાં સરળતાથી પહોંચાડી શકશે.
