વિષ્ણુ પુરાણ અને શ્રીમદ્ ભાગવત પુરાણ અનુસાર, આ સૃષ્ટિ કોઈ ખાલી અવકાશમાં તરતી નથી, પરંતુ તેનો આધાર દિવ્ય શક્તિઓ પર ટકેલો છે. માન્યતા છે કે સમગ્ર બ્રહ્માંડ શેષનાગના ફણાઓ પર સ્થિત છે અને તેઓ પોતે કૂર્મ અવતારરૂપે એક વિશાળ કાચબાની પીઠ પર ટકેલા છે. આ બધું અનંત ક્ષીર સાગરમાં સ્થિત છે, જ્યાં ભગવાન વિષ્ણુ યોગનિદ્રામાં લીન રહે છે અને તેમની નાભિમાંથી નીકળેલા કમળ પર બ્રહ્મા સૃષ્ટિની રચના કરે છે. પુરાણો અનુસાર, સમગ્ર સૃષ્ટિ 14 લોકોમાં વહેંચાયેલી છે, જે બ્રહ્માજીના તે દિવ્ય કમળની ડાંડીમાં વસેલા માનવામાં આવે છે.
ઉપરના 7 લોક (ઉર્ધ્વ લોક)
સૌપ્રથમ ઉપરના લોકોની વાત કરીએ તો તેમને ઉર્ધ્વ લોક કહેવામાં આવે છે અને તેઓ ચેતનાના ઉચ્ચ સ્તરને દર્શાવે છે.
બ્રહ્મલોક: સૌથી ઉપરનો લોક, જ્યાંથી સૃષ્ટિનું સંચાલન થાય છે અને તેને સર્વોચ્ચ સ્થાન માનવામાં આવે છે.
તપોલોક: અહીં મહાન ઋષિઓ અને દેવતાઓ કઠોર તપસ્યામાં લીન રહે છે.
જનલોક: અહીં સનક, સનંદન જેવા સનકાદિ ઋષિઓ નિવાસ કરે છે, જેમને જન્મથી જ જ્ઞાનવાન માનવામાં આવે છે.
મહર્લોક: અહીં મહર્ષિઓ યજ્ઞ અને જ્ઞાનમાં લીન રહે છે.
સ્વર્ગલોક: અહીં ઇન્દ્રદેવ, અપ્સરાઓ અને દિવ્ય સુખ-સુવિધાઓનું નિવાસ માનવામાં આવે છે.
ભુવર્લોક: ગ્રહો, નક્ષત્રો અને અંતરિક્ષીય શક્તિઓનું ક્ષેત્ર.
પૃથ્વીલોક: જ્યાં આપણે મનુષ્યો રહીએ છીએ અને જ્યાં કર્મ, ધર્મ તથા જીવનના નિર્ણયોનું વિશેષ મહત્વ છે.
નીચેના 7 લોક (પાતાળ લોક)
નીચેના લોકોને અધોલોક કહેવામાં આવે છે. તેઓ ભૌતિક તથા ગૂઢ શક્તિઓ સાથે જોડાયેલા માનવામાં આવે છે.
અતલ લોક: દાનવોનું ક્ષેત્ર માનવામાં આવે છે.
વિતલ લોક: અહીં ભગવાન શિવના ગણોનું નિવાસ જણાવવામાં આવ્યું છે.
સુતલ લોક: આ લોક વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે, કારણ કે તે રાજા બલીનું રાજ્ય છે, જેમને વામન અવતારથી આશીર્વાદ મળ્યો હતો.
તલાતલ લોક: તેને મય દાનવનું ક્ષેત્ર કહેવામાં આવે છે.
મહાતલ લોક: અહીં અસંખ્ય નાગ જાતિઓનું નિવાસ છે.
રસાતલ લોક: અસુરોનું અંધકારમય ક્ષેત્ર માનવામાં આવે છે.
પાતાળ લોક: સૌથી નીચેનો લોક, જ્યાં નાગો અને દૈત્યોની રહસ્યમય ગુફાઓ આવેલી હોવાનું વર્ણન છે.
લોકનું મહત્વ
આ તમામ લોકની નીચે અનેક નરકલોકનું પણ વર્ણન મળે છે, જ્યાં જીવાત્માઓને તેમના કર્મો અનુસાર દંડ મળે છે. આ સમગ્ર રચનાને માત્ર ભૌતિક સ્વરૂપે નહીં, પરંતુ એક આધ્યાત્મિક વ્યવસ્થા તરીકે સમજવામાં આવે છે. તે દર્શાવે છે કે બ્રહ્માંડ અનેક સ્તરો પર કાર્ય કરે છે અને દરેક લોક જીવન, ચેતના અને કર્મના અલગ-અલગ આયામોને પ્રગટ કરે છે.
આ સમગ્ર સંતુલનનો આધાર ભગવાન વિષ્ણુ માનવામાં આવે છે, જ્યારે તેને સ્થિર અને સુરક્ષિત રાખવાની જવાબદારી અનંત શેષ નિભાવે છે. માન્યતા અનુસાર, જ્યાં સુધી શેષનાગનું અસ્તિત્વ છે, ત્યાં સુધી આ સૃષ્ટિ પણ અવિરત રીતે ચાલુ રહેશે.
આ પણ વાંચો: Angel Number : શું તમને વારંવાર 555 એન્જલ નંબર દેખાય છે? જાણો તેનો અર્થ અને સંકેતો
(Disclaimer: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. (sandesh news) સંદેશ ન્યૂઝ આની પુષ્ટિ કરતું નથી.)
