દીપોત્સવનો તહેવાર માત્ર દીવા પ્રગટાવવા, ખરીદી કરવા અને ઉત્સવ મનાવવા પૂરતો મર્યાદિત નથી. ભારતીય પંચાંગ અને જ્યોતિષશાસ્ત્રમાં ધનતેરસથી લઈને ભાઈબીજ સુધીના દરેક તહેવારનું વિશેષ ધાર્મિક અને જ્યોતિષીય મહત્ત્વ માનવામાં આવે છે. માન્યતા અનુસાર, આ પાંચ દિવસ દરમિયાન કરવામાં આવતી વિશેષ પૂજા, દાન, દીપદાન અને ધાર્મિક વિધિઓનો સંબંધ વિવિધ ગ્રહોની ઊર્જા સાથે છે. જ્યોતિષીય માન્યતા પ્રમાણે આ ઉપાયો દ્વારા જીવનમાં સુખ, સમૃદ્ધિ, આરોગ્ય અને શાંતિની કામના કરવામાં આવે છે.
દીપોત્સવના પાંચ મુખ્ય તહેવારો જીવનનાં પાંચ મહત્ત્વપૂર્ણ પાસાંઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. તેમાં ધન, આરોગ્ય, સાહસ, માનસિક શાંતિ, સ્થિરતા અને પારિવારિક સંબંધોનો સમાવેશ થાય છે. ચાલો જાણીએ આ પાંચ તહેવારોનું ગ્રહો સાથે જોડાયેલું જ્યોતિષીય મહત્ત્વ.
ધનતેરસ: ગુરુ અને શુક્ર ગ્રહ સાથે સમૃદ્ધિનો સંબંધ
ધનતેરસને ધન અને આરોગ્યની પ્રાપ્તિનો પવિત્ર તહેવાર માનવામાં આવે છે. જ્યોતિષીય માન્યતા અનુસાર, આ દિવસનો સંબંધ ગુરુ અને શુક્ર ગ્રહ સાથે છે. ગુરુ ગ્રહ આયુષ્ય, આરોગ્ય, જ્ઞાન અને ધર્મના કારક છે, જ્યારે શુક્ર ધન, વૈભવ, ઐશ્વર્ય અને ભૌતિક સુખસુવિધાઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
આ દિવસે સોનું, ચાંદી, પિત્તળ સહિતની ધાતુઓની ખરીદી કરવી શુભ માનવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત હળદર અને પીળી વસ્તુઓનું દાન કરવું તથા દીપદાન કરવાથી ગુરુ ગ્રહની અનુકૂળતા પ્રાપ્ત થતી હોવાની ધાર્મિક માન્યતા છે. માતા લક્ષ્મીની પૂજા અને ધાતુઓની ખરીદી શુક્ર ગ્રહની શુભતા સાથે જોડાયેલી છે.
નરક ચતુર્દશી: મંગળ અને કેતુથી સાહસ તથા નકારાત્મકતા પર વિજય
નરક ચતુર્દશીનો સંબંધ મંગળ અને કેતુ ગ્રહ સાથે જોડવામાં આવે છે. મંગળ ગ્રહ શૌર્ય, પરાક્રમ અને સાહસના પ્રતીક છે, જ્યારે કેતુને નકારાત્મકતાના નાશ અને આધ્યાત્મિક ઊર્જા સાથે સંબંધિત માનવામાં આવે છે.
આ દિવસે સૂર્યોદય પહેલાં શરીર પર ઉબટન લગાવીને તેલથી સ્નાન કરવાની પરંપરા છે. હનુમાનજી અને માતા કાળીની આરાધના કરવાથી મંગળ અને કેતુની અનુકૂળતા પ્રાપ્ત થતી હોવાની માન્યતા છે. ઘરના ચારેય ખૂણામાં તલના તેલનો દીવો પ્રગટાવીને શનિ અને કેતુના અશુભ પ્રભાવોમાંથી મુક્તિની પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.
દિવાળી: શુક્ર અને ચંદ્રમાથી સુખ-શાંતિનો સંયોગ
દિવાળીનો સંબંધ જ્યોતિષશાસ્ત્રમાં શુક્ર અને ચંદ્રમા સાથે જોડવામાં આવે છે. શુક્ર ગ્રહ ઐશ્વર્ય, સુંદરતા અને ભૌતિક સુખસુવિધાઓના કારક છે, જ્યારે ચંદ્રમા મન, લાગણીઓ અને માનસિક શાંતિનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
આ દિવસે ઘી અને તેલના દીવા પ્રગટાવવા, માતા મહાલક્ષ્મી અને ભગવાન ગણેશની પૂજા કરવા, શંખનાદ કરવા તથા સ્તોત્રપાઠ કરવાની પરંપરા છે. ઘરની પૂર્વ દિશાને સુંદર રીતે સજાવીને ઘીનો દીવો પ્રગટાવવો શુભ માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, આ ઉપાયોથી ઘરમાં સકારાત્મકતા, સુખ અને સમૃદ્ધિ આવે છે.
ગોવર્ધન પૂજા: ગુરુ અને શનિ ગ્રહથી સ્થિરતા અને કર્મનો સંદેશ
ગોવર્ધન પૂજાનો તહેવાર પ્રકૃતિ, ધર્મ અને જીવનમાં સ્થિરતાનું પ્રતીક છે. તેનો સંબંધ ગુરુ અને શનિ ગ્રહ સાથે માનવામાં આવે છે. ગુરુ જ્ઞાન, ધર્મ અને સદાચારના પ્રતીક છે, જ્યારે શનિ કર્મ, પરિશ્રમ, શિસ્ત અને સ્થાયિત્વનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
આ દિવસે ગાયના છાણ અથવા માટીથી ગોવર્ધન પર્વત બનાવીને પૂજા કરવામાં આવે છે. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને અન્નકૂટ તરીકે સાત, અગિયાર અથવા 56 પ્રકારની વાનગીઓનો ભોગ ધરાવવામાં આવે છે. જરૂરિયાતમંદ લોકોને ભોજન કરાવવું અને અન્નદાન કરવું પણ આ દિવસની મહત્ત્વપૂર્ણ પરંપરા છે.
ભાઈબીજ: ચંદ્રમા અને બુધથી પારિવારિક સંબંધોમાં મજબૂતી
ભાઈબીજનો તહેવાર ભાઈ-બહેનના પ્રેમ, વિશ્વાસ અને આત્મીયતાનું પ્રતીક છે. જ્યોતિષશાસ્ત્રમાં આ દિવસનો સંબંધ ચંદ્રમા અને બુધ ગ્રહ સાથે જોડવામાં આવે છે. ચંદ્રમા પ્રેમ, સંવેદના અને ભાવનાત્મક જોડાણના કારક છે, જ્યારે બુધ ગ્રહ બુદ્ધિ, સંવાદ અને વિવેકનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
આ દિવસે બહેન ભાઈને તિલક કરીને તેના સુખી અને સ્વસ્થ જીવનની પ્રાર્થના કરે છે. ભાઈ-બહેન સાથે ભોજન કરે છે અને એકબીજાને ભેટ આપે છે. ચંદ્રમાને અર્ઘ્ય આપવું તેમજ લીલાં ફળો અને વસ્ત્રોનું દાન કરવું શુભ માનવામાં આવે છે. ભાઈને શિક્ષણ અને આરોગ્ય સાથે જોડાયેલી ભેટ આપવાની પરંપરા પણ આ તહેવારના મહત્ત્વને વધારે છે.
આ પણ વાંચો: Dhanteras 2026: ધનતેરસે માતા લક્ષ્મી સાથે ભગવાન ધન્વંતરિની કરો આરાધના, ઘરમાં આવશે સુખ, સમૃદ્ધિ અને નિરોગી જીવન
(Disclaimer: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. (sandesh news) સંદેશ ન્યૂઝ આની પુષ્ટિ કરતું નથી.)
