અમેરિકી કોર્ટમાં અદાણી પર કયા આરોપો મુકાયા છે? હવે વ્હાઇટ હાઉસ તરફથી એક નવું નિવેદન સામે આવ્યું છે કે આ આરોપો બાદ ભારત-અમેરિકા સંબંધો પર કેવી અસર પડી શકે છે.
અમેરિકી કોર્ટ દ્વારા ભારતીય ઉદ્યોગપતિ ગૌતમ અદાણી પર લગાવવામાં આવેલા આરોપો બાદ ભારત-અમેરિકાના સંબંધોમાં તણાવની શક્યતા વધી ગઈ છે. હાલમાં ભારત અને અમેરિકા વ્યૂહાત્મક ભાગીદારો છે. આવી સ્થિતિમાં, બંને દેશો આ મુદ્દે હિંમતભર્યા પગલાં લઈ રહ્યા છે. અમેરિકાના આઉટગોઇંગ પ્રેસિડેન્ટ જો બિડેનના વહીવટીતંત્રે ભારતીય ઉદ્યોગપતિ પર આવા આક્ષેપો કરીને નવા ચૂંટાયેલા રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ માટે મોટો પડકાર ઉભો કર્યો છે. ચાલો હવે તમને જણાવીએ કે ગૌતમ અદાણી પર અમેરિકન કોર્ટમાં કયા આરોપો મુકવામાં આવ્યા છે અને આ પછી અમેરિકન વ્હાઇટ હાઉસનું લેટેસ્ટ નિવેદન શું છે?
ગૌતમ અદાણી પર આરોપો
ભારતમાં સોલાર પાવર કોન્ટ્રાક્ટ જીતવા માટે અનુકૂળ શરતોના બદલામાં ભારતીય અધિકારીઓને $265 મિલિયન (આશરે રૂ. 2,200 કરોડ)ની લાંચ ચૂકવવામાં કથિત રીતે સામેલ હોવાનો યુએસ પ્રોસિક્યુટર્સ દ્વારા ઉદ્યોગપતિ ગૌતમ અદાણી પર આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે. યુએસ જસ્ટિસ ડિપાર્ટમેન્ટે ભારતના બીજા સૌથી ધનિક વ્યક્તિ અદાણી અને તેમના ભત્રીજા સાગર અદાણી સહિત સાત અન્ય લોકો પર આંધ્ર પ્રદેશ અને ઓડિશાના અધિકારીઓને મોંઘી સોલાર પાવર ખરીદવા માટે લાંચ આપવાનો આરોપ મૂક્યો છે. જો કે આમાં અધિકારીઓના નામનો ખુલાસો કરવામાં આવ્યો નથી. આ પ્રોજેક્ટ્સથી 20 વર્ષમાં જૂથ માટે $2 બિલિયનથી વધુનો નફો થવાની અપેક્ષા છે.
અમેરિકાએ 2022માં તપાસ શરૂ કરી હતી
પ્રોસિક્યુટર્સે કહ્યું કે યુએસએ 2022માં આ મામલે તપાસ શરૂ કરી હતી. તેમણે આક્ષેપ કર્યો હતો કે જૂથે કંપનીની લાંચ વિરોધી પ્રવૃત્તિઓ અને નીતિઓ વિશે ખોટી અને ભ્રામક માહિતી આપીને અન્ય સહિત અમેરિકન કંપનીઓ પાસેથી લોન અને બોન્ડ દ્વારા $2 બિલિયન એકત્ર કર્યા હતા. તેમજ લાંચ અંગેની તપાસ અંગે પણ ગ્રુપે સાચી માહિતી આપી ન હતી. યુએસ કાયદો વિદેશી દેશોને તેમના રોકાણકારો અથવા બજારો સાથે સંકળાયેલા કેસોમાં ભ્રષ્ટાચારના આરોપોને અનુસરવાની મંજૂરી આપે છે. દરમિયાન, અદાણી જૂથે તમામ આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે અને તેમને પાયાવિહોણા ગણાવ્યા છે.
અદાણીની આ કંપનીઓ પર આક્ષેપો છે
આરોપો અનુસાર, અદાણી ગ્રૂપની ગ્રીન એનર્જી આર્મ અદાણી ગ્રીન એનર્જીએ જાહેર ક્ષેત્રની સોલાર એનર્જી કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (SECI) દ્વારા આમંત્રિત કરેલી બિડમાં 2021માં 8,000 મેગાવોટ પાવર સપ્લાય કરવાની બિડ જીતી હતી. આ ટેન્ડરમાં નવી દિલ્હીની એઝ્યુર પાવરે ચાર ગીગાવોટના સપ્લાય માટે બિડ જીતી હતી. એઝ્યુર પાવરની સાથે, કેનેડાના પબ્લિક પેન્શન ફંડ CDPQ ના અધિકારીઓનું પણ આ કેસમાં નામ છે. યુએસ એટર્ની ઑફિસના જણાવ્યા અનુસાર, SECI અદાણી અને એઝ્યુર સાથે કરાર કરાયેલા ભાવે પાવર માટે ખરીદદાર શોધવામાં નિષ્ફળ રહી હતી. અદાણી 2021 અને 2022માં સરકારી અધિકારીઓને વ્યક્તિગત રીતે મળ્યા હતા અને તેમને SECI સાથે પાવર વેચાણ કરાર કરવા માટે લાંચની ઓફર કરી હતી. લાંચના વચનને પગલે, આંધ્રપ્રદેશ, ઓડિશા, તમિલનાડુ અને છત્તીસગઢમાં વીજ વિતરણ કંપનીઓએ SECI સાથે સમાધાન કર્યું.
અધિકારીઓને લાંચ આપવામાં આવી હતી
અમેરિકી વકીલોએ આરોપ લગાવ્યો છે કે આંધ્ર પ્રદેશ રાજ્ય સરકારના એક અધિકારીને પ્રતિ મેગાવોટ 25 લાખ રૂપિયા ચૂકવવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ રાજ્ય SECI પાસેથી 7,000 મેગાવોટ (7 GW) સોલાર પાવર ખરીદવા સંમત થયું. ઓડિશાએ પણ આ જ રીતે 500 મેગાવોટ પાવર ખરીદ્યો હતો. અદાણી ગ્રુપે તમામ આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે અને તેમને પાયાવિહોણા ગણાવ્યા છે. જૂથે અદાણી ગ્રીન એનર્જી લિમિટેડના $600 મિલિયનના બોન્ડ રદ કર્યા છે. આ મામલો પ્રકાશમાં આવે તે પહેલા આ મુદ્દાને ત્રણ વખત સબસ્ક્રાઈબ કરવામાં આવ્યો હતો. ગ્રૂપના પ્રવક્તાએ એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે, યુએસ ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ જસ્ટિસ અને યુએસ સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ કમિશન દ્વારા અદાણી ગ્રીનના ડિરેક્ટરો વિરુદ્ધ કરવામાં આવેલા આરોપો પાયાવિહોણા છે. આ સમાચારો છતાં શેરબજારમાં અદાણી ગ્રુપના શેરમાં જોરદાર ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે.
26 અબજ ડોલરનું નુકસાન
આ આરોપો પછી, અદાણી ગ્રુપની દસ લિસ્ટેડ કંપનીઓના માર્કેટ વેલ્યુએશનમાં લગભગ $26 બિલિયન (રૂ. 2.19 લાખ કરોડ)નું નુકસાન થયું છે. જાન્યુઆરી 2023 માં હિન્ડેનબર્ગના અહેવાલ પછી બજાર મૂલ્યાંકનમાં આ ઘટાડા કરતાં બમણા કરતાં વધુ છે. ફરિયાદીઓએ અદાણી, 62, અને અદાણી ગ્રીન એનર્જી લિમિટેડના બે એક્ઝિક્યુટિવ્સ, તેમના ભત્રીજા સાગર આર. અદાણી અને સીઈઓ વિનીત એસ. જૈન પર આ કેસમાં રોકાણકારોને છેતરવાના કાવતરાનો આરોપ મૂક્યો છે. ત્રણેય પર અન્ય પાંચ પ્રતિવાદીઓની મદદથી આ યોજનાને અંજામ આપવાનો આરોપ છે. તેના પર ફોરેન કરપ્ટ એક્ટિવિટી એક્ટ (FCPA) અને ન્યાયમાં અવરોધના આરોપોનો સામનો કરવો પડે છે.
અદાણી પર વ્યક્તિગત આક્ષેપો
આ કેસમાં ગૌતમ અદાણી પર અંગત આક્ષેપો પણ કરવામાં આવ્યા છે. ફરિયાદીઓએ દાવો કર્યો છે કે અદાણી વ્યક્તિગત રીતે સરકારી અધિકારી સાથે ઘણી વખત મળ્યા હતા. ફરિયાદીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આ અંગે પ્રતિવાદીઓએ મોટા પ્રમાણમાં દસ્તાવેજો તૈયાર કર્યા હતા. પ્રતિવાદી રૂપેશ અગ્રવાલે પાવર પોઈન્ટ અને એક્સેલનો ઉપયોગ કરીને લાંચ યોજનાનું વિશ્લેષણ પણ તૈયાર કર્યું હતું. આરોપમાં જૈનની સાથે ગૌતમ અને સાગર અદાણી પર કાવતરું અને સિક્યોરિટીઝ છેતરપિંડીનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે. ઉપરાંત, રણજિત ગુપ્તા અને અગ્રવાલ, અન્ય જાહેરમાં ટ્રેડેડ રિન્યુએબલ એનર્જી કંપનીના ભૂતપૂર્વ એક્ઝિક્યુટિવ્સ પર FCPA ઉલ્લંઘનનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે. અગ્રવાલ અને કેનેડિયન સંસ્થાકીય રોકાણકારના ત્રણ ભૂતપૂર્વ કર્મચારીઓ-સિરિલ કેબન્સ, સૌરભ અગ્રવાલ અને દીપક મલ્હોત્રા- સામે ન્યાયમાં અવરોધ અને FCPA ઉલ્લંઘનનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે.
વ્હાઇટ હાઉસ નિવેદન
આ કેસ બાદ હવે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિના સત્તાવાર નિવાસસ્થાન અને કાર્યાલય 'વ્હાઈટ હાઉસ'એ કહ્યું છે કે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધો મજબૂત પાયા પર ટકી રહ્યા છે. પરંતુ તેઓ ભારતીય અબજોપતિ ગૌતમ અદાણી સામે લાંચના આરોપોને કારણે ઉભી થયેલી પરિસ્થિતિને સંભાળવામાં આત્મવિશ્વાસ ધરાવે છે. વ્હાઇટ હાઉસની પ્રેસ સેક્રેટરી કરીન જીન-પિયરે ગુરુવારે પોતાની દૈનિક પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં જણાવ્યું હતું કે વહીવટીતંત્ર અદાણી સામેના આરોપોથી વાકેફ છે. પિયરે કહ્યું, "સ્વાભાવિક રીતે અમે આ આરોપોથી વાકેફ છીએ અને હું તમને અદાણી જૂથ સામેના આરોપો વિશે વિગતવાર માહિતી મેળવવા માટે SEC (સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ કમિશન) અને ડીઓજી (જસ્ટિસ વિભાગ)નો સંપર્ક કરવા પ્રોત્સાહિત કરું છું." યુએસ-ભારત સંબંધો એ છે કે અમે માનીએ છીએ કે આ સંબંધો અમારા લોકો-થી-લોકોના સંબંધો અને વૈશ્વિક મુદ્દાઓની શ્રેણી પર સહકારના આધારે ખૂબ જ મજબૂત પાયા પર ટકી રહ્યા છે," તેણીએ કહ્યું. પ્રેસ સેક્રેટરીએ કહ્યું, "અમને વિશ્વાસ છે અને અમને વિશ્વાસ છે કે અમે આ મુદ્દાને તે જ રીતે ઉકેલીશું જે રીતે અમે અન્ય મુદ્દાઓને ઉકેલ્યા છે."
