આ તહેવાર મુખ્યત્વે શીતળા માતાની પૂજા સાથે જોડાયેલો છે. આ દિવસે ખાસ વાત એ છે કે માતાજીને તાજું નહીં પરંતુ ઠંડા ભોજનનો ભોગ અર્પણ કરવામાં આવે છે. ઘણા લોકોના મનમાં પ્રશ્ન થાય છે કે આખરે વાસી ખોરાક કેમ ચઢાવવામાં આવે છે અને તેની પાછળ શું માન્યતા છે.
ધાર્મિક માન્યતા મુજબ બસોડાનો તહેવાર હોળી પછી થોડા દિવસોમાં ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસના એક દિવસ પહેલાં એટલે કે સાતમીની રાત્રે જ ઘરોમાં ભોજન બનાવી લેવામાં આવે છે. તેમાં પુરી, પકોડા, મીઠા ભાત, હલવો અને અન્ય પરંપરાગત વાનગીઓ તૈયાર કરવામાં આવે છે. બીજા દિવસે એટલે કે બસોડાના દિવસે આ વાસી વાનગીઓને શીતળા માતાને ભોગરૂપે અર્પણ કરવામાં આવે છે અને પછી પરિવારના સભ્યો પણ તેને પ્રસાદ તરીકે ગ્રહણ કરે છે.
માન્યતા છે કે શીતળા માતાને ઠંડુ અને વાસી ભોજન ખૂબ પ્રિય છે. કહેવાય છે કે માતા શીતળાનો સંબંધ ઠંડક અને રોગોથી મુક્તિ સાથે છે. પ્રાચીન સમયમાં ચામડીના રોગો જેમ કે અછબડા(ચિકનપોક્સ),ઓરી, શીતળા અને અન્ય ચેપજન્ય રોગોથી બચવા માટે લોકો શીતળા માતાની પૂજા કરતા હતા. તેથી આ દિવસે ચુલો પ્રગટાવવામાં આવતો નથી અને ઠંડું ભોજન જ ખાવામાં આવે છે, જેથી વાતાવરણમાં ઠંડક રહે અને માતાજી પ્રસન્ન રહે.
આ ઉપરાંત એક વૈજ્ઞાનિક કારણ પણ જણાવવામાં આવે છે. પહેલા સમયમાં આરોગ્યસુવિધાઓ ઓછી હોવાથી લોકોને સ્વચ્છતા અને ખોરાકના નિયમો સમજાવવા માટે આવા ધાર્મિક તહેવારો બનાવવામાં આવ્યા હતા. બસોડાના દિવસે એક દિવસ પહેલાનું બનાવેલું ભોજન ખાવાની પરંપરા દ્વારા લોકોને સમજાવવામાં આવતું કે ખોરાકને યોગ્ય રીતે સાચવી રાખવું કેટલું જરૂરી છે.
આ રીતે બસોડાનો તહેવાર આસ્થા, પરંપરા અને આરોગ્ય સાથે જોડાયેલો છે. આ દિવસે શીતલા માતાની પૂજા કરવાથી ઘરમાં સુખ-શાંતિ રહે અને પરિવારના સભ્યોને રોગોથી રક્ષણ મળે એવી માન્યતા છે.
આ પણ વાંચો : Navratri Vastu Tips: નવરાત્રિના નવ દિવસ ઘરના મુખ્યદ્વારે જરૂર રાખો આ વસ્તુઓ
(Disclaimer: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. (sandesh news) સંદેશ ન્યૂઝ આની પુષ્ટિ કરતું નથી.)