કીડીઓથી પર્યાવરણને ખતરો, સ્થાનિક પ્રજાતિઓ પર સંકટ

• દુનિયાભરમાં 20 હજાર લાખ કરોડ કીડીઓ
  
  
  
• સમગ્ર વિશ્વમાં હાલ કીડીઓની વિવિધ 17 હજાર પ્રજાતિઓ અસ્તિત્વમાં છે
• એન્ટાર્કટિકા ખંડને છોડી દઇએ તો દુનિયાના લગભગ તમામ ભાગમાં કીડીઓ મળી આવે છે

કીડીઓથી પર્યાવરણને ખતરો પેદા થઇ શકે? શું કીડીઓ પર્યાવરણને નુકસાન કરી શકે તેમ છે? આ સવાલનો જવાબ આપણે બધા નામાં જ આપીશું પણ તાજેતરમાં થયેલા એક અભ્યાસ અનુસાર કીડીઓ પર્યાવરણ માટે ખતરનાક છે. યુનિવર્સિટી ઓફ કાર્ડિફ દ્વારા કરાયેલા એક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે આક્રમક પ્રવાસી કીડીઓ સંસાધનો માટે સ્પર્ધા કરીને તેમના શિકાર મારફત સ્થાનિક પ્રજાતિઓની સંખ્યાને 53 ટકા જેટલી ઘટાડી શકે છે. એન્ટાર્કટિકા ખંડને છોડી દઇએ તો દુનિયાના લગભગ તમામ ભાગમાં કીડીઓ મળી આવે છે. કીડીઓ પારિસ્થિતિક તંત્રની સ્થિરતાને જાળવી રાખવામાં ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.

તેમની વસ્તી વિશે કરાયેલા એક અભ્યાસથી જાણવા મળ્યું છે કે દુનિયાભરમાં લગભગ 20 હજાર લાખ કરોડ કિડીઓ છે. દુનિયાભરમાં તેમની 17 હજાર કરતા વધારે પ્રજાતિઓના અસ્તિત્વની જાણકારી મળી છે. આ આક્રમક કીડીઓ વૈશ્વિક વેપાર મારફત માનવીઓ દ્વારા નવા સ્થાનો સુધી પહોંચી છે. પોતાની ગજબની અનુકૂલન ક્ષમતા મારફત તે દુનિયાભરના અલગ-અલગ વાતાવરણમાં રહેવા માટે સક્ષમ અને લાયક બની છે. અભ્યાસ દ્વારા જાણવા મળ્યું છે કે કીડીઓના આક્રમણ બાદ ક્ષેત્રમાં જીવોની કુલ સંખ્યા લગભગ 42 ટકા ઘટી ગઇ હતી. જ્યારે પ્રજાતિઓની વૈવિધ્યતામાં પણ સરેરાશ 53 ટકાની કમી આવી છે.

પારિસ્થિતિક તંત્ર માટે જરૂરી

સંશોધકોનું કહેવું છે કે કીડીઓ ખૂબ જ સામાજિક જીવ છે અને પારિસ્થિતિક તંત્રને યોગ્ય રીતે જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે. સામાન્ય રીતે આક્રમક કીડીઓ સ્થાનિક પ્રજાતિઓનો શિકાર કરીને તેમની સાથે સ્પર્ધા કરીને તેમના માટે વસ્તુઓ મુશ્કેલ બનાવી દે છે. જે તેમની વૈવિધ્યતાને ઓછી કરી શકે છે.

આક્રમક કીડીઓ મોટો પડકાર

આક્રમક કીડીઓનો પ્રભાવ અલગ-અલગ સ્થળો પર અને વિવિધ પ્રકારના જીવો વચ્ચે અલગ-અલગ હોઇ શકે છે. જેમ કે પક્ષીઓ આક્રમક કીડીઓથી ખૂબ વધારે પ્રભાવિત થઇ શકે છે. જ્યારે સસ્તન અથવા કીટકોના કેટલાક જૂથ તેમનાથી એટલા વધુ પ્રભાવિત થતા નથી. દુનિયાના ઘણાં વિસ્તારોમાં જ્યારે મૂળ જૈવ વૈવિધ્યતાને સંરક્ષિત કરવાના પ્રયાસોને જોવામાં આવે તો કીડીઓનું આક્રમણ ખરેખર એક મોટો પડકાર છે.