હિમાચલ પ્રદેશનો કુલ્લુ દશેરા આ વર્ષે આસ્થા, સંસ્કૃતિ અને આંતરરાષ્ટ્રીય પરંપરાઓના અનોખા સંગમ તરીકે ઊજવાવા જઈ રહ્યો છે. 21થી 27 ઓક્ટોબર, 2026 દરમિયાન યોજાનારા આ સાત દિવસના ઉત્સવમાં આશરે 12 દેશોના કલાકારો પોતાની કલાનું પ્રદર્શન કરશે. આ ઉપરાંત, કુલ 24 દેશોની ભાગીદારી થવાની આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. અત્યાર સુધીમાં 346 સ્થાનિક દેવી-દેવતાઓને ઉત્સવમાં સામેલ થવા માટે આમંત્રણ મોકલવામાં આવ્યું છે.
નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલા એક કાર્યક્રમમાં આંતરરાષ્ટ્રીય કુલ્લુ દશેરા આયોજન સમિતિના અધ્યક્ષ અને ધારાસભ્ય સુંદર સિંહ ઠાકુરે ઉત્સવ અંગેની વિગતો આપી હતી. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, રાજ્યપાલ કવિન્દ્ર ગુપ્તા 21 ઓક્ટોબરે ઉત્સવનું ઉદ્ઘાટન કરશે, જ્યારે મુખ્યમંત્રી સુખવિંદર સિંહ સુખુ સમાપન સમારોહની અધ્યક્ષતા કરશે.
ડ્રોન શો અને વિદેશી કલાકારો બનશે આકર્ષણ
આ વખતે કુલ્લુ દશેરામાં થાઇલેન્ડ, ઇજિપ્ત, ઉઝબેકિસ્તાન, રશિયા, કઝાકિસ્તાન અને અમેરિકા સહિત આશરે 12 દેશોના કલાકારો ભાગ લેશે. ઉત્સવ દરમિયાન યોજાનારા ગ્લોબલ ડાન્સ કાર્યક્રમમાં વિદેશી કલાકારોની સાથે હિમાચલ પ્રદેશના પરંપરાગત લોકનૃત્યો પણ જોવા મળશે.
આ ઉપરાંત ડ્રોન શો, લેસર શો, રમતગમતની સ્પર્ધાઓ અને વિવિધ સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો ઉત્સવની રોનક વધારશે. લોકોને નશામુક્તિ અંગે જાગૃત કરવા માટે અભિયાન પણ ચલાવવામાં આવશે. સાથે જ સરકારી વિભાગો દ્વારા વિવિધ યોજનાઓ અને કામગીરીને લગતાં પ્રદર્શનોનું આયોજન કરવામાં આવશે.
કુલ્લુ દશેરામાં કેમ નથી થતું રાવણના પૂતળાનું દહન?
દેશના મોટા ભાગના વિસ્તારોમાં વિજયાદશમીના દિવસે રાવણના પૂતળાનું દહન કરવામાં આવે છે. જોકે, કુલ્લુ દશેરાની પરંપરા અન્ય સ્થળોથી અલગ છે. અહીં દશેરાનો ઉત્સવ વિજયાદશમીના દિવસે શરૂ થાય છે અને ભગવાન રઘુનાથને સમર્પિત હોય છે.
આ ઉત્સવમાં રામલીલા કે રાવણના પૂતળાના દહનને બદલે ભગવાન રઘુનાથની ભવ્ય રથયાત્રા મુખ્ય આકર્ષણ બને છે. આસપાસનાં વિવિધ ગામોમાંથી દેવી-દેવતાઓની પાલખીઓ અને પ્રતિમાઓ ઢાલપુર મેદાનમાં એકત્ર થાય છે. સાત દિવસ સુધી ચાલતા આ ઉત્સવમાં મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ અને પ્રવાસીઓ ભાગ લે છે. આ કારણે કુલ્લુ દશેરાને ‘દેવતાઓનો મહાકુંભ’ પણ કહેવામાં આવે છે.
રાજા જગત સિંહ સાથે જોડાયેલી છે ઉત્સવની કથા
સ્થાનિક માન્યતા અનુસાર, કુલ્લુ દશેરાની પરંપરા 17મી સદીમાં રાજા જગત સિંહના સમયથી શરૂ થઈ હતી. કહેવાય છે કે એક ગરીબ બ્રાહ્મણ પરિવાર સાથે જોડાયેલી ઘટનાને કારણે રાજાને ઊંડો પસ્તાવો થયો હતો અને તેઓ ગંભીર રીતે બીમાર પણ પડ્યા હતા.
એક સંતની સલાહથી રાજાએ અયોધ્યાથી ભગવાન રઘુનાથની મૂર્તિ કુલ્લુ લાવી અને પોતાનું રાજપાટ ભગવાનને સમર્પિત કર્યું. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, ત્યારબાદ તેમની તબિયતમાં સુધારો થયો હતો. વર્ષ 1660માં ભગવાન રઘુનાથની મૂર્તિ કુલ્લુ લાવવામાં આવી હતી અને તેમના સન્માનમાં દશેરાના ઉત્સવની પરંપરા શરૂ થઈ હતી.
માતા હિડિંબા અને રથયાત્રાનું વિશેષ મહત્ત્વ
કુલ્લુ દશેરામાં માતા હિડિંબાના આગમનને પણ વિશેષ મહત્ત્વ આપવામાં આવે છે. તેમને રાજપરિવારનાં આરાધ્ય દેવી માનવામાં આવે છે. ઉત્સવ દરમિયાન ભગવાન રઘુનાથની રથયાત્રા કાઢવામાં આવે છે. માન્યતા અનુસાર, માતા ભેખલી તરફથી સંકેત મળ્યા બાદ રથયાત્રા શરૂ થાય છે.
સાતમા દિવસે લંકાદહનની વિધિ સાથે ઉત્સવનું સમાપન થાય છે અને ભગવાન રઘુનાથને ફરીથી તેમના મંદિરમાં લઈ જવામાં આવે છે. વર્ષ 2017માં કુલ્લુ દશેરાને આંતરરાષ્ટ્રીય ઉત્સવ તરીકે ઓળખ મળી હતી. આજે આ ઉત્સવ હિમાચલ પ્રદેશની ધાર્મિક આસ્થા, સમૃદ્ધ સંસ્કૃતિ અને પરંપરાનું પ્રતીક બની ગયો છે.
આ પણ વાંચો: Durga Visarjan 2026: દશેરાના દિવસે થશે માતા દુર્ગાનું વિસર્જન, 1 કલાક 59 મિનિટનો મળશે શુભ સમય
(Disclaimer: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. (sandesh news) સંદેશ ન્યૂઝ આની પુષ્ટિ કરતું નથી.)
