તમે ઘણી વખત પંડિતો અથવા ઘરના વડીલોને હાથમાં જળ લઈને ત્રણ વખત આચમન કરતા જોયા હશે. ઘણા લોકો તેને માત્ર એક ધાર્મિક વિધિ માનીને પૂર્ણ કરે છે, પરંતુ શાસ્ત્રોમાં આચમનને શરીર, મન અને આત્માની શુદ્ધિનું મહત્વપૂર્ણ સાધન માનવામાં આવ્યું છે. માન્યતા છે કે આચમન કર્યા પછી વ્યક્તિ પૂજા માટે માનસિક અને આધ્યાત્મિક રીતે તૈયાર થાય છે.
આચમન શું છે?
આચમન એ એક એવી ધાર્મિક પ્રક્રિયા છે જેમાં શુદ્ધ જળને હાથની હથેળીમાં લઈને ભગવાનનું સ્મરણ અને મંત્રોચ્ચાર સાથે થોડું જળ ગ્રહણ કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ હાથ અને મુખની પણ શુદ્ધિ કરવામાં આવે છે. હિંદુ પરંપરા અનુસાર જળને પવિત્ર માનવામાં આવે છે અને તેને જીવન તથા શુદ્ધિનું પ્રતિક ગણવામાં આવે છે. આચમનનો મુખ્ય હેતુ પૂજા કરતા વ્યક્તિને આંતરિક અને બાહ્ય રીતે પવિત્ર બનાવવાનો છે.
પૂજા પહેલાં આચમન કેમ કરવામાં આવે છે?
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર પૂજા પહેલાં આચમન કરવાનો સૌથી મોટો હેતુ શુદ્ધિ છે. હિંદુ ધર્મમાં માનવામાં આવે છે કે ભગવાનની આરાધના કરતી વખતે શરીર, મન અને વાણી ત્રણેય પવિત્ર હોવા જોઈએ. દિવસભરની દોડધામ, ચિંતા અને વિવિધ વિચારોને કારણે મન ચંચળ બની જાય છે. આચમન વ્યક્તિને થોડા સમય માટે દુન્યવી ચિંતાઓથી દૂર કરીને ભગવાનના સ્મરણમાં મનને એકાગ્ર કરવામાં મદદ કરે છે.
આચમનને શુદ્ધિ સાથે કેમ જોડવામાં આવે છે?
હિંદુ ધર્મમાં જળને અત્યંત પવિત્ર માનવામાં આવ્યું છે. લગભગ દરેક ધાર્મિક વિધિમાં જળનો ઉપયોગ શુદ્ધિકરણ માટે કરવામાં આવે છે. આચમન દરમિયાન પણ જળનું વિશેષ મહત્વ છે. એવી માન્યતા છે કે આચમન કરવાથી વ્યક્તિ માત્ર શરીરની જ નહીં, પરંતુ મનમાં રહેલા નકારાત્મક વિચારો, ક્રોધ, ચિંતા અને અશાંતિને પણ દૂર કરવાનો સંકલ્પ કરે છે. એટલે આચમન આંતરિક શુદ્ધિનું પણ પ્રતિક માનવામાં આવે છે.
આચમન અને મંત્રોચ્ચારનો સંબંધ
આચમન દરમિયાન મંત્રોચ્ચારને પણ વિશેષ મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ મંત્રોના ઉચ્ચારથી મનમાં સકારાત્મક ઊર્જા ઉત્પન્ન થાય છે અને એકાગ્રતા વધે છે. જ્યારે વ્યક્તિ જળ ગ્રહણ સાથે ભગવાનનું સ્મરણ કરે છે, ત્યારે તેનું મન ધીમે-ધીમે ભક્તિમાં લીન થવા લાગે છે. તેથી આચમનને માત્ર પાણી પીવાની પ્રક્રિયા નહીં, પરંતુ ભગવાન સાથે આધ્યાત્મિક જોડાણની શરૂઆત માનવામાં આવે છે.
આચમન કરવાની યોગ્ય રીત
પરંપરા અનુસાર સ્વચ્છ પાત્રમાં શુદ્ધ જળ રાખવું જોઈએ. જમણા હાથની હથેળીમાં થોડું જળ લઈને ભગવાનનું સ્મરણ અથવા નિર્ધારિત મંત્રનો જાપ કરવો. ત્યારબાદ ત્રણ વખત અલ્પ માત્રામાં જળ ગ્રહણ કરવું. પછી હાથ અને મુખને સ્પર્શ કરીને શુદ્ધિની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી. આ સમગ્ર પ્રક્રિયા દરમિયાન મનમાં શ્રદ્ધા, શાંતિ અને એકાગ્રતા જાળવવી સૌથી મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
આ પણ વાંચો: Budhaditya Yog : 5 ઓગસ્ટે કર્ક રાશિમાં બનશે બુધાદિત્ય યોગ, આ રાશિને થશે ધનલાભ
(Disclaimer: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. (sandesh news) સંદેશ ન્યૂઝ આની પુષ્ટિ કરતું નથી.)
