ચાતુર્માસ શ્રાવણથી શરૂ થાય છે અને શ્રાવણ શિવનો પ્રિય મહિનો છે. આ મહિનામાં શિવે હળાહળ વિષપાન કર્યુ હતુ તમે આ ચાર મહિનામાં શિવની પૂજા અને પ્રાર્થના પણ કરી શકો છો જેથી તમારા દોષો દૂર થાય.
ધાર્મિક કથા અનુસાર, ભગવાન વિષ્ણુએ રાજા બલીને વચન આપ્યું હતું કે તેઓ તેમની સાથે પાતાળમાં રહેશે. બધુ દાન કર્યા પછી, રાજા બલીએ શ્રી હરિને કહ્યું કે જ્યારે પણ તેઓ આંખો ખોલશે ત્યારે તેઓ ભગવાન વિષ્ણુને સાક્ષાત્કાર જોવા માગે છે. આના પર ભગવાન વિષ્ણુએ તેમને આશીર્વાદ આપ્યા અને તેમની સાથે પાતાળમાં રહેવા લાગ્યા. જોકે, પાછળથી દેવી લક્ષ્મીએ રાજા બલીને બંધનમાંથી મુક્ત કર્યા અને વિષ્ણુજીને વૈકુંઠ લાવ્યા. પરંતુ, ભગવાન વિષ્ણુએ બલીને કહ્યું કે તેઓ 4 મહિના પાતાળમાં રહેશે. ત્યારથી, દર વર્ષે ચાતુર્માસ દરમિયાન, ભગવાન વિષ્ણુ પાતાળમાં યોગ નિદ્રામાં રહે છે.
અવતારની પૌરાણિક કથા
કથા અનુસાર, વામન અવતારમાં, ભગવાન વિષ્ણુ રાક્ષસોના રાજા બલી પાસે પહોંચે છે અને દાનમાં ત્રણ ડગલાં જમીન માંગે છે. શુક્રાચાર્ય બલીને વામનને નાના ન સમજો તેવુ સમજાવે છે . પરંતુ બલી સામે જે કંઈ પણ વ્યક્તિએ માંગ્યું, તે દાનમાં મળ્યું. તે પોતાના દાન માટે પ્રખ્યાત હતો. વામન દેવે બે પગલાંમાં આખી પૃથ્વી અને સ્વર્ગ માપી લીધા. બલીએ ત્રીજું પગલું પોતાના માથા પર રાખ્યું. આનાથી પ્રસન્ન થઈને વામન દેવ પોતાના વાસ્તવિક સ્વરૂપમાં આવ્યા. ભગવાન વિષ્ણુએ રાજા બલીને વરદાન માંગવા કહ્યું. આ પહેલા, તેમણે બલીને પાતાળ લોકનો રાજા બનાવ્યો અને કહ્યું કે તે કળિયુગના અંત સુધી ત્યાં રહેશે.
પછી બાલીએ ભગવાન વિષ્ણુને કહ્યું કે તે ઈચ્છે છે કે જ્યારે પણ તે ઊંઘમાંથી જાગે, ત્યારે તે તમને રૂબરૂ જુએ. તમારે પાતાળ લોકનું દુશ્મનોથી રક્ષણ કરવું જોઈએ. પોતાના વચનથી બંધાયેલા રહીને, ભગવાન વિષ્ણુએ તેને વરદાન આપ્યું અને તેની સાથે પાતાળ લોક ગયા.
જ્યારે ભગવાન વિષ્ણુ વૈકુંઠ લોક ન પહોંચ્યા, ત્યારે માતા લક્ષ્મી ચિંતિત થઈ ગઈ.
ઘણા સમય પછી, જ્યારે ભગવાન વિષ્ણુ વૈકુંઠ લોક ન પહોંચ્યા, ત્યારે માતા લક્ષ્મી સહિત બધા દેવી-દેવતાઓ ચિંતિત થઈ ગયા. પછી નારદજીએ માતા લક્ષ્મીને ઉપાય જણાવ્યો. ત્યારબાદ, શ્રાવણ પૂર્ણિમાના દિવસે માતા લક્ષ્મી રાજા બલીના ઘરે પહોંચી અને મદદ માટે વિનંતી કરી. તેણીએ પહેલા રાજા બલીને રાખડી બાંધી, પછી તેમને આખી વાર્તા કહી. માતા લક્ષ્મીએ બલીને પોતાનો ભાઈ બનાવ્યો અને ભગવાન વિષ્ણુને પાતાળ લોકથી વૈકુંઠ મોકલવા કહ્યું. ભગવાન વૈકુઠ પરત ફર્યા.
